De bruisende, springerige Kim Karssen knutselt aan een vulvabox voor haar voorstelling op De Parade, en viert het anders-zijn. Hoewel? ‘Als je met iemand date wil je niet de weirdo zijn.’
schrijft voor de Volkskrant over theater en human interest
‘Hé! Sorry, sorry, sorry, ik ben laat! Ik ben mijn haar nog aan het borstelen, maar ik heb wel al mijn kleren aan!’, roept Kim Karssen (30) door het trappenhuis. Twee dagen voor de première van haar nieuwe solovoorstelling Meer voor Mannen op theaterfestival De Parade is het ‘een beetje chaos’ in haar knusse bovenwoning, die ze deelt met haar vriend en collega-cabaretier David Linszen.
In de bijkeuken legt Karssen namelijk de laatste hand aan haar ‘vulvabox’, een grote gele kubus met een geheim. ‘Kijk!’, zegt ze, en ze zakt met haar billen door de bovenkant van de kubus, waardoor haar benen aan de zijkanten van de doos bungelen. Aan de voorkant gaat een luikje open, waarachter een nagemaakte, levensgrote vulva verschijnt – met glitterclitoris. ‘Die gaat een liedje zingen’, verklapt Karssen alvast.
We zijn te gast in een succesvol huis. Zowel Karssen als Linszen is terug te vinden in de jaarlijkse Volkskrant-lijstjes met de beste voorstellingen van het afgelopen seizoen. Karssen met Oh Oh Dennenboom, haar geinige kerstvoorstelling die ze met Hendrik Kegels maakte, over vijf dennenbomen die zich schrap zetten voor het moordfeest. En Linszen met zijn comedydebuut Striptease voor de dood. ‘We vonden het heel gezellig dat we er beiden instaan’, lacht Karssen.
Ze is geen vreemde in de ‘beste-van-het-seizoen-lijstjes’. Twee jaar geleden werd We’re All Alone in This Together, haar clownsvoorstelling over toxische mannelijkheid, door de Volkskrant verkozen tot de allerbeste, en werd ze zelfs gekroond tot ‘hét theatertalent van nu’. Ze wordt door recensenten steevast geroemd om haar expressieve en absurdistische werk, vol schaamteloze humor.
Na een reeks zeer geslaagde Parade-voorstellingen waarin ze onderzocht of ze die kwaliteiten ook kon inzetten voor meer stand-upachtige shows, durft Karssen nu te spreken van een voorzichtige carrièreswitch naar cabaret. Het afgelopen jaar deed ze ‘lekker in de luwte, voor nul euro’ een aantal open mics, om materiaal te testen voor haar avondvullende comedydebuut God is een snotje, later dit jaar.
Hoewel ze net zoveel van theater als van cabaret houdt, en er momenteel ‘een beetje tussenin zweeft’, ziet ze wezenlijke verschillen tussen de twee werelden. Het publiek bij cabaret is uitgelatener, natuurlijk, maar het is ook een veel meer door mannen gedomineerde scene gebleken. ‘Kijk, ik wil geen beledigende dingen zeggen over de comedywereld, maar de kunstvorm is wat toegankelijker dan theater, dus iets meer mainstream. Dat betekent: iets meer ‘de normale wereld’, wat helaas betekent: het patriarchaat.’
Karssen was op comedyavonden regelmatig de enige vrouwelijke cabaretier. ‘Om in je eentje op het toneel grappen te maken moet je op een bepaalde manier dominant zijn. Vrouwen leren, in tegenstelling tot mannen, dat dat niet de bedoeling is. Daardoor lijkt cabaret veel natuurlijker voor mannen.’ Ze doet haar benen wijd en zet een Goois accent op: ‘Ja, ik ben een man, ik hoor hier.’ Terug in haar normale stem: ‘Maar alle cabaretiers zijn bange, twijfelende mensen hoor. Ook die mannen.’
Karssen praat door in een moordend tempo: ‘Kijk, een man is éérst zichzelf, en dán pas een man. Theo Maassen is Theo Maassen, en toevallig ook een man. Maar ik ben eerst vrouw, en dan pas individu. Als er vijf mensen op een avond spelen, en ik ben daarvan de enige vrouw, dan moet ik ook nog eens de last dragen dat ik het bewijs word of vrouwen wel of niet grappig zijn. En dan heb je aan mij ook gewoon een rare.’
De relatie tussen mannen en vrouwen staat ook centraal in haar Parade-voorstelling Meer voor Mannen, waarin ze een lans breekt voor betere onderlinge communicatie. ‘We weten eigenlijk zo weinig van elkaar. Vrouwen vertellen niet hoe vaak ze worden lastiggevallen, of hoe een tampon eruitziet. Dat is vervelend voor vrouwen, maar ook voor mannen, want het staat hun emancipatie in de weg. En het is inmiddels wel duidelijk dat het patriarchaat voor mannen ook geen pretje is.’ En hoe zit het dan met die vulvabox? ‘Nou, ik maak alles altijd expliciet over mezelf, dus er zit een lied in over mijn woekerkut.’
