Onderwijs Terwijl hun klasgenoten al zomervakantie hebben, zitten op OBS De Vliegenier in Apeldoorn nog dertig kinderen in de klas. Zij hadden eerder dit jaar buiten de schoolvakanties vrij. Nu halen ze die gemiste onderwijstijd in.
Les in de vakantie: leerkracht Miriam Overvelde in gesprek met Amy.
In openbare basisschool De Vliegenier in Apeldoorn ziet het eruit alsof er een verhuizing aan de gang is. De gangen staan vol tafels, kasten en stapels stoelen. Alles moet aan de kant, zodat er tijdens de zomervakantie een nieuwe vloer kan worden gelegd. Een paar lokalen zijn nog niet leeggehaald. Bij groep 3 staan de stoelen omgekeerd op de tafels. Daartussen zitten drie kinderen gebogen over hun werk. Voor hen is de vakantie nog niet begonnen. Een juf geeft hun om beurten uitleg. Ze heeft de leerlingen even in dit lokaal gezet, zodat ze ongestoord kunnen werken terwijl een paar lokalen verderop de kleuters spelen.
De Vliegenier doet mee aan een experiment waarbij scholen hun onderwijstijd anders mogen indelen. Waar andere scholen experimenteren met bijvoorbeeld een vierdaagse werkweek, heeft deze school gekozen voor flexibele vakanties. Leerlingen kunnen buiten de schoolvakanties vrij krijgen, op voorwaarde dat ze de gemiste onderwijstijd inhalen. In de eerste twee weken van de zomervakantie gaan zo’n dertig van de 250 leerlingen naar school. De leerjaren zijn voor de gelegenheid gemengd: er is een groep 1/2/3 en een groep 4/5/6/7. De kinderen uit groep 8 zijn al van school af.
Brechtje (10) is in het voorjaar twee weken naar Turkije geweest, haar vriendin Amy (11) naar Sri Lanka. Allebei hebben ze broers die al op de „middelbare” zitten, en daar liep de meivakantie niet gelijk met het basisonderwijs. „Dat konden we rechttrekken”, legt Amy uit, die na de vakantie naar groep 8 gaat. Zo konden ze toch met het hele gezin weg. Amy komt deze week vier dagen naar school, Brechtje twee, omdat ze in de meivakantie ook al is geweest. Ze vinden het niet erg dat hun klasgenoten al vrij zijn. „Met de juffen is het altijd wel gezellig”, zegt Brechtje, die naar groep zeven overgaat.
In de gang van de school staan meubels opgestapeld omdat er aan de vloer wordt gewerkt tijdens de zomerperiode.
En zoveel hoeven ze nu ook weer niet te doen. De gemiste lesstof hebben ze tijdens het schooljaar al ingehaald. Nu oefenen ze vooral met onderdelen die ze lastig vinden. De juf heeft meer tijd om uitleg te geven, omdat er minder kinderen zijn. „En we doen ook leuke dingen”, zegt Amy. Ze laat een werkboekje over vakantielanden zien. Die opdrachten maken ze als ze met hun werktaken klaar zijn. Amy: „Gisteren waren we in Spanje en vandaag gaan we naar Zuid-Afrika.”
Niet alle kinderen zijn zo enthousiast. Mika (8), die na de vakantie naar groep 5 gaat, loopt in de pauze over het schoolplein met een eierdoos waarin een pissebed rondkruipt. Daar wil hij een insectenhotel van maken. Hij gaat de eerste twee weken van de vakantie naar school, maar zou liever vrij zijn. „Ik vind het niet echt super, want ik vind school best moeilijk.” Maar hij snapt wel dat hij toch moet komen, terwijl zijn klasgenoten al vrij zijn. „Ik ben ook wel vrij geweest”, zegt hij. Toen ging hij op vakantie naar Texel.
De Vliegenier doet al sinds 2011 mee aan experimenten met flexibele onderwijstijden en mag daar in elk geval tot 2030 mee doorgaan. Het doel is te onderzoeken of meer scholen deze vrijheid kunnen krijgen. Voorwaarde is dat de onderwijskwaliteit niet mag verslechteren. De Inspectie van het Onderwijs houdt daarom extra toezicht op deelnemende scholen. „De flexibele vakanties hebben onze onderwijskwaliteit niet verslechterd”, zegt directeur Maurits Peverelli.
Ongeveer de helft van de gezinnen op De Vliegenier maakt wel eens gebruik van de geboden flexibiliteit. Ouders die buiten de schoolvakanties weg willen, moeten hun vakantieplannen ruim van tevoren aangeven. Verlof is niet mogelijk in de eerste drie weken van het schooljaar. „Die zijn belangrijk voor de groepsvorming”, legt Peverelli uit. Ook tijdens toetsperiodes moeten alle kinderen aanwezig zijn.
De kinderen kunnen gemiste onderwijstijd inhalen tijdens een deel van de schoolvakanties, waardoor de school in totaal zes weken per jaar extra open is. „Dat is best een organisatie”, zegt Peverelli. Ruim van tevoren moet duidelijk zijn welke leerkrachten bereid zijn in een vakantie te werken. Deze dagen mogen ze op een ander moment compenseren. Sommige collega’s zien dat als een kans, zegt de schooldirecteur. „Dan kun je een keer een lange reis maken in februari.”
Leerkrachten met jonge kinderen hebben er minder aan, omdat zij gebonden zijn aan de schoolvakanties. Toch lukt het ieder jaar om het rooster rond te krijgen. Peverelli: „Iedereen weet dat het een gemeenschappelijke verantwoordelijkheid is. En als je hier op school komt werken, wordt wel verwacht dat je je een beetje flexibel opstelt op dit punt.”
Directeur Maurits Peverelli van OBS De Vliegenier in Apeldoorn.
Miriam Overvelde, leerkracht van groep 4, vindt het geen probleem om in de zomervakantie te werken. „Ik werk deze week ook maar twee dagen. Die dagen spaar ik op en zet ik een keer in wanneer ik een lang weekend wegga.” Ze heeft deze week naast leerlingen uit haar eigen groep ook kinderen uit groep 5, 6 en 7 onder haar hoede. „Ik ken niet alle kinderen even goed”, zegt ze, „maar de kinderen werken met een weektaak en zijn gewend om zelfstandig te werken. Ik heb van mijn collega’s een schema gekregen waarop staat welk kind waarvoor instructie nodig heeft.”
Wat ze leuk vindt, is dat ze in deze periode ook leerlingen terugziet die eerder bij haar in groep 4 zaten. „Dan denk ik: wat heb jij veel geleerd. Wat ben je groot geworden.”