Kunstmatige intelligentie Een nieuw Chinees AI-model presteert boven verwachting en is straks gratis te downloaden. Ondanks de strenge Amerikaanse exportbeperkingen op chips heeft Silicon Valley steeds meer te vrezen van de Chinese concurrentie.
Chinese start-up Moonshot houdt een presentatie op een AI-beurs in Shanghai, 17 juli.
Opnieuw doet een Chinees AI-model veel stof opwaaien in Silicon Valley. Het vorige week gelanceerde Kimi K3, van de Chinese start-up Moonshot AI, presteert opvallend goed. Alleen de nieuwste modellen van Anthropic en OpenAI doen het beter, volgens verschillende invloedrijke ranglijsten die de capaciteiten van AI-modellen testen. Op sommige leaderboards staat Kimi K3 zelfs bovenaan.
Het is inmiddels een trend. Sinds het succes van het Chinese DeepSeek vorig jaar brengen Chinese AI-bedrijven geregeld nieuwe AI-modellen uit die het internationaal goed doen. Veel van de modellen worden ‘open’ aangeboden; ze zijn gratis te downloaden, aan te passen door gebruikers en lokaal op een computer of server te gebruiken. Ook Moonshot AI kondigde aan dat het de regels en instellingen van zijn nieuwe model later deze maand gaat vrijgeven. Daarmee zou Kimi K3 het grootste ‘open model’ tot nu toe zijn, een aantrekkelijke optie voor ontwikkelaars wereldwijd die de kosten willen drukken.
Of het nieuwe Chinese model nu echt op gelijke voet staat met de nieuwste Amerikaanse modellen, of nog net niet, maakt dan niet zoveel uit, zegt Graham Webster, die onderzoek doet naar het Chinese AI-systeem aan Stanford University. „De meeste gebruikers hebben niet het allerbeste model nodig. Kimi K3 laat opnieuw zien dat Chinese AI-labs heel goede producten naar buiten brengen, en dat ze serieuze competitie vormen voor de Amerikaanse AI-bedrijven.”
En dat terwijl Chinese AI-bedrijven minder grote hoeveelheden rekenkracht en geld tot hun beschikking hebben dan de grote AI-bedrijven in Silicon Valley. De beste Amerikaanse chips mogen ze al jaren niet kopen. Al is het onduidelijk in hoeverre de Chinese bedrijven toch toegang hebben tot de chips, bijvoorbeeld indirect via buitenlandse clouddiensten. Webster: „Het is duidelijk dat Chinese ingenieurs er op innovatieve wijze in slagen om meer te doen met hun rekenkracht.”
Door hun beste modellen gratis en open aan te bieden, winnen Chinese bedrijven sneller het vertrouwen van nieuwe gebruikers. In Silicon Valley is dat al jaren een beproefd recept voor onbekendere bedrijven, vertelt Afra Wang, een Chinese schrijver die lang in Silicon Valley werkte. „Het is een gebruikelijke strategie om snel legitimiteit op te bouwen.”
Daarnaast kan het openstellen van je model leiden tot snellere innovatie. „Je krijgt sneller feedback. Alle stappen om je AI-model te verbeteren, worden versneld genomen.”
Volledig ‘open source’ zijn de Chinese AI-bedrijven niet te noemen: over het algemeen delen ze hun model, dat vrij te kopiëren en te finetunen is, maar niet alle broncode en trainingsdata. Hoe dan ook zijn Chinese programmeurs goed geïntegreerd in de wereldwijde opensourcegemeenschap. Opensourceplatform GitHub is een van de weinige grote buitenlandse sites in China die niet door de Chinese overheid zijn geblokkeerd, vanwege zijn belang voor de techsector. Toen DeepSeek vorig jaar het R1-model uitbracht, deed het dat onder een internationaal populaire Amerikaanse MIT-licentie, die gebruik zonder beperkingen toestaat. En bij het uitkomen van een eerder Kimi-model schoof Moonshot-oprichter Yang Zhilin aan op Reddit om in het Engels vragen te beantwoorden.
Tegelijk blijft de Chinese techsector op zoek naar erkenning vanuit Silicon Valley, ziet Wang. Dat zie je ook in de afgelopen week. Het nieuws over Kimi K3 genereerde meer aandacht in de VS dan in China zelf. „In China wacht men het oordeel van Silicon Valley over het model af. Daaraan zie je dat Amerika nog steeds de standaarden zet.”
Nu de Chinese modellen steeds beter worden, is er in China meer debat over de commerciële strategie van AI-bedrijven. Zo bracht Alibaba in de afgelopen jaren ook gesloten modellen uit die niet te downloaden zijn. Andere bedrijven focussen op het aantrekken van kapitaal. Moonshot AI haalde tot nu toe zo’n 4 miljard dollar op, en het bedrijf bereidt een beursgang voor in Hongkong.
