Aantijgingen seksueel wangedrag De lidstaten van het Internationaal Strafhof (ICC) hebben vrijdag besloten dat Karim Khan, de hoofdaanklager van het hof, wordt ontslagen wegens beschuldigingen van seksueel wangedrag. De zaak rond Khan is al twee jaar een groot probleem voor het hof.
Karim Khan in 2023.
De 125 lidstaten van het Internationaal Strafhof (ICC) hebben vrijdag tijdens een speciale stemming in New York besloten dat Karim Khan, de hoofdaanklager van het hof, wordt ontslagen wegens beschuldigingen van seksueel wangedrag jegens een ondergeschikte medewerker. Een ruime meerderheid steunde tijdens de geheime stemming een resolutie van deze strekking, aldus betrokken diplomaten.
De 56-jarige Brit stond al ruim een jaar op non-actief wegens de zaak in afwachting van verschillende onderzoeken. Een Maleisische juriste (39) die onder hem werkte beschuldigde Khan ervan zich tegen haar zin seksueel aan haar te hebben opgedrongen. Khan ontkende dat hij zich onheus zou hebben gedragen maar het bestuursorgaan van het Strafhof concludeerde na verschillende onderzoeken eerder dit jaar dat Khan zich schuldig had gemaakt aan „ernstig wangedrag”.
Khan is de eerste hoofdaanklager die op deze wijze uit zijn functie wordt gezet. Het Internationaal Strafhof zal nu opnieuw op zoek moeten naar een nieuwe kandidaat voor deze belangrijke baan. Naar verwachting zal die niet voor het nieuwe jaar kunnen beginnen met zijn werk.
De affaire-Khan hing al twee jaar als een molensteen om de nek van het Strafhof, dat door felle tegenwerking van met name de Verenigde Staten in de vorm van sancties tegen sommige rechters en aanklagers toch al in moeilijkheden verkeert. Juist vorige week dreigde de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio nog met een nieuw diplomatiek offensief tegen het ICC.
Medestanders van Khan betogen dat de beschuldigingen aan diens adres niet los kunnen worden gezien van de arrestatiebevelen die het Strafhof op zijn initiatief in 2024 uitvaardigde tegen de Israëlische premier Benjamin Netanyahu en de toenmalige Israëlische minister van Defensie Yoav Gallant. Beiden worden verdacht van oorlogsmisdaden en misdaden tegen de menselijkheid tijdens de Gaza-oorlog. Die arrestatiebevelen leidden tot grote verontwaardiging in Israël en bij Israëls voornaamste bondgenoot, de Verenigde Staten. Met de affaire-Khan zouden Israël en de VS de ICC-hoofdaanklager in diskrediet hebben willen brengen.
De aanhangers van deze opvatting gingen echter voorbij aan het feit dat de vermeende avances van Khan richting zijn Maleisische medewerker al ruim voor de arrestatiebevelen waren begonnen. Ook doken er in een later stadium via de Britse krant The Guardian beschuldigingen op dat Khan zich al voor zijn aantreden in Den Haag aan een andere vrouw had opgedrongen. Tegenstanders van Khan suggereerden daarentegen dat hij de arrestatiebevelen tegen Netanyahu en Gallant juist versneld had afgekondigd om de aandacht van zijn privéproblemen af te leiden.
De hele zaak kwam voor het Strafhof als geheel hoogst ongelegen. De bedoeling was juist geweest om na enkele moeizame jaren onder Khans voorgangers het aanzien van het ICC onder de nieuwe hoofdaanklager weer op te krikken. Tot diens aantreden in 2021 had de focus sterk op zaken tegen Afrikanen gelegen, waarmee het ICC zich kwetsbaar maakte voor het verwijt dat het een neokoloniale organisatie was die westerlingen ongemoeid liet.
Die opzet leek te lukken. Khan kondigde in 2023 eerst een arrestatiebevel af tegen de Russische president Poetin op beschuldiging van de deportatie van Oekraïense kinderen naar Rusland. En het jaar daarop volgden dus de arrestatiebevelen tegen Netanyahu en Gallant. Zo legde hij critici van de ‘neokoloniale’ aanpak van het ICC het zwijgen op.
Maar tegelijk joeg hij hiermee machtige staten als Rusland en de Verenigde Staten, beiden geen lid van het Strafhof, nog eens extra tegen zich in het harnas. Ook Israël is trouwens geen lid. Het Strafhof verdedigde de arrestatiebevelen met het argument dat de misdaden waarvan Poetin, Netanyahu en Gallant werden beschuldigd zich op het grondgebied van lidstaten van het Strafhof hadden afgespeeld. Volgens de regering-Trump gaat het ICC daarmee ver buiten zijn boekje en tast het de soevereiniteit van niet-lidstaten als de VS ten onrechte aan.
De problemen van het Strafhof raken ook Nederland als gastland van het Strafhof. Naarmate de VS zich harder afzetten tegen het ICC komt Nederland steeds meer klem te zitten tussen zijn loyaliteit aan het Hof en zijn loyaliteit aan de VS als belangrijke militaire bondgenoot. Als Nederland zich niet duidelijk achter het hof schaart, wordt het ook moeilijker om vol te houden dat Den Haag de natuurlijke vestigingsplaats is voor organisaties die zich inzetten voor het internationaal recht.