is politiek verslaggever van de Volkskrant. Hij schrijft over veiligheid, diplomatie en buitenlands beleid.
Trump neigt naar volledige hervatting van de oorlog, maar de gevolgen daarvan zijn niet te overzien. Sleept Iran er nieuwe concessies uit?
In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.
Met de prijs van vat olie opnieuw boven de 100 dollar, gierende benzineprijzen aan de pomp, een Iraans regime dat zich niet laat wegbombarderen en de tikkende klok van naderende tussentijdse verkiezingen in Amerika, begint president Donald Trump te ontdekken wat de tol kan zijn van het beginnen van een oorlog gebaseerd op hoogmoed, misvattingen over de eigen kracht, en het negeren van militaire adviezen.
Trump ging de oorlog in met ‘een sterk geloof’ in het vermogen van de Amerikaanse strijdkrachten om een snelle, beslissende overwinning te boeken. Zijn hoogste militaire adviseur, generaal Dan Caine, waarschuwde voor het risico dat Iran de Straat van Hormuz zou afsluiten, maar Trump ging af op zijn eigen intuïtie en een klein groepje ja-knikkende adviseurs.
Hij is niet de eerste leider die bezweek voor het verleidelijke vooruitzicht van een korte, succesvolle oorlog. De ‘korte oorlog-misvatting’ noemt de Britse veiligheidsexpert Lawrence Freedman dit, een vergissing die ‘vaak de opmaat is tot langere en meer gecompliceerde oorlogen’. Inmiddels is het woord ‘quagmire’ (moeras) weer terug in Amerikaanse media, een verwijzing naar Amerika’s grote oorlogstrauma, de Vietnamoorlog.
Trumps opties worden steeds beperkter en minder fraai. Dát hij een uitweg zoekt, is op zich prijzenswaardig. Beter ten halve gekeerd dan ten hele gedwaald. Maar het lijkt alsof de nieuwe Iraanse leiding (hun voorgangers zijn gedood) zich heeft ingegraven en zo veel mogelijk profijt wil halen uit beëindiging van de oorlog.
Dat doen ze door Trumps spel niet mee te spelen. Het akkoord dat de oorlog tussen de VS en Iran tijdelijk moest bevriezen om de weg te bereiden voor een definitief akkoord, bevatte al veel pijnlijke Amerikaanse toezeggingen (afgezet tegen de oorspronkelijke oorlogsdoelen), wat laat zien hoe graag Trump deze politieke ramp wilde afsluiten.
Maar de Iraniërs gingen niet mee met de Amerikaanse interpretatie ervan – ze roken kansen. Ze willen de Straat van Hormuz blijven controleren en tol gaan heffen, een probleem dat voor de oorlog niet bestond. Dit is een schending van de vrijheid van scheepvaart en daarom onaanvaardbaar voor de VS en andere landen.
Ondertussen sturen de VS opnieuw extra militaire middelen naar de regio, bestoken de door Iran gesteunde Houthi’s ook weer schepen en zint Trump op nieuwe manieren om de Iraniërs klein te krijgen. Militaire experts zien echter weinig realistische opties daartoe – en geen draagvlak in Amerika om honderdduizenden militairen te sturen of veel manschappen te verliezen in een toch al impopulaire oorlog. Dat zien de Iraniërs, net als de Noord-Vietnamezen destijds, ook.
Trump neigt naar volledige hervatting van de oorlog, maar wat als de olieprijs nog tientallen dollars omhoog schiet? Energie-experts wijzen op een alternatief: nieuwe Amerikaanse concessies aan de onderhandelingstafel, waarbij Iran geen ‘tol’ mag heffe, maar wel ‘servicekosten’ in rekening brengen, zoals nu al gebeurt (op vrijwillige basis) in de Straat van Malakka of met de Turkse doorvoervergoeding in de Bosporus. Dat zou wellicht elk vat olie één dollar duurder maken, in plaats van een veelvoud daarvan bij een hernieuwde oorlog. Gezien de onoverzienbare gevolgen van verdere militaire escalatie, is het niet uitgesloten dat Trump vroeg of laat hierop uitkomt, als ‘minst slechte optie’.
Source: Volkskrant