Volgens Webster is het geen gegeven dat de Chinese AI-bedrijven zoveel open modellen blijven lanceren. „Het is nu de status quo, maar het kan veranderen. Elk bedrijf is anders.”
Op dit moment lijkt de strategie te werken. „Het is geweldige PR. Achttien maanden geleden kende niemand in de VS Moonshot, en nu staan ze op de voorpagina van The New York Times.”
Daarnaast moeten Chinese AI-bedrijven rekening houden met het Chinese overheidsbeleid. Tot nu toe stond de Chinese overheid positief tegenover de open AI-strategie, die past bij het doel van de staat om eigen Chinese standaarden te ontwikkelen binnen de techsector. De staat was de afgelopen jaren relatief terughoudend, al moeten alle Chinese AI-modellen wel voldoen aan de Chinese overheidscensuur.
Maar nu de modellen steeds krachtiger worden, zou de Chinese staat de controle over de wereldwijde distributie van de Chinese open AI-modellen kunnen opvoeren. Volgens verslaggeving van persbureau Reuters voeren de Chinese autoriteiten hierover de afgelopen maand gesprekken met Chinese techbedrijven. Tegelijk is er ook in de VS debat ontstaan over het aan banden leggen van de open modellen uit China. De Amerikaanse AI-bedrijven OpenAI en Anthropic lobbyen daarvoor bij de Amerikaanse overheid.
In reactie op Kimi K3 schreef Dean Ball, een leidinggevende bij OpenAI en voormalig AI-adviseur van Trump, op platform X dat hij bang was dat de open modellen gaan leiden tot „AI-communisme” en dat de regering-Trump er goed aan zou doen via regelgeving het gebruik van de Chinese open modellen af te raden.
Eerder dit jaar beschuldigde Anthropic verschillende Chinese AI-bedrijven, waaronder Moonshot AI, van ongeoorloofd grootschalig gebruik van hun modellen om de eigen modellen te trainen. Het gaat om ‘destillatie’, het trainen van AI-modellen met behulp van de output van andere modellen om sneller kennis op te bouwen.
Hoewel dit soort ‘destillatie’ veel voorkomt in de AI-sector, is de mogelijke bijdrage daarvan aan een krachtig nieuw model zoals Kimi K3 „relatief klein”, schrijft de Amerikaanse AI-expert Nathan Lambert deze week in zijn invloedrijke nieuwsbrief Interconnects. Hij noemt het toeschrijven van de Chinese successen aan datadiefstal een „verkeerde conclusie”.
Mocht de regering-Trump de toegang tot de Chinese open modellen willen beperken, dan zou dat vrijwel zeker leiden tot protest vanuit Silicon Valley, waar veel start-ups de modellen gebruiken. Wang: „Zo’n besluit zou heel erg ingaan tegen de ethos en de kernwaarden van Silicon Valley. Ik verwacht dat er een sterke reactie op zou komen.”
Minstens zo urgent is de vraag wat de Chinese successen betekenen voor de strategie van de Amerikaanse AI-sector. Er waren al zorgen over een AI-bubbel, nu de honderden miljarden aan investeringen in de grote Amerikaanse AI-bedrijven zich nog maar mondjesmaat uitbetalen. Dat een Chinese start-up van driehonderd mensen zo’n goed resultaat behaalt, wakkert die zorgen verder aan. Anthropic en OpenAI zagen hun marktwaarde de afgelopen week fors dalen.
Eén ding wordt steeds duidelijker: de Amerikaanse exportbeperkingen op AI-chips die China de afgelopen vijf jaar werden opgelegd, hebben niet kunnen voorkomen dat Chinese AI-bedrijven concurrerend zijn geworden met hun Amerikaanse tegenhangers.
Webster: „Als het doel was om gelijkwaardigheid te voorkomen en een duurzaam Amerikaans voordeel te behalen, dan lijkt dat tot nu toe mislukt te zijn.”
Hij voegt toe dat als het gaat om een enorme doorbraak op het gebied van algemene kunstmatige intelligentie, zoals sommige AI-bedrijven zeggen na te streven, de strijd nog onbeslist is.
Ook de 33-jarige Moonshot AI-ceo Yang Zhilin, die in 2019 na een PhD in de Verenigde Staten terugkeerde naar China, gelooft in dat streven. In een interview met online Chinees techmagazine 36Kr zei hij in 2024 dat hij de zoektocht naar kunstmatige algemene intelligentie of „nog krachtigere intelligentie” als een lange tocht ziet waaraan hij nog maar net is begonnen. Ook de Chinese naam van het bedrijf, dat in het Chinees ‘Dark Side of the Moon’ heet, naar het album van Pink Floyd, dient als inspiratie.
Op de vraag of hij de Chinese OpenAI wilde worden, antwoordde Yang: „We willen geen ‘Chinese versie’ van iets zijn, en we willen ook niet per se OpenAI zijn.”
Met medewerking van Wanqing Chen.