Besmet verleden Het geboortehuis van Adolf Hitler in het Oostenrijkse Braunau am Inn is voor 20 miljoen euro verbouwd tot politiebureau. Dat zoveel belastinggeld is uitgegeven „alleen omdat Hitler er zogenaamd is geboren” stuit op onbegrip.
Het geboortehuis van Adolf Hitler trok in het verleden aanhangers die wilden weten ‘waar de Führer woonde’. Na de omvorming tot politiebureau wijst niets erop dat Hitler hier geboren is, behalve een blok graniet op het trottoir met de tekst ‘nooit weer fascisme’.
Iedereen mag doen wat ‘ie wil, vindt de kapper tegenover Salzburger Vorstadt nummer 15 in Braunau am Inn. Op dat adres werd in 1889 de zoon van Alois Hitler en zijn vrouw Klara geboren, Adolf. Woensdag werd het gebouw ingewijd als nieuw politiebureau in het stadje net over de Duitse grens. Het zal de kapper worst wezen.
In het grote gebouw waren ooit verschillende woningen, in één ervan woonden de Hitlers. Nu is het een indrukwekkend kantoorgebouw, door de Oostenrijkse staat opgeknapt voor 20 miljoen euro.
Het huis was voorheen eigeel, nu is het wit, het huis heeft een extra verdieping gekregen en de gevel twee punten. Aan de zijkant schermt een zwaar hek een binnenplaatsje af, de ingang voor de politie. Aan de straatkant zit op de plek van de oude ingang een houten deur met een klein rond raampje erin, daarachter is een lange, witte, lege gang te zien. Erboven hangt een klein bordje ‘Polizei’.
Er is niets dat erop wijst dat Adolf Hitler op dit adres geboren is, behalve een blok graniet op het trottoir met de tekst ‘nooit weer fascisme’ en twee andere generieke zinnen. Het blok komt uit concentratiekamp Mauthausen, staat er bovendien op, maar laat de vraag onbeantwoord of de kolos dan ook door de gevangenen zelf uit de steengroeve is gedragen.
Hitler was nu eenmaal ooit een baby, klinkt het op het terras van de kiosk Vorstadt Imbiss. Er zijn plekken van daders, plekken voor slachtoffers, maar deze plek is eigenlijk niet echt iets, vindt zeventiger Timo Bruchbacher. Adolf Hitler woonde ook maar tot z’n derde in Braunau. Maar een politiebureau vindt hij geen goede bestemming voor het huis, liever had hij gezien dat er weer een sociale instelling in was gezet, zoals tot een paar jaar geleden.
Er is in Oostenrijk lang gesoebat over wat er op het adres moet gebeuren. Ondanks de zeer korte biografie van Hitler in Braunau werd het huis in de jaren dertig al een soort trekpleister voor aanhangers. Na de oorlog was in het huis korte tijd een herdenkingsruimte, daarna waren er een bibliotheek, een school en een bank in gevestigd.
Vanaf de jaren zeventig werd het een sociale werkplaats voor mensen met een beperking. Tot 2011, toen de werkplaats de huur opzegde omdat de eigenaar het huis niet rolstoeltoegankelijk wilde maken. In al die jaren kwamen er steeds weer mensen met bloemen of graffiti om op de stoep achter te laten. Volgens de bezoekers in de kiosk zijn het vooral Duitsers die af en toe vragen: ‘Waar is de Führer geboren?’
Om invloed te kunnen uitoefenen op de bestemming van het huis dwong de overheid de eigenaar halverwege de jaren tien tot verkoop. Er kwam een commissie die over het gebruik moest beslissen, en die tot de conclusie kwam dat een sociale functie goed zou zijn. Dat vinden de mannen aan de biertafel bij de kiosk ook: een cultureel centrum was goed geweest, of een soort trefpunt voor buurtbewoners. De gemeente dacht aan een gewoon woonhuis; de radicaal-rechtse FPÖ had het curieuze idee om er een geboortehuis in te vestigen. Uiteindelijk werd in Wenen beslist dat de politie er intrekt.
Voor 20 miljoen euro is het geboortehuis van Hitler verbouwd tot een politebureau.
Dat zoveel belastinggeld is uitgegeven aan het pand, „alleen omdat Hitler er zogenaamd is geboren”, vindt Gertrud onbegrijpelijk. Gertrud (achternaam bekend bij de redactie) woont in de buurt, en heeft wel eens gehoord dat Hitler helemaal niet in Braunau is geboren, maar dat zijn moeder ten tijde van de bevalling in het naburige Simbach was, dat net aan de andere kant van de Inn ligt en dus in Duitsland.
Voor Braunau zou het veel oplossen, als de theorie van Gertrud op zou gaan. Toen in Wenen werd beslist dat er een politiebureau moest komen, zei toenmalig minister van Binnenlandse Zaken Karl Nehammer (ÖVP) dat het huis op die manier „geneutraliseerd” zou worden. De gedenksteen wilde hij ook meteen naar een Weens museum verschepen, waar de bewoners bezwaar tegen maakten. Maar de ultieme neutralisatie zou natuurlijk zijn dat alles op een misverstand berust, en dat Hitler niet in Braunau is geboren, maar gewoon daar waar hij hoort, verderop in Duitsland.