De regering en Tata Steel kunnen blijven onderhandelen over de vergroening van de staalfabriek in IJmuiden. De eis van omwonenden dat een deal pas mag doorgaan als meer duidelijk is over gezondheidseffecten, heeft de Haagse rechtbank vrijdag van tafel geveegd.
is economieredacteur. Hij schrijft over de energietransitie.
Zolang de onderhandelingen nog lopen, kan de rechter niet oordelen of de afspraken tussen de overheid en Tata de verplichtingen tegenover omwonenden zullen schenden, schrijft de rechtbank in een persbericht. Het maken van dit soort afspraken, waarbij meerdere belangen worden afgewogen, is volgens de rechtbank bij uitstek een politiek proces waarbij een rechter niet vooraf moet sturen.
Stichting Gezondheid op 1, die namens omwonenden een kort geding tegen de regering had aangespannen, reageert ondanks het verlies van de zaak toch tevreden. ‘De rechter geeft de staat een flinke tas met huiswerk mee’, aldus de directeur Antoinette Verbrugge. ‘Hij bevestigt dat uit het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens voortvloeit dat de staat verplicht is omwonenden te beschermen tegen gezondheidsschade.’
De bewoners maken zich grote zorgen over de zogenoemde maatwerkafspraak die de regering en Tata Steel uiterlijk 30 september hopen te ondertekenen. Daarin belooft de staat circa 2 miljard euro bij te dragen aan een grondige vergroening van de omstreden staalfabriek. In ruil voor dat geld moet Tata de CO2-uitstoot en de vervuiling van de omgeving sneller terugbrengen dan nu wettelijk verplicht is.
Gezondheid op 1 stelde tijdens de zitting vorige maand dat de staat nog niet goed kan beoordelen welke minimumeisen aan de uitstoot van de fabriek gesteld moeten worden. Voordat er maatwerkafspraken worden gemaakt, wilde de stichting wachten tot de zogenoemde gezondheidseffectrapportage (GER) dat inzicht hopelijk wel zou bieden.
De GER wordt in de loop van volgend jaar verwacht. Hierin werken gezondheidsexperts uit wat er bekend is over de effecten van de uitstoot van Tata Steel, wat de maximale uitstootnormen volgens de huidige kennis zouden moeten zijn en hoe de vervuiling en gezondheidseffecten in de toekomst gemeten kunnen worden.
De rechter acht zichzelf niet in de positie om te concluderen dat maatwerkafspraken geen recht doen aan de gezondheid van omwonenden als ze worden gesloten voordat de inhoud van de GER bekend is. Wel stelt de rechtbank dat Gezondheid op 1 op twee punten ‘de vinger op een zere plek legt’.
Ten eerste is de overheid voor bijna alle uitstootgegevens van Tata Steel nu afhankelijk van metingen die de staalfabrikant zelf doet. ‘Terwijl aan de juistheid van veel van die gegevens kan worden getwijfeld.’ Dat moet onafhankelijker, vindt de rechter net als de omwonenden. ‘En om vast te stellen of uitstootvermindering ook werkelijk tot gezondheidsverbetering leidt, zal gezondheidsonderzoek in de maatwerkafspraken betrokken moeten worden.’
Daarnaast vreest de rechter dat de 2 miljard euro staatssteun uiteindelijk niet genoeg is om de fabriek in IJmuiden naast schoner ook winstgevend te krijgen. ‘Het meest aannemelijke scenario’ is dan dat de staat nog meer subsidie zal gaan geven, schrijft hij. ‘Dat zal zonder meer nadelig zijn voor de belastingbetaler.’ Maar Gezondheid op 1 komt niet op voor dit financiële belang, bovendien is het een speculatief scenario. En aan speculeren waagt de rechter zich niet.
Het ministerie van Klimaat en Groene Groei zegt te bestuderen welke gevolgen de uitspraak heeft voor de maatwerkafspraken en wil de Tweede Kamer hier in september over informeren
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant