Duizenden Indiase jongeren gaan al dagen de straat op voor het grootste anti-regeringsprotest in jaren. Aanleiding is een examenschandaal, maar onder de oppervlakte smeult meer ongenoegen. Hoeveel kansen biedt Modi’s India zijn jongeren nog?
is correspondent Zuid-Azië voor de Volkskrant
Zuid-Aziatische jongeren komen niet snel massaal in opstand. Maar doen ze dat wel, dan kan de dynamiek gevaarlijk snel kantelen. Er is geen werelddeel waar jongerenprotesten de afgelopen jaren zo effectief zijn gebleken: ze brachten in buurlanden Sri Lanka (in 2022), Bangladesh (2024) en Nepal (2025) de regering ten val. In India kijkt premier Narendra Modi daarom met groeiende nervositeit naar de tienduizenden demonstranten die zich de afgelopen dagen laten horen.
De eerste jongerenprotesten begonnen op 6 juni in New Delhi. Ze waren georganiseerd door de zogenoemde Kakkerlak Volkspartij, een populaire online-protestbeweging. De demonstranten eisten het aftreden van onderwijsminister Dharmendra Pradhan, die zij verantwoordelijk houden voor het uitlekken van een toelatingsexamen voor de geneeskundeopleiding. De vragen werden verkocht voor bedragen tot wel 5 miljoen roepie, omgerekend 45 duizend euro. Examenschandalen komen in India vaker voor en leiden zelden tot veroordelingen.
Aanvankelijk trok de demonstratie slechts enkele honderden betogers. Dat de beweging inmiddels is uitgegroeid tot het grootste antiregeringsprotest in jaren, is deels te danken aan het repressieve optreden van de autoriteiten.
Een van de bekendste gezichten van het protest, activist Sonam Wangchuk (59), werd afgelopen weekend door de politie opgepakt en tegen zijn wil opgenomen in een ziekenhuis. Wangchuk was al drie weken in hongerstaking om druk uit te oefenen op de regering.
De gedwongen opname werkte als katalysator. Toen maandag tienduizenden mensen – volgens schattingen tussen de 50 duizend en 100 duizend – in New Delhi de straat op gingen, grepen de autoriteiten hard in. Het internet werd platgelegd; veiligheidstroepen gebruikten traangas en bamboestokken tegen demonstranten. Ook circuleren berichten over het gebruik van hagelgeweren en stroomstootwapens.
Beelden van huilende en gewonde jongeren verspreiden zich razendsnel via sociale media. Sindsdien zijn in steeds meer Indiase steden protesten uitgebroken. Ook in New York, Londen, Berlijn en Amsterdam werden solidariteitsprotesten van de diaspora georganiseerd. Op het Museumplein kwamen donderdagavond ruim tweehonderd betogers samen.
Dat uitgerekend examenfraude de lont in het kruitvat werd, is niet verrassend. Van de 1,4 miljard Indiërs krabbelt een groot deel op uit armoede; onderwijs vormt daarom de belangrijkste route naar een beter bestaan. Gesjoemel ondergraaft het geloof dat hard studeren leidt tot een eerlijke kans.
Zelfs een diploma biedt jongeren geen garantie meer op sociale vooruitgang. Uit recent onderzoek blijkt dat 40 procent van de jonge afgestudeerden werkloos is. ‘Indiase jongeren zijn in het buitenland enorm succesvol in de techindustrie’, zei Abhijit Dipke, de 30-jarige voorman van de Kakkerlakpartij, eerder tegen de Volkskrant. ‘Maar in eigen land krijgen ze amper kansen.’
De protesten hebben een dieper gevoel van politieke machteloosheid blootgelegd, zegt analist Vinita Singh tegen The Hindu. ‘Jongeren hebben het gevoel dat de vrijheid om zich te organiseren en rechten op te eisen was verdwenen. De protesten hebben mensen een collectieve stem gegeven.’
Modi weet dat de protesten chefsache zijn geworden. Na bijna zeven weken zwijgen liet hij donderdag van zich horen. ‘Vrienden’, zei hij in een filmpje op sociale media, ‘niets is belangrijker dan het welzijn en de toekomst van onze jongeren.’ De premier noemde het schandaal ‘bijzonder pijnlijk’ en benadrukte dat de ‘schuldigen’ gearresteerd zijn. Ook beloofde hij dat examenfraude voortaan via het snelrecht wordt bestraft.
Maar over het vertrek van onderwijsminister Pradhan repte hij met geen woord. Volgens analisten wil Modi geen precedent scheppen waarbij ministers opstappen door publieke druk. Nu toegeven zou worden gezien als teken van zwakte en bestuurlijk falen. Bovendien wil Modi zijn minister niet zomaar kwijt; Pradhan wordt omschreven als ‘BJP’s money man’, vanwege de grote sommen geld die hij ophaalt voor regeringspartij BJP.
Modi gokt dat de storm overwaait. Vrijdagochtend leek de spanning even af te nemen: hongerstaker Wangchuk verbrak na 26 dagen zijn hongerstaking met een paar slokken soep. De regering beloofde hem dat het schandaal in het parlement wordt besproken en dat vreedzame demonstranten niet worden vervolgd.
Maar de jongeren en de oppositiepartijen houden voet bij stuk: Pradhan moet vertrekken. Dat is ‘niet-onderhandelbaar’, herhaalde een woordvoerder van de Kakkerlakpartij vrijdag.
Ook vrijdag verbleven nog altijd honderden jongeren op het protestterrein in New Delhi. Een van hen is een 18-jarige studente uit Jaipur. Jarenlang spaarde ze 15 duizend roepie (ongeveer 150 euro) bijeen om voor haar studie een iPad te kopen.
Maar die plannen veranderden toen de protesten uitbraken. ‘Ik kan later altijd opnieuw voor een iPad sparen’, zegt ze tegen The Hindu. ‘Maar misschien krijg ik nooit meer de kans om op te komen voor iets dat mijn toekomst bepaalt. Als dit protest slaagt, dan zal dat voor mij veel meer betekenen dan welke gadget dan ook.’
De Indiase jeugd heeft haar stem gevonden. De vraag is wie er luistert.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant