De overeenkomt doet onnodige concessies aan het non-proliferatieregime en lijkt vooral gericht op het sluiten van miljardendeals voor de Amerikaanse nucleaire industrie.
In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.
De nucleaire deal die de regering-Trump heeft gesloten met Saoedi-Arabië zal niet meteen – en zelfs niet op afzienbare termijn, en hopelijk nooit – leiden tot de toetreding van dat land tot de club van kernwapenstaten. Desondanks oogt de deal als een weinig doordachte stap, die onnodige concessies doet aan het non-proliferatieregime en vooral gericht lijkt op het sluiten van miljardendeals voor de Amerikaanse nucleaire industrie.
Het is daarom een onwelkome stap, die verbaast omdat de VS er zo weinig voor terugkrijgen. De regering-Biden sprak ook met de Saoedi’s over nucleaire samenwerking, maar onder strikte voorwaarden, waaronder de normalisering van de relaties met Israël. Ook president Trump is al jaren uit op Saoedische toetreding tot ‘zijn’ Abraham-akkoorden (in 2020 gesloten met Israël door Bahrein, Marokko, Soedan en de Verenigde Arabische Emiraten).
Trump zelf voegde donderdag op sociale media onverwacht die voorwaarde toe aan het akkoord met Riyad: Saoedi-Arabië moet ook een Abraham-akkoord met Israël sluiten. Ook zegt Trump opeens dat er géén verrijking van uranium door Saoedi-Arabië zal plaatsvinden, in weerwil van hetgeen was afgesproken. Dit is een aparte manier van onderhandelen, waarop Riyad bij de publicatie van dit commentaar nog niet had gereageerd.
Het is dus nog onduidelijk of er iets van dit akkoord komt, en zo ja wat. Ondertussen voelt Israël (zelf een kernwapenstaat) zich gepasseerd, spreekt van een ‘strategische blunder’ en waarschuwt voor een wapenwedloop in het Midden-Oosten.
De voor de hand liggende vergelijking – oorlog voeren om Iran van een kernwapen af te houden, en dan de deur openzetten voor een Saoedisch kernwapen – bekt lekker, maar is niet helemaal eerlijk of accuraat. De VS zeggen dat ze juist door zelf de nucleaire samenwerking ter hand te nemen (in plaats van bijvoorbeeld Rusland) erop kunnen toezien dat Saoedi-Arabie geen kernwapen zal ontwikkelen. Bovendien is een dergelijke nucleaire samenwerking, onder strikte voorwaarden, op zichzelf niets nieuws.
De situatie is anders dan die inzake Iran, dat zich jegens zowel de eigen bevolking als de regio gedraagt als een uiterst agressieve staat die systematisch terrorisme exporteert (ook naar Nederland) en financiert, en de vernietiging van Israël en de VS bovenaan zijn agenda heeft staan. Het intomen van zijn raket- en nucleaire capaciteit is voor alle vredelievende landen van groot belang.
Maar ook vergeleken met eerdere deals inzake nucleaire samenwerking met bevriende landen doorstaat dit akkoord met Riyad de test niet. In 2009 sloot president Obama een soortgelijk akkoord met de Emiraten. Daarbij ontzegde dat land zichzelf het recht om ooit zelf uranium te verrijken en onderwierp het zich aan de strengste protocollen van het VN-atoomenergieagentschap. Deze ‘gouden standaard’ wordt in Trumps deal verlaten, voor zover nu bekend.
Dat is onnodig en schadelijk, zelfs als het hele project zal sneuvelen in het lange politieke en diplomatieke traject dat nog te gaan is. De Saoedische kroonprins heeft duidelijk gemaakt dat zijn land een kernwapen zal ontwikkelen als Iran een kernwapen bemachtigt.
Dezelfde discussies ontstaan in Oost-Azië en Europa onder Amerika’s bondgenoten die twijfelen over de hardheid van de Amerikaanse veiligheidsgarantie. Juist in een tijd waarin wereldwijd erosie van het non-proliferatieregime dreigt, moet je niet aan de bestaande restricties gaan tornen.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant