President Donald Trump heeft groen licht gegeven voor een nucleaire deal met Saoedi-Arabië. Hij heeft veel concessies gedaan om de oliestaat te behagen en de concurrentie uit China, Rusland en Zuid-Korea voor te zijn.
is buitenlandredacteur van de Volkskrant.
Zo voldoet de deal niet aan de Amerikaanse standaard om de productie van kernwapens te voorkomen. De regering-Trump verwacht dat de deal miljarden zal opleveren voor de Amerikaanse nucleaire industrie. Amerikaanse bedrijven krijgen een centrale rol in de ontwikkeling van de kernenergie-infrastructuur in Saoedi-Arabië, terwijl buitenlandse concurrenten het nakijken hebben. Maar er zijn grote zorgen dat Riyad diezelfde infrastructuur zou kunnen gebruiken om kernwapens te produceren.
De verwachting is dat de Amerikaanse en Saoedische ministers van Energie op zeer korte termijn hun handtekening onder de deal zullen zetten. Officieel moet het Amerikaanse Congres nog goedkeuring geven, maar dat lijkt niet meer dan een formaliteit. Hoewel verschillende politici en experts hun bezorgdheid over het akkoord hebben geuit, is er geen tweederdemeerderheid die nodig is om Trump tegen te houden.
De Amerikaanse president gaf volgens The Wall Street Journal vorige week al officieel groen licht voor de deal, waarover veel is uitgelekt. Volgens de overeenkomst zullen Amerikaanse bedrijven de komende dertig jaar nieuwe kernreactoren en andere nucleaire technologie aan Saoedi-Arabië leveren om kerncentrales te bouwen. Daar zal in eerste instantie energie worden opgewekt uit geïmporteerde brandstof, maar tot veler verbazing voorziet het akkoord in een weg naar het verrijken van uranium ter plaatse.
Voor de machtigste oliestaat ter wereld lijkt nucleaire energie misschien geen logische stap, maar het is een belangrijk onderdeel van de nationale economische strategie Saudi Vision 2030. Kroonprins en de facto leider Mohammed bin Salman wil de energieproductie uit fossiele brandstoffen afbouwen om uitstoot te verminderen en meer olie vrij te houden voor de export. In de maanden met het hoogste energieverbruik verstookt Saoedi-Arabië nu 1,4 miljoen vaten ruwe olie per dag.
Toch is de Saoedische interesse in nucleaire infrastructuur niet los te zien van de gespannen rivaliteit met de andere grootmacht in het Midden-Oosten: Iran. Saoedi-Arabië belooft alleen ‘vreedzame doelen’ met de nucleaire industrie na te streven, maar in 2018 zei Bin Salman: ‘Wij willen geen kernwapens, maar als Iran ze ontwikkelt, zullen wij zo snel mogelijk volgen.’
In zijn zoektocht naar manieren om Iran af te schrikken, heeft het koninkrijk lange tijd bij de VS aangedrongen op een gezamenlijke defensieovereenkomst, zonder succes. De landen sloten wel verschillende akkoorden op het gebied van defensiesamenwerking, maar die konden niet voorkomen dat in Riyad de zorgen groeiden over de betrouwbaarheid van Amerika als partner. Dit is door de Amerikaans-Israëlische oorlog tegen Iran alleen maar erger geworden.
Het nucleaire akkoord is erg belangrijk voor de regering-Trump om de relaties met Saoedi-Arabië goed te houden. Riyad zoekt al langer naar andere defensiepartners en sloot onder meer een vergaand akkoord met Pakistan. Ook voor de ontwikkeling van nucleaire infrastructuur zijn er veel andere gegadigden. Zo deed China in 2023 al een aanbod en zouden Rusland en Zuid-Korea geïnteresseerd zijn.
De tijd begon dus te tikken, na jaren van onderhandelingen waarbij Washington oorspronkelijk eiste dat Riyad Israël diplomatiek zou erkennen. Door de genocidale Israëlische oorlog in Gaza verdween die eis van tafel. Nu is het strenge beleid dat opeenvolgende Amerikaanse regeringen voor nucleaire akkoorden ontwikkelden ook gesneuveld.
De overeenkomst die de VS in 2009 met de Verenigde Arabische Emiraten sloten, bevatte een verbod op lokale productie van verrijkt uranium en de ondertekening van een ‘aanvullend protocol’ met het Internationaal Atoomenergieagentschap. Beide ontbreken in dit akkoord. Volgens Amerikaanse betrokkenen zijn er genoeg andere waarborgen ingebouwd en zullen de VS in elk geval de eerste tien jaar nauw betrokken zijn bij de eventuele verrijking van uranium op Saoedische bodem.
De vergelijking met Iran ligt voor de hand. Iran verrijkt officieel alleen uranium voor civiele doeleinden, maar sinds de VS onder Trump uit het nucleaire akkoord zijn gestapt, gaat die verrijking tot een veel hoger niveau dan nodig voor energieopwekking. Critici vrezen bovendien dat het akkoord met Saoedi-Arabië het sluiten van een nucleair akkoord met Iran verder zal bemoeilijken en andere landen in het Midden-Oosten ertoe zal aanzetten om ook nucleaire technologie te ontwikkelen.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant