De Europese Unie heeft een vertraging van 24 uur ingevoerd op beelden van de Golf van Oman door Europese satellieten. Dit na een verzoek van de VS, die eerder al Amerikaanse commerciële bedrijven hadden verzocht geen beelden van het Midden-Oosten te publiceren.
Laurie Treffers is onderzoeksjournalist bij de data- en onderzoeksredactie van de Volkskrant.
Volgens de lidstaten is de vertraging noodzakelijk om te voorkomen dat Europese satellietbeelden ‘worden gebruikt door derde landen of niet-statelijke actoren op een manier die de belangen van de Europese Unie, haar lidstaten of hun bondgenoten in de regio kan schaden’.
De beperkingen gelden voor de satellietbeelden van Sentinel-1 en Sentinel-2. Die aardobservatiesatellieten zijn onderdeel van het Copernicus-programma van de EU. De vertraging betekent dat de beelden 24 uur later dan gebruikelijk publiekelijk beschikbaar zullen zijn. De beelden van Copernicus zijn gratis toegankelijk. Volgens betrokkenen komen dergelijke vertragingen bij Copernicus vaker voor.
De VS dienden het verzoek op 26 mei in. Op 13 juli werd het verzoek goedgekeurd, maar het is onduidelijk wanneer de vertraging wordt doorgevoerd en hoe lang die zal gelden. De vertraging is van toepassing op satellietbeelden gemaakt in de Golf van Oman, dat tussen de Arabische Zee en de Straat van Hormuz ligt.
Het specifiek aangewezen gebied bevat de scheepsroutes van en naar de Straat van Hormuz. Die voor de wereldwijde oliehandel cruciale zeestraat is sinds het begin van de Iran-oorlog een kritiek onderwerp in de onderhandelingen tussen Washington en Teheran. Het internationale scheepsverkeer ligt sinds begin maart zo goed als stil.
Het besluit is opvallend omdat juist Europese aanbieders van satellietbedrijven zich de afgelopen maanden probeerden te positioneren als alternatief voor Amerikaanse commerciële bedrijven. De Amerikaanse aanbieders Planet en Vantor voerden in maart vertragingen in voor satellietbeelden uit het Midden-Oosten. Zij ontkenden destijds dat dit onder druk van de regering Trump gebeurde. In april stopte Planet echter ‘op verzoek van de overheid’ voor onbepaalde tijd met het publiceren van alle beelden uit de regio.
Europese aanbieders zoals Copernicus, maar ook het commerciële Airbus, bleven wel beelden publiceren. Het Amerikaanse ruimtevaartvakblad SpaceNews berichtte in mei dat Europese satellietbedrijven veel nieuwe commerciële klanten binnenhaalden die naarstig op zoek waren naar recente beelden van de Straat van Hormuz.
Doordat de grote commerciële satellietbedrijven het beeld op zwart hebben gezet, is een belangrijke bron van informatie in de Iran-oorlog verloren gegaan. Het is voor journalisten en onderzoekers moeilijker geworden om snel claims van strijdende partijen te verifiëren. Ook in eerdere oorlogen werd de toegang tot satellietbeelden aan banden gelegd. Zo voerde Planet aan het begin van de Gaza-oorlog een vertraging van dertig dagen in voor beelden van het gebied.
Met medewerking van Marc Peeperkorn
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant