De VS hebben nieuwe importheffingen aangekondigd op producten uit 86 landen, waaronder die uit de Europese Unie. Trump verwijt deze landen een ‘lakse handhaving op dwangarbeid’. De EU reageert gepikeerd en is stiekem opgelucht.
is economieredacteur voor de Volkskrant en sinds 2021 specialist op het gebied van de energietransitie.
Het Hooggerechtshof had Trumps importheffingen toch illegaal verklaard?
Vorig jaar zette president Donald Trump de wereldhandel op zijn kop met een tsunami aan importheffingen. Maar die werden afgelopen februari onwettig verklaard door het Amerikaanse Hooggerechtshof: een mokerslag voor Trumps belangrijkste economische wapen.
De president gebruikte zijn tariefmuur in pogingen van alles gedaan te krijgen bij handelspartners. Zo dreigde hij landen een heffing op te leggen die Groenland steunden in diens verzet tegen een inname door de Verenigde Staten. Ook probeerde Trump er deals mee los te peuteren of om hem onwelgevallige regeringen te straffen, zoals die van Brazilië en India.
Dat was dus allemaal illegaal. Kort na het besluit van het Hof introduceerde Washington een nieuwe heffing van 10 procent. Maar deze mocht maximaal een halfjaar in werking blijven zonder toestemming van het Congres, en zou vrijdag aflopen. De maatregel die donderdagavond Nederlandse tijd werd verkondigd, moet de eerdere tijdelijke regeling vervangen.
Waar vond Trump zijn nieuwe stok om mee te slaan?
Na de uitspraak van het Hooggerechtshof heeft het Witte Huis de afgelopen maanden naarstig gezocht naar een andere wet om toch importheffingen op te kunnen leggen. Een juridisch geitenpaadje lijkt te zijn ontdekt in artikel 301 van de Trade Act uit 1974. Dat zou ruimte bieden voor een importmuur van 12,5 procent voor landen zonder wetgeving tegen de eigen import van producten die zijn gemaakt met dwangarbeid. Voor producten uit landen die wel zo’n verbod hebben, maar dit onvoldoende handhaven, kan een belasting van 10 procent worden geheven.
Al deze landen die nu te maken krijgen met een nieuwe heffing, zouden spullen in hun aanvoerketens gebruiken waarin sprake is van een vorm van gedwongen arbeid. Dit schaadt de belangen van de Amerikaanse werknemers, aldus Trump, die immers op oneerlijke wijze op prijs worden weggeconcurreerd.
‘De Verenigde Staten hebben al bijna een eeuw een importverbod op producten die onder dwangarbeid zijn vervaardigd. Wij handhaven dit strikt’, aldus de Amerikaanse handelsvertegenwoordiger Jamieson Greer in een verklaring. ‘Het is hoog tijd dat onze handelspartners hetzelfde doen.’
Wie krijgen nu weer allemaal heffingen opgelegd?
Maar liefst zestig landen, van Algerije tot Zwitserland, krijgen heffingen opgelegd die uiteenlopen van 10 tot 12,5 procent. De Europese Unie krijgt te maken met 10 procent.
Brandstof, levensmiddelen en meststoffen worden vrijgesteld van de invoertaks. Voor auto’s, metalen en geneesmiddelen gelden nog specifieke importheffingen waar de uitspraak van het Hooggerechtshof geen betrekking op had. Ook bestaande handelsovereenkomsten met Mexico en Canada blijven bestaan.
Hoe reageert Brussel?
Gepikeerd, en stiekem ook opgelucht. In een formele verklaring stelt de Europese Commissie dat het maximumtarief van 10 procent in overeenstemming is met de bilaterale handelsovereenkomst die vorig jaar gesloten is. ‘Het biedt ook aanknopingspunten om door te gaan met het onderzoeken van verdere tariefvrijstellingen en het verdiepen van de samenwerking op een breed scala aan gebieden’, aldus Brussel.
Trumps 10 procent is lager dan de taks voor veel andere landen (die 12,5 procent om de oren krijgen) en minder dan de 15 procent die in de vorige handelsovereenkomst is afgesproken. Brussel lijkt vooral blij dat er nu duidelijkheid lijkt te zijn over de hoogte van de belasting.
Ergernis was er bij buitenlandchef Kaja Kallas over de beweegredenen van Washington. Ze noemde de aantijgingen over tekortkomingen in de Europese wetgeving tegen gedwongen arbeid vrijdag ongegrond. ‘Als je onze arbeidswetgeving vergelijkt met die van de Verenigde Staten: wij hebben betaalde vakanties en uitstekende arbeidsomstandigheden voor onze werknemers. Het slaat dus eigenlijk nergens op’, zei ze tegen Reuters.
Kallas liet weten dat de EU Washington om opheldering zal vragen. Andere getroffen landen uitten in vergelijkbare bewoordingen hun teleurstelling.
Wat vinden de Amerikanen zelf?
De nieuwe taks komt op een gevoelig moment: Amerikaanse consumenten en bedrijven zuchten al onder hoge energieprijzen door de escalerende oorlog in de Golfregio, terwijl de invoerheffingen voor veel landen weer wat omhooggaan. Naar verwachting stapt een aantal Amerikaanse importeurs, bij wie de rekening in eerste instantie terechtkomt, opnieuw naar de rechter om de heffing aan te vechten.
Minder dan vier maanden voor de tussentijdse verkiezingen zullen de Democraten hameren op de kosten van levensonderhoud, die onder Trump sterk zijn gestegen. Daarmee vormen de heffingen een politiek risico voor de president.
Houdt Trump het hierbij?
‘Deze maatregel is eerder ruis dan een schok’, stelde Olu Sonola, hoofdeconoom bij kredietwaardigheidsbeoordelaar Fitch Ratings, in een geschreven reactie. Maar dat er mogelijk meer in het vat zit, werd deze week duidelijk toen Trump nieuwe tarieven van 50 procent aankondigde voor een reeks goederen uit Canada. Vorige week kondigde de president al een importheffing aan van 25 procent op diverse goederen uit Brazilië.
Als de regering-Trump erin slaagt tarieven te introduceren op het niveau van de heffingen van vorig jaar, zal dit volgens Sonola leiden tot extra onzekerheid op de wereldmarkt. ‘De gevolgen voor de inflatie zullen dan niet onopgemerkt blijven, zeker niet als de energieprijzen langere tijd hoog blijven.’
Source: Volkskrant