Rookverbod Spanje De Spaanse regering wil roken verder terugdringen door het te verbieden op terrassen, stranden en in nationale parken. Maar „de tabakslobby zal strikte handhaving wel voorkomen”, vermoeden rokers in Valencia.
Roker Alejandro Pina in Valencia. ‘In de buurt van kinderen rook ik natuurlijk niet’
De Spaanse Alejandro Pina komt aanlopen met een sigaret in zijn hand in de binnenstad van Valencia, vraagt een voorbijganger om een aansteker, steekt de sigaret aan en inhaleert diep. Terwijl hij de aansteker teruggeeft, laat hij langzaam de rook uit zijn mond ontsnappen.
Als het aan de Spaanse regering ligt, mag Pina binnenkort niet zomaar meer buiten overal een sigaret opsteken. Dinsdag besloot de ministerraad dat roken op terrassen, bij universiteiten, openbare zwembaden, sportfaciliteiten en nationale parken verboden moet worden. Nu gaan het Congres van Afgevaardigden en de Senaat – waar de minderheidscoalitie van premier Pedro Sánchez geen meerderheid heeft – zich buigen over het voorstel. Zij kunnen ook amendementen indienen.
Hoewel Pina denkt dat veel mensen niet blij zijn met het wetsvoorstel, vindt hij het grotendeels een goed idee. „Ik rook alleen op straat, nooit op het strand. Ik wil de natuur niet beschadigen, er is al genoeg afval. En in de buurt van kinderen rook ik natuurlijk niet.” Dat ook terrassen zijn opgenomen in het voorstel, vindt hij wel lastig. „Het is onzin om dat te verbieden”, zegt hij terwijl hij naar met parasols overdekte tafeltjes verderop in de straat wijst. „Ik moet daar toch gewoon een sigaret kunnen roken.”
Martín Ivanov Raev kan ook sympathie opbrengen voor het wetsvoorstel. „Het is een goede regel. Kinderen, ouderen en zieke of kwetsbare mensen hoeven dan niet meer in de stank te zitten”, zegt hij boven een ijskoffie en een sigaret op een terras bij het station in Valencia. „Het is beter voor andere mensen.” Dat Ivanov geen grote roker is, beïnvloedt misschien zijn mening, zegt hij erbij. „Mijn vrienden roken allemaal en die willen dat blijven doen. Zij zullen echt niet stoppen door dit verbod.”
De nieuwe tabaksregels zijn de meest ingrijpende hervorming van de tabakswet sinds 2005, toen Spanje het roken in cafés en restaurants verbood – met uitzondering van rookruimtes. Die werden zeven jaar later verboden. Het huidige plan omvat meer dan een verbod op roken in buitenruimtes. „Om het recht op rookvrij leven te bevorderen”, zoals de Spaanse minister van Volksgezondheid het omschreef, wil de regering elektronische sigaretten gelijkstellen aan ‘gewone’ sigaretten met tabak en roken door minderjarigen verbieden. Nu mogen zij geen sigaretten kopen, maar is het roken ervan niet verboden. In het voorstel krijgen ouders een boete van 200 euro als hun minderjarige kind een sigaret opsteekt.
Ivanov en zijn vriendin Melisa Rojas – die het als een van de weinigen aandurven om op het warmste moment van de snikhete dag op een terras te gaan zitten en een sigaret op te steken – betwijfelen wel of terrassen binnenkort echt rookvrij zullen zijn. „Ik denk dat mensen alleen stoppen als er gehandhaafd wordt en ik denk niet dat er strikte controles komen”, zegt Ivanov. „Daar gaat de machtige tabakslobby wel voor liggen.”
De tabakswinkel van David Aragon, die het gek vindt dat alcohol niet gelijktijdig met roken aangepakt wordt.
Vanuit de tabakshoek klinkt inderdaad een ander geluid. In een van de Spaanse tabakswinkels, gekenmerkt door een groot rood bord met in gele letters ‘Tabacos’ erop, een paar straten verderop in de Valenciaanse stationsbuurt, zegt Alma Hernandez dat het verbod op roken in buitenruimtes zeker tot dalende verkoopcijfers zal leiden. Ze werkt als accountmanager bij tabaksgigant BAT en maakt zich zorgen over het wetsvoorstel, te meer omdat het om verschillende tabaksproducten gaat, niet alleen sigaretten. Filiaaleigenaar David Aragon denkt dat het wel meevalt omdat de verkoop van andere producten vaak stijgt als er iets aan banden wordt gelegd – dat gold in het verleden bijvoorbeeld voor ‘verhitte tabak’, een elektronisch alternatief voor sigaretten waarbij tabak wordt verhit in plaats van verbrand.
Aragon stapt achter de toonbank vandaan om zijn mening te verduidelijken. Het wetsvoorstel is onlogisch, zegt hij: „De tabaksindustrie levert de staat heel veel geld op. Waarom zou je het gebruik ervan dan beperken?” Volgens cijfers van beroepsvereniging La Mesa del Tabaco ontving de staat vorig jaar ruim 10 miljard euro aan belastinginkomsten.
Hij wijst er ook op dat een verbod op de verkoop van minderjarigen hen alleen maar de (online) zwarte markt op drijft, waar ze ongecertificeerde producten kopen. Met het argument van de regering dat deze maatregel de volksgezondheid ten goede komt, is hij het oneens. „Er zijn geen beperkingen op alcohol”, zegt Aragon. Het heeft volgens hem alleen zin om die twee samen aan te pakken. „Onze keuzevrijheid wordt hiermee ingeperkt.”
Een terras in Valencia
Collega’s Marta (32, met een blauwe vape) en Núria (24, met een pakje Camel in de band van haar rok), staan in de schaduw te roken in hun pauze. Omdat ze niet willen dat hun baas dat weet, willen ze niet met hun achternaam in de krant. Ze moeten lachen als ze gevraagd wordt naar het wetsvoorstel. „Het gaat niet werken”, zegt Núria. „In Spanje gaan roken en drinken hand in hand. Je kunt niet één van de twee weghalen.”
Barman Carlos de la Sota, die in de Ierse pub Saint Martin’s achter de toog staat, vreest niet dat zijn handvol tafels voor de deur leeg zullen blijven. „Mensen komen hier voor afleiding, dat zullen ze blijven doen, ook als ze niet mogen roken.” Over de handhavende taak die mogelijk (deels) op de schouders van het horecapersoneel terechtkomt, maakt hij zich ook niet druk. „Als er een wet is, is het onze taak om die uit te voeren. We kunnen wel een paar tafels in de gaten houden.”
Marta gelooft er niet in. „Op het strand bij Valencia mag je nu ook al niet roken, en kijk eens hoeveel mensen daar met een sigaret in de hand staan.”
Strandgangers op Playa del Cabanyal bij Valencia