Lang worstelde Karssen met haar fantasievolle, angstige ADHD-hoofd, dat haar soms buiten de wereld plaatst. Tijdens haar studie aan de Toneelacademie Maastricht barstte Karssen in huilen uit toen ze tijdens een zangpresentatie Creep van Radiohead zong, een anthem voor iedereen die zich, in Karssens woorden, ‘fucking weird’ voelt.
Nu, meer dan tien jaar later, voelt ze zich, dankzij haar relatie met Linszen, voor het eerst een soort van normaal. ‘Ik heb iemand gevonden die minstens even raar is als ik. Of bij wie ik me in ieder geval niet raar voel. Als je met iemand date wil je niet de weirdo zijn. Dan kom je buiten de groep terecht, en je bent maar een groepje van twee.
‘Laatst zei ik tegen Daaf: ‘Jij bent toch ook een gekko?’ Toen zei hij: ‘Een gekko?’ En ik zei zo (Karssen spert haar ogen, maakt haar handen tot pistooltjes, knikt haar hoofd waardoor haar pony een vrolijk hupje maakt): ‘Ja, een Gekko!’
Ben je toe aan vakantie?
‘Ja. Dit is het allerleukste beroep ever, maar ik ben de laatste tijd wel veel bezig met hoe ik het gezond kan houden voor mezelf. Ik heb ontzettende ADHD, en ik geef altijd alles, en dan ben ik vervolgens ziek op vakantie. Vorig jaar lag een burn-out op de loer. Stromae zei ooit: ‘Ik deed alles omdat het leuk was, maar als je moe bent, is niks leuk.’ Dat herken ik. Na De Parade ga ik naar Italië.’
Waar ben je mee gestopt zonder er spijt van te krijgen?
‘Daten. Heerlijk dat dat niet meer hoeft. Er zijn mensen die zeggen: ik mis het single-leven, nou, ik niet. Dat was een slagveld.’
Wat is een wat-als vraag die soms bij je opkomt?
‘Wat als ik zwerver word? Daar denk ik veel over na. En tegenwoordig ook: wat als het hier oorlog wordt? Of: wat als het met het klimaat echt misgaat? Ik ben een angstig persoon, althans, ik ben ook super oké, maar ik moet daar niet te veel over nadenken want dan word ik niet vrolijk. Ik probeer soms te denken: wat als het nou allemaal leuk wordt later, in de wereld? Wat als het goedkomt?’
Wat was je meest romantische zomer?
‘Ik denk de zomers in Maastricht, aan de Toneelacademie. Ik heb het daar zo fijn gehad, met allemaal grappige mensen om me heen die ook rare dingen deden en aan het knutselen waren. Ik voelde daar voor het eerst: ik heb een eigen leven en ik kan zelf bepalen hoe ik dat inricht.’
Welke ontmoeting met een vreemde is je bijgebleven?
‘Op de dag van de verkiezingen was ik in de Gamma. Kort daarvoor had een technicus van mij gezegd: als je iets wil veranderen in de wereld, moet je mensen aanspreken en vragen: hoe denk jij erover? Dus toen vroeg ik aan twee mensen in de Gamma – ze hadden een biculturele achtergrond – of ze gingen stemmen. En toen zeiden ze: nee, dat is niet voor ons. Ik vond dat zo verdrietig.’
Welk woord zouden we nooit meer moeten gebruiken?
‘Schaamstreek, schaamhaar, schaamlippen. Geeft totaal de verkeerde boodschap af.’
Waaraan geef je meer geld uit dan je zou willen toegeven?
‘Kleding. Ik koop heel veel tweedehandskleren. Maar ik weet eigenlijk niet of het té veel is, want ik vind het ook gewoon leuk. Het is een soort hobby.’
Is er een zin uit een film of boek die soms ineens door je hoofd schiet?
‘Heel veel van Alex van Warmerdam. Sowieso een scène uit de film Schneider vs. Bax, waarin twee huurmoordenaars elkaar moeten vermoorden. De scène die vaak door mijn hoofd spookt is tussen een vader en een dochter, waarbij die vader net coke heeft gesnoven.
‘De dochter zegt: ‘Wanneer ga je nou eens stoppen met drugs gebruiken.’ Waarop hij antwoordt: ‘Ik doe af en toe drugs, want het maakt me gelukkig.’ En dan zegt zij: ‘Maar het is niet goed voor je.’ Zegt hij: ‘Ik doe af en toe drugs, jij eet muesli.’ Zegt zij: ‘Muesli is gezond.’ Hij: ‘Ik vind muesli helemaal niet gezond. Ik word ongelukkig van muesli. Muesli is voor geiten.’ Deze komt vaak voorbij, en ik ben het hier ook wel mee eens. Als iets je ongelukkig maakt, is het niet gezond.’
Wat is het lekkerste dat je de afgelopen tijd hebt gegeten?
‘De Sichuanese keuken. Holy fuck, zó lekker. Ik kan een ding zelf maken, maar meestal gaan we uit eten op de Zeedijk. Zoet, zuur, scherp. Samen geeft het een lente-gevoel. I love it.’
