Het intrekken van natuurvergunningen van vijf veehouders in Noord-Brabant leidde tot ophef in de agrarische sector. Voor het eerst bleken vergunningen van boeren niet veilig. Toch ligt niet voor de hand dat natuurvergunningen massaal worden ingetrokken.
De vijf Brabantse boeren zijn boos en verontwaardigd. Ze hadden maandenlang niks gehoord op hun voorstellen om de stikstofuitstoot vanuit hun stallen te verminderen. Plotseling meldde de provincie vorige week, kort voor de zomervakantie: we zien geen andere oplossing en gaan vanaf 1 oktober de procedure starten om jullie natuurvergunningen in te trekken.
Het zorgde ook voor woede bij boerenorganisaties. De Zuidelijke Land- en Tuinbouworganisatie (ZLTO) vond het "asociaal" en sprak van een "sociaal drama". Ook Agractie reageerde vol onbegrip.
Veel boeren zullen zich afvragen: als dit in Noord-Brabant gebeurt, kan mij dat dan ook overkomen? Kan een natuurvergunning zomaar worden ingetrokken? Milieuorganisatie Mobilisation for the Environment (MOB) heeft tenslotte meer provincies verzocht natuurvergunningen in te trekken.
Het antwoord is: ja, het kan en mag juridisch ook. Maar de verwachting is niet dat dit bij veel boeren zal gebeuren.
Vaak wordt gedacht dat een natuurvergunning niet kan worden ingetrokken zodra die definitief is toegekend en daarmee onherroepelijk is. Maar dat is niet zo. Als de stikstofuitstoot uit een stal bijvoorbeeld toch te veel nadelige gevolgen blijkt te hebben voor een dichtbijgelegen Natura 2000-gebied, dan kan de vergunning worden ingetrokken. "Je kan dat zien als een soort noodrem", zegt Raoul Beunen, hoogleraar omgevingsbeleid aan de Open Universiteit.
Die noodrem heeft de provincie Noord-Brabant nu gebruikt. Dat gebeurde overigens niet zomaar. Het intrekkingsverzoek van MOB is een kwestie van jaren geworden. Al in 2023 wees de provincie het verzoek van MOB af. Daarop volgde een rechtszaak en daarin deed de rechter in april vorig jaar uitspraak.
De rechter droeg de provincie, MOB en de boeren op met elkaar in gesprek te gaan om een oplossing te vinden. Maar binnen een jaar zou de veel te hoge stikstofneerslag op beschermde natuurgebieden wel naar beneden moeten gaan.
De veehouders dienden daarvoor plannen in, maar hun stikstofuitstoot is zo hoog dat er volgens de provincie geen andere optie was dan de natuurvergunning intrekken. "Als ze 90 procent van hun stikstofuitstoot reduceren, zouden ze nog steeds als piekbelaster gelden", zei een woordvoerder van Noord-Brabant daar eerder deze week over.
En dat is volgens Beunen een belangrijk punt. "Als de provincie kan aantonen dat de bijdrage van een bedrijf aan de stikstofneerslag op de natuur klein is, dan is een intrekkingsverzoek niet kansrijk." Anders gezegd: als je geen piekbelaster bent, is de kans klein dat een zwaar middel als het intrekken van een vergunning wordt ingezet.
Een rechter kijkt ook altijd naar wat er al gebeurt om de stikstofuitstoot naar beneden te krijgen, legt Beunen uit. "Op sommige plekken gaat dat de goede kant op. Ik denk dan ook niet dat het intrekken van vergunningen dreigt voor elke veehouderij in heel Nederland."
Dat is ook een van de redenen dat provincies met het maken van stikstofbeleid niet hebben gewacht op landelijke stikstofmaatregelen. Gelderland is bijvoorbeeld ver met eigen beleid en Utrecht zet daarin ook stappen. Een woordvoerder van Gelderland zegt dat intrekkingsverzoeken worden geweigerd en dat daarbij naar de Gelderse stikstofaanpak wordt gewezen.
Ook Utrecht verwijst naar de provinciale stikstofaanpak en zegt het "vertrouwen" te hebben dat het intrekken van natuurvergunningen niet nodig is. Daarnaast is de situatie in Utrecht anders dan in Noord-Brabant, licht een woordvoerder toe. "Onder andere de Deurnsche Peel & Mariapeel en Groote Peel hebben te maken met een veel grotere stikstofbelasting dan de Utrechtse gebieden. De situatie in Brabant valt dan ook niet te vergelijken met de Utrechtse situatie."
Beunen voegt daaraan toe dat ook een rechter kijkt naar wat de overheid al gedaan heeft om de stikstofuitstoot te verminderen. "Als die in de rechtbank kan laten zien dat effectieve maatregelen worden genomen en dat de stikstofdepositie snel daalt, dan lijkt het mij aannemelijk dat de rechter daarin meegaat. In Brabant is de rechter ook niet over één nacht ijs gegaan", zegt hij. "Het intrekken van een vergunning is echt uniek, waarbij er geen andere oplossingen waren."
Inmiddels zijn er ook ontwikkelingen vanuit Den Haag, al is nog niet volledig duidelijk hoe het stikstofpakket van landbouwminister Jaimi van Essen precies uitpakt en wanneer het in wetten wordt vastgelegd. De minister noemde het intrekken van vergunningen "de erfenis van te lange stilstand".
De aanstaande landelijke maatregelen kwamen voor de vijf Brabantse boeren dan ook waarschijnlijk te laat. Waarschijnlijk, want er is hoop dat ze via een achterdeurtje alsnog hun vergunning kunnen houden. Dan moeten de landelijke maatregelen wel zo stevig zijn dat ingrijpen in de Brabantse bedrijven niet nodig is. Van Essen kondigde al aan dat hij er alles aan gaat doen om dat voor elkaar te krijgen.
Source: Nu.nl algemeen