Een vlammenzee nabij de Centraal-Spaanse stad Burgohondo.
„Kunnen we van Claouey naar Bordeaux rijden?” „Ik ga morgen naar Lanton, is dat mogelijk?” „Kunnen we helpen in plaats van ons machteloos te voelen voor onze schermen?”
Op de Facebookpagina van Lège-Cap Ferret melden inwoners zich vrijdag onder de gemeentelijke oproep tot evacuatie met allerhande vragen. „Evacueer zo snel mogelijk. Volg de instructies van de autoriteiten en blijf op de hoogte via officiële informatiekanalen”, schrijft de Franse gemeente.
Het onder vakantiegangers populaire schiereiland Cap Ferret, in het aan de Atlantische kust gelegen departement Gironde, vlakbij Bordeaux, is een van de gebieden die momenteel zwaar worden getroffen door de natuurbranden van afgelopen dagen. Verdeeld over Frankrijk en Spanje hebben ruim 80.000 inwoners en vakantiegangers hun huizen en kampeerplaatsen uit voorzorg moeten verlaten, is de stand van zaken vrijdag. Vanaf Cap Ferret verliepen de evacuaties onder meer per schip.
De brand in Gironde is „de grootste van het seizoen”, stelde de Franse minister van Binnenlandse Zaken Laurent Nuñez vrijdag. Vijftig huizen en een camping zijn in vlammen opgegaan. Het schiereiland Cap Ferret wordt vrijdag „dorp voor dorp” geëvacueerd. „Het is behoorlijk indrukwekkend en beangstigend”, zegt een inwoner aan persbureau AP. „Een evacuatie van deze schaal heb ik nog nooit meegemaakt.”
Ook op tal van andere plaatsen in Europa grijpt het vuur om zich heen – donderdag melde het samenwerkingsverband European Forest Fires Information System (EFFIS) dat dit jaar al 1.254 natuurbranden hebben gewoed op het continent. De extreme droogte van deze zomer is niet los te zien van klimaatverandering, waarschuwde de groep klimaatwetenschappers van de World Weather Attribution (WWA) eerder deze week. Door de hogere temperaturen neemt de kans op extreme droogte aanzienlijk toe.
In Spanje zijn vrijdagmiddag twee van de drie grote branden die de regio rondom hoofdstad Madrid teisteren, samengegaan tot één grote brand. „Overal in het dorp was vuur en rook, ik was bang”, vertelt een 33-jarige inwoner van Chapinería aan persbureau AP, een plaats op een uur rijden van Madrid.
Door de combinatie van wind, droge lucht en het droge terrein verloopt het blussen moeizaam. Daarom deed de regio Madrid donderdagavond het verzoek aan de regering van de Spaanse premier Pedro Sánchez om de noodtoestand voor het gebied rondom de hoofdstad uit te roepen.
Dat is vrij ongebruikelijk voor Spanje, waar regio’s normaliter aan zet zijn bij noodsituaties. Dat verloopt vaak „niet zonder kritiek en controverse”, schrijft de Spaanse krant El País. De vorige keer dat Spanje de landelijke noodtoestand van dit kaliber (veiligheidsniveau 3) uitriep, was vanwege de dagenlange stroomuitval in 2025. Een hulpverzoek kan niet zomaar worden gehonoreerd door de regering, stelden bronnen tegen El País, daarvoor is wel een motivering nodig waarom het de lokale overheden zelf niet lukt. Desalniettemin stemde de regering van Sánchez twee uur na het verzoek in om de controle over te nemen. Een team van defensie heeft nu de leiding over de brandbestrijding.
„We maken een dramatische situatie door, niet alleen in Spanje, maar ook in buurlanden”, aldus premier Sánchez vrijdag. Ruim 270 Spaanse brandweerlieden proberen met veertig blusvoertuigen de „extreme branden” onder controle te krijgen, maar slagen daar moeilijk in. Daarom heeft Spanje, net als Frankrijk, de hulp ingeroepen van andere EU-lidstaten.
Naar Spanje worden vier blusvliegtuigen uit Griekenland en Italië gestuurd. Aan Frankrijk worden blusvliegtuigen en helikopters geleverd door Kroatië, Portugal, Tsjechië en Slowakije.
„Deze concrete, snelle en operationele solidariteit is een waardevolle steun in moeilijke tijden”, schrijft de Franse president Emmanuel Macron op sociale media. „Dank aan onze Europese partners voor hun solidariteit.” Solidariteit is ook het woord dat de voorzitter van de Europese Commissie Ursula von der Leyen in de mond nam om het Europese steunmechanisme, dat beperkte slagkracht heeft, te duiden.
Landen die getroffen zijn door bosbranden kunnen hulp aanvragen via het Europese Civiele Beschermingsmechanisme (UCPM). Het mechanisme stamt uit 2001 en coördineert hulp bij (natuur)rampen. De laatste jaren wordt het steeds vaker gebruikt voor de EU-coördinatie van hulp rond bosbranden. In 2025 deden elf landen in totaal negentien maal een beroep op het hulpmechanisme.
Via het mechanisme is materieel en mankracht beschikbaar. Een kleine achthonderd brandweerlieden worden op ‘strategische posities’ ingezet, waar de risico’s op bosbranden het grootst zijn. Dit jaar zijn 22 blusvliegtuigen en vijf helikopters beschikbaar voor landen die een beroep op het mechanisme doen. Dat kunnen ook landen van buiten de EU zijn. Daarnaast monitort een team van experts 24 uur per dag bosbranden in Europa.
Nederland vroeg op eind april hulp aan nadat militaire oefeningen heidebranden hadden veroorzaakt. Toen kwamen er onder meer 67 brandweerlieden uit Duitsland en stuurde ook Frankrijk hulptroepen en -materieel. Opvallend genoeg is Nederland zelf niet een van de landen die hulp levert. Het zijn met name de landen waar nu de hevigste bosbranden woeden, zoals Frankrijk, Spanje en Griekenland, die een grote bijdrage leveren.