Welke gedachte keert vaker terug?
‘Dat zijn toch vooral angstige dingen. Ik denk vooral vaak aan hoe ik het ga doen als ik zwerver word. Waar ik mijn hut dan bouw, hoe ik aan pallets ga komen, wie ik dan om geld moet vragen, dat soort dingen. Het zijn hele levendige fantasieën. De laatste tijd denk ik ook veel aan hoe ik onderduikers zou kunnen huisvesten. Waar ik zo’n Anne Frank-plek zou bouwen. Dat kan ik niet in de krant verklappen, natuurlijk.’
Welke luxe waardeer je meer naarmate je ouder wordt?
‘Dat ik in Nederland geboren ben, en niet in Syrië. Dat ik daar ongelooflijk veel geluk mee heb gehad. Dat ik heel veel privileges heb, die in andere landen helemaal niet vanzelfsprekend zijn.’
Waar heb je lang over getwijfeld in je leven?
‘Over heel veel dingen, maar vooral of ik ooit wel een relatie zou krijgen. Dat is gelukt. Nu ben ik soms bang dat hij doodgaat, dat is een nieuwe angst. Of ik droom dat ik vreemdga, en dat hij het dan uitmaakt. Als hij vreemd zou gaan, zou ik dat natuurlijk niet leuk vinden, maar ik zou het ook niet meteen uitmaken. Eigenlijk twijfel ik nooit of ik dit wel wil, met hem. Dat had ik nooit verwacht. Wie weet komt dat nog.’
Wat neem je jezelf steeds voor, maar doe je vervolgens toch niet?
‘Rustiger aandoen en minder paniekerig doen over dingen. Ik probeer nu in plaats van te bagatelliseren, te relativeren. Dat verschil heb ik net geleerd van de psycholoog.’
Wat is je laatste notitie in je telefoon?
‘Iets over een scène in Meer voor Mannen, maar dat is eigenlijk geheim.’
In welke andere stad of land zou je een nieuw leven willen beginnen?
‘Nergens. Ik heb daar echt geen behoefte aan. Ik heb zoveel leuke mensen om me heen hier, die zou ik echt niet weg willen doen.’
Als je een carrièreswitch zou moeten maken, wat zou je dan gaan doen?
‘Haha, daar ben ik juist erg bang voor. Ik weet niet wat ik anders zou kunnen dan theater maken. Misschien timmervrouw? In ieder geval niets met letters en woorden, want ik ben superdyslectisch. Mensen interviewen op tv lijkt me ook wel leuk.’
Om welke collega heb je de afgelopen tijd het meest gelachen?
‘Elias de Bruijne is een heel leuke acteur, en zo grappig. In zijn voorstelling Het beste van mij speelde hij een volkszanger. Daar heb ik ook een T-shirt van. Verder Wim Helsen, of Micha Wertheim. Die hadden heel grappige, mooie voorstellingen. En Merel Pauw, met haar alter-ego Elmer, en haar jeugdprogramma Bollox.’
Wat is iets dat je nu meer waardeert dan vroeger?
‘Een plek om de was op te hangen. De was hangt nu niet meer in de slaapkamer en dat is al zo’n vooruitgang. Als ik ooit echt rijk word, neem ik een kamer speciaal voor de was. Ik haat het huishouden.’
Wie is de belangrijkste persoon in je leven op dit moment?
‘Moeilijk. Mijn vrienden zijn heel belangrijk voor me en ik heb een goede band met mijn ouders. Maar nu ik een relatie heb, zie ik ze wel iets minder. Je bent natuurlijk veel tijd kwijt aan je relatie, maar ik ben daar ook graag tijd aan kwijt.’
1996 Geboren in Amersfoort.
2014-2018 Performance-opleiding aan de Toneelacademie Maastricht.
2019 Rol in de film Nr. 10 van Alex van Warmerdam.
2019-2022 Maakt en speelt voorstellingen met theatermaker Florian Myjer: Bloomsbury (2017), Oorlog en vrede (2019) en Mephisto Park (2020).
2022 Solovoorstelling Schrödingers hond.
2022 Nietes (4+) met Hendrik Kegels, waarvoor ze een Zilveren Krekel (jeugdtheaterprijs) in ontvangst mocht nemen.
2023 Paradevoorstelling Don’t rain on my paREET.
2023 Wim Bary Stipendium.
2024 Paradevoorstelling OC/DC.
2024 We’re All Alone in This Together, nominatie voor de BNG Bank Theaterprijs.
2025 Oh Oh Dennenboom.
2026 Paradevoorstelling Meer voor Mannen.
2026 Comedydebuut God is een snotje.
De Zomergids is een rubriek in Volkskrant Magazine waarin een bekend persoon (op velerlei terreinen) uit binnen- of buitenland met ons aan lichte contemplatie doet. Wilt u alle verhalen, columns en rubrieken uit het nieuwste nummer lezen? Dat kan hier.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant