Als het kabinet-Jetten zijn belofte om jaarlijks honderdduizend nieuwe woningen te bouwen wil nakomen, moet er fors meer privaat geld geïnvesteerd worden in het bouwen van huurwoningen. Daarvoor moeten de bestaande regels op de schop, stelt De Nederlandsche Bank (DNB) in een analyse.
Het bouwen van woningen kost veel geld, maar momenteel blijven zowel publieke als private investeringen achter bij de ambities, schrijft de toezichthouder op de financiële sector in het rapport. Tijdens de massale woningbouw van de jaren tachtig werd door de overheid een bedrag ter grootte van 1,8 procent van het bruto binnenlands product besteed aan woningbouw, nu is dat maar 0,1 procent. Daarmee investeert de overheid de komende tijd tot 1,4 miljard euro per jaar.
Alles bij elkaar is volgens DNB 40 miljard euro nodig voor honderdduizend nieuwe woningen. Die bouwopgave bestaat voor de helft uit nieuwe koopwoningen, die de toekomstige bewoners bijvoorbeeld met een hypotheek bekostigen. De woningcorporaties bouwen ongeveer een derde van de woningen, voor het overgrote deel sociale huurwoningen. De private huursector moet dan nog zestienduizend woningen toevoegen, wat volgens DNB 6,4 miljard euro kost.
Dat laatste bedrag werd in 2025 niet gehaald. Private beleggers investeerden toen maar 4 miljard euro. Dat komt volgens DNB deels doordat buitenlandse investeerders en particuliere beleggers zich de afgelopen jaren hebben teruggetrokken, onder meer vanwege fiscale wijzigingen en de Wet betaalbare huur. Door die wet kunnen gemeenten sinds januari 2025 een maximale huurprijs afdwingen. Dat heeft geleid tot een massale verkoop van private huurwoningen. Het grootste deel van het geld dat wel werd opgehaald, kwam uit de Nederlandse pensioenfondsen.
Zonder ingrijpen in de regels die private investeerders afschrikken zal er geen extra geld bijkomen, tenzij de overheid het geld zelf ophoest, stelt DNB. De centrale bank ziet daarvoor echter geen ruimte op de overheidsbegroting. Extra geld zou er moeten komen door het aantrekkelijker te maken voor investeerders om geld te besteden aan private huurwoningen.
Omdat huizen bouwen een lange adem vraagt, pleit DNB allereerst voor langjarige zekerheid over de regels. Nu veranderen die nog te vaak, wat investeren riskant maakt. Daarnaast adviseert de centrale bank om het aantal gemeentelijke regels, die boven op het landelijke beleid komen, te verminderen. Zo moet het proces van het bouwen van nieuwe huizen gelijker worden tussen regio’s en daarmee eenvoudiger.
Als laatste moet het kabinet volgens DNB kijken naar mogelijke aanpassingen die de Wet betaalbare huur vriendelijker maken voor investeerders, zoals het zwaarder wegen van de waarde van de woning bij het bepalen van de maximale huurprijs.
Source: Volkskrant