De Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) ontving dit jaar een recordaantal verboden voorwerpen. De Volkskrant bekijkt in Den Haag de bonte verzameling beschermde dier- en plantensoorten die de instantie inmiddels in bewaring heeft.
Ambtenaar Nina Pieterse (30), gekleed in een nette kantoorjurk en met roze tuinhandschoenen aan, houdt met merkbare moeite een neushoornschedel voor zich in de lucht. Net boven de plek waar ooit het oog van het dier gezeten moet hebben, is de inslag van een kogel duidelijk zichtbaar. ‘Deze is vorige week ingeleverd’, zegt Pieterse.
Afgelopen jaar deponeerden anonieme bezitters ruim 5.800 producten van beschermde planten- en diersoorten in de inleverbak van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) in Den Haag. Dat zijn er ruim vijf keer zoveel als het jaar ervoor, toen ‘team dood’, zoals de verantwoordelijke afdeling zichzelf gekscherend noemt, 1.100 artikelen ontving.
Dier- en plantensoorten die beschermd zijn en door handel met uitsterven worden bedreigd, kunnen de eigenaren bij RVO inleveren. Of dat voor een specifieke soort het geval is, ligt vast in het Cites-verdrag uit 1975, ondertekend door honderdtachtig landen. Dieren en planten op deze lijst, die regelmatig wordt bijgewerkt, mogen zonder vergunning niet worden verhandeld. Wie zich onverhoopt realiseert in het bezit te zijn van een verboden soort, kan die anoniem inleveren, beneden in de lobby van RVO, of per post.
Waar mensen de spullen die ze brengen of opsturen vandaan hebben, daar zijn Pieterse en haar collega Celine Bakx (25) ook vaak benieuwd naar. ‘Soms zit er een briefje bij over de herkomst, bijvoorbeeld dat het een erfenis is van oma, uit Nederlands-Indië’, vertelt Pieterse. Maar meestal kan het team alleen maar gokken.
Hoe het komt dat de bak het afgelopen jaar zo in trek was, weet Pieterse daarom ook niet precies. ‘Mensen weten hem te vinden, dat klopt, maar we voeren er niet specifiek campagne voor.’ Dat de illegale goederen steeds vaker in grote partijen worden afgeleverd is één verklaring, denkt de ambtenaar. ‘Afgelopen jaar leverden mensen vaker verhuisdozen vol in, dan loopt het snel op.’
De meeste voorwerpen die RVO krijgt, worden door de dienst vernietigd. ‘Pianotoetsen, bestek, kleine beeldjes, biljartballen’, somt Pieterse op. ‘Maar alles wat bijzonder is, wat niet vaak voorkomt of in heel goede staat is, bewaren we. Dat gaat dan voor educatieve doeleinden naar de douane, of naar dierentuinen, zodat die kunnen laten zien: dit mag je niet meenemen vanaf je vakantiebestemming.’
Niet alle soorten kunnen Pieterse en Bakx zelf identificeren. ‘De meeste wel hoor, maar als we het echt niet weten, zoeken we contact met het lab van de douane.’ Of ze gebruiken een truc. ‘Laatst hadden we een armband van schildpaddenschild, maar we twijfelden of die echt was. Toen hebben we er een aansteker bij gehouden.’ Een authentieke schildpad ruikt dan naar verbrand haar. ‘Die armband was gelukkig nep.’
De grote, volledig intacte zeeschildpad die op tafel ligt, is wel echt. Evenals een krokodillenschedel, een armband van olifantenhaar, een stuk koraal en een walvisoor. ‘Of het illegaal is om zulke spullen thuis te hebben, hangt erg af van wat het is en hoe je het gekregen hebt’, zegt Pieterse. Sommige spullen mogen bijvoorbeeld wel worden geërfd, maar niet worden verkocht of weggegeven. Wie niet zeker weet wat hij in huis heeft, kan op de site van RVO een ‘Cites of niet’-check doen.
De mooiste vondst van vandaag is een zestal tijgerpoten. Als Pieterse de klauwen oppakt om ze te laten zien, blijft er een spoor van opdwarrelende tijgerharen achter. ‘Hè, zit ik alweer helemaal onder het haar’, lacht ze. Deze worden zeker niet vernietigd; daarvoor zijn ze te bijzonder.
Alle spullen die RVO bewaart, liggen in een zwaar beveiligde opslag op een geheime locatie waar bijna niemand toegang toe heeft. ‘Dat is omdat er veel spullen liggen die nog onderdeel zijn van lopende strafzaken’, zegt Pieterse. Als de politie voorwerpen aantreft waarvan ze vermoedt dat die illegaal verkregen zijn, kan het tot vervolging leiden. ‘Die spullen komen dan bij ons te liggen, tot er een beslissing is genomen in de zaak.’
Hoewel ze de bak vanochtend nog heeft geleegd – toen zaten de tijgerpoten erin – kijkt Pieterse toch nog een keer als ze langsloopt. ‘Ja hoor, een nieuw beeldje.’ Het indrukwekkende kunststuk toont een ingewikkeld tafereel waarin tijgers en tempels verwerkt zijn.
Het beeldje heeft er alle schijn van te zijn gemaakt van ivoor, maar voor Bakx is dat geen uitgemaakte zaak: ‘Ik denk eigenlijk dat het geen ivoor is, maar bot. Olifantenivoor is herkenbaar door de streepjes die erop zitten, die zie je hier niet. Al kan dat ook komen omdat het flink bewerkt is.’
Waar het beeldje ook van gemaakt is, voor nu gaat het mee met de schildpad en de tijgerpoten: de zwaar beveiligde opslag in.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant