is televisierecensent voor de Volkskrant.
Als het geen serieuze gevolgen had gehad voor de levens van miljarden, zou de machtsstrijd tussen de Verenigde Staten en China best een vermakelijk schouwspel zijn. Het zit vol grootse gebaren, intriges, gekrenkte ego’s. Niet gek dus, dat het documentairetweeluik Strijd der supermachten (VPRO) erg meeslepend is.
Woensdagavond was het eerste deel te zien op NPO 2; het tweede staat al op NPO Start. In deze documentaire toont de Amerikaanse filmmaker Norma Percy – onder meer bekend van Putin vs the West (2023) – hoe de relatie tussen China en de Verenigde Staten sinds Trumps aantreden steeds verder ontspoort.
Ze bouwt het verhaal op uit vlotte interviews. Aan de Amerikaanse kant zijn er getuigenissen van grote politieke spelers, zoals Nancy Pelosi en John Bolton, voormalig veiligheidsadviseur van Trump. Dat soort politieke zwaargewichten ontbreekt helaas – maar niet geheel verrassend – aan de Chinese zijde. In plaats daarvan verwoorden enkele academici, opvallend eensgezind, de Chinese kant van het verhaal.
‘President Xi heeft een relaxte persoonlijkheid en wil graag vrienden maken’, zegt een Chinese hoogleraar. En even leek er inderdaad sprake van een heuse bromance met Trump. Tijdens een eerste staatsbezoek zaten ze gebroederlijk in het buitenverblijf van de Amerikaanse president, die zijn kleindochter zelfs een Chinees liedje liet zingen. Om niet achter te blijven, verwelkomde Xi Trump daarna in de Verboden Stad in Peking.
Een paar maanden later ontketende Trump een handelsoorlog tegen China. Dat móést wel, vertelt zijn toenmalige handelsgezant Robert Lighthizer. Bloedserieus stelt hij dat het anders slechts een kwestie van tijd was voordat Amerikaanse kinderen massaal Chinees moesten leren en in slavernij zouden leven.
In Strijd der supermachten blijkt dat Trump de nasleep van de handelsoorlog vervolgens op geheel eigen wijze aanpakt – en zijn adviseurs zo tot wanhoop drijft. ‘Het was verontrustend om te zien hoe Xi heel systematisch en grondig zijn goed doordachte doelstellingen naar voren bracht, terwijl Trump zat te improviseren’, zegt veiligheidsadviseur Bolton over een ontmoeting tussen de twee leiders.
Zo biedt Strijd der supermachten een zeldzaam en vaak zelfs sappig kijkje achter de diplomatieke schermen. Maar omdat beide leiders nog wel even aan de macht zijn, beklijft het unheimliche gevoel dat de daadwerkelijke strijd misschien nog wel moet losbarsten.
Ook de documentaire hint daarop. ‘Als je China pest, slaat China terug. En dan kun je weleens meer verliezen dan je denkt…’, zegt een Chinese hoogleraar onheilspellend. ‘Deze strijd is nog niet voorbij’, zegt een Amerikaanse politiek adviseur. ‘Het wordt een langdurige schaakpartij.’ Het is jammer dat onze wereld fungeert als schaakbord.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant