De eerste wittebroodsweek van de Britse premier Andy Burnham verliep voortvarend. Hij plezierde zijn landgenoten met lastenverlichtingen, drukte een crisis de kop in en steeg in de peilingen.
is correspondent Groot-Brittannië van de Volkskrant. Hij woont in Londen.
En op de vierde dag ging hij naar de kroeg. Rond lunchtijd wandelde Andy Burnham, samen met zijn minister van Financiën, donderdag de Hare Inn binnen, een pub in Harlow. De premier kwam er niet zozeer voor een vroege pint, maar om een lastenverlichting voor pubs bekend te maken via een korting op de bedrijfsbelasting. ‘Onze pubs vormen het hart van de winkelstraten’, zei hij tegen stamgasten en media, ‘en ik denk dat het heel belangrijk is om aan het begin van mijn ambtstermijn duidelijk te maken dat ik voor ze op zal komen. De cavalarie is in aantocht.’
Het bezoek aan Harlow, een stadje even ten noorden van Londen in ‘Farage-land’, sloot aan bij de feelgoodstemming in Burnhams eerste week als premier. Na alle negativiteit rond het premierschap van zijn voorganger Keir Starmer, vrolijkt de joviale Burnham de morrende natie op. Tegenover het rechtse populisme van Nigel Farages Reform UK stelt Burnham een progressief populisme, dat zich onder meer uit in een reeks lastenverlichtingen.
Met Burnham heeft het Verenigd Koninkrijk de meest linkse Labour-premier sinds Harold Wilson. De nieuwe regeringsleider, die zich op zijn lange weg naar 10 Downing Street profileerde als rebel tegen de gevestigde orde, heeft échte verandering beloofd, een afscheid van het harde kapitalisme. Er staat veel op het spel, voor hem, voor de natie en voor de internationale sociaaldemocatie. Als ook zijn premierschap mislukt, krijgen de Britten waarschijnlijk de meest rechtse regering uit hun geschiedenis. Groot is immers het ongenoegen, en het cynisme, van de bevolking over de politieke klasse.
Meteen na zijn aankomst in Downing Street beloofde Burnham een einde te maken aan dakloosheid. Een dag later schafte hij de btw op stroom af. Deze maatregel, die in EU-verband niet mogelijk was geweest, zal een huishouden 1 euro per week schelen. Dag drie stond in het teken van zijn grote hobby: de bus. Burnham bracht de door Starmer verhoogde prijs voor een buskaartje terug naar 2 pond (2,35 euro). Hij maakte een TikTok-promovideo met ‘Bus Aunty’, de verpleegkundige Bemi Orojuogun die een socialemediaster is geworden met haar olijke video’s over de Londense bus.
Tussendoor besloot hij het budget voor ontwikkelingshulp te verhogen van 0,3 naar 0,7 procent van het bnp, het streefcijfer van de Verenigde Naties. Deze verhoging kost de belastingbetaler 11 miljard euro. Die plannen versterken de vraag hoe Burnham zijn uitgaven financieel gaat verantwoorden. Het geld voor de lastenverlichting voor pubs wil hij halen uit een lastenverzwaring voor vapeshops, zo maakte hij bekend, maar dat is niet makkelijk omdat bij veel van deze winkels de eigenaar niet te achterhalen is.
Burnham had al laten doorschemeren dat hij de rijken zwaarder wil belasten, wat volgens zijn rechtse critici zal leiden tot een kapitaalvlucht. Het zou een breuk zijn met de regering van zijn verre voorganger Tony Blair, voor wie rijkdom bepaald geen vies woord was. Terwijl hij in de herberg een biertje tapte, kreeg Burnham goed nieuws: in een open brief riepen 120 Britse miljonairs, de ‘Patriotic Millionaires’, op tot het extra belasten van de superrijken. Een van hen was Gary Lineker, de oud-voetballer die jaren geleden nog strijd voerde met de fiscus over een te hoge aanslag.
In zijn eerste wittebroodsweek maakte Burnham ook kennis met het politieke brandblussen dat steeds meer bij het Britse premierschap hoort. Het ministerie van Justitie had aangekondigd na de zomer honderden gevangenen vervroegd vrij te laten vanwege het cellentekort. Op de lijst stonden onder anderen drie mannen die een politieagent op gruwelijke wijze hadden gedood. Zijn weduwe was naar de pers gestapt, en met name de rechtse kranten pakten flink uit met deze zaak. Burnhams eerste crisis diende zich aan.
Tot overmaat van ramp waren er beelden opgedoken van defensieminister Wes Streeting die tijdens een zomeravondborrel lacherig deed over de vrijlatingen. Burnham besloot meteen actie te ondernemen. De bewindsman kreeg een uitbrander en alle vervroegde vrijlatingen werden opgeschort. ‘De veiligheid van de bevolking zal altijd mijn hoogste prioriteit zijn’, tweette de premier. ‘Ik zal niet aarzelen om indien nodig veranderingen door te voeren.’
Al met al was het een goede week voor de man die binnen zijn partij wordt gezien als de Verlosser, de redder van het kwakkelende Labour. Zijn populariteit steeg in de peilingen, terwijl die van Farage daalde, wat het uitschrijven van verkiezingen aanlokkelijk maakt. Onder Starmers aanhangers heerst boosheid, vooral omdat Burnhams partijgenoten die Starmer hebben laten vallen een topfunctie hebben gekregen.
De oud-premier zelf heeft zich sinds zijn vertrek niet meer uitgesproken. Kort na zijn bezoek aan de koning om zijn ontslag in te dienen werd de afgezette leider in zijn Noord-Londense stamkroeg gesignaleerd. Met een pint.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant