Een klassieker, een genre dat je nooit leest, een boek vertaald uit een vreemde taal: met deze checklist heb je tien boeken gelezen voor het einde van de zomer (of, vooruit: het einde van het jaar).
Wie dezer dagen voor drie weken naar Frankrijk, een Waddeneiland of andere zomerse bestemming vertrekt, ziet zich bij het inpakken voor een grote uitdaging staan: welke boeken mogen er mee? Niet te veel van hetzelfde, ook liever geen overdosis aan keuze, en het is wel zo prettig om een scherp en confronterend essay af te kunnen wisselen met een spannende thriller. Om je op weg te helpen én er een aanmoedigend spelelement in te verwerken (want dat helpt nou eenmaal), hebben we bij wijze van zomerse boekentips een lees-challenge opgezet. Een lijstje van 9 boekencategorieën met bijbehorende suggesties, waarmee je aan het eind van de zomer een bevredigende 10 boeken kunt afstrepen.
Misschien wil je deze zomer wel even ontsnappen aan de jachtige realiteit van 2026 – en opgaan in een tijdloos meesterwerk, een literaire klassieker. Het is natuurlijk al de zomer van De Odyssee, maar Wuthering Heights ligt na de recente verfilming misschien ook nog te wachten? Iets laagdrempeliger: The Catcher in the Rye, dat deze maand precies 75 jaar oud werd. Of een van die boeken die dankzij TikTok een verrassende opleving doormaakte: Jacqueline Harpmans Ik die nooit een man heb gekend. Nog leuker: een boek dat nog niet echt bekend was, maar uit een andere tijd tot ons lijkt te spreken. Zoals knipperlichtrelatieboek De wederhelft van Gun-Britt Sündström, een soort Zweedse Annie Ernaux: levendig en sociologisch. Of het geweldige Verboden schrift van Alba de Céspedes, over een Italiaanse huisvrouw die in stil verzet komt tegen haar lot.
Hoeveel kinderboeken heb je dit jaar gelezen? Geen? Waarom niet? Lees deze zomer ook eens een genre dat je zelden leest, of nog helemaal niet kent – gewoon omdat je pas weet of je iets lust als je het een keer gegeten hebt. Ik dacht zelf dat healing fiction niets voor mij was (het genre dat zich afspeelt in knusse Japanse boekwinkeltjes), maar er bleek toch best een aantrekkelijk zachtaardige – ja, helende – kracht uit te gaan van dat genre, dat een soort therapie- of coachingsessie in boekvorm ambieert te zijn. Een goede les dus voor wie tot nu toe met een boog heen liep om romance (de eigentijdse update van de Bouquetreeks), romantasy (dat, plus magie en draken), cosy crime (misdaad zonder lugubere details). En als die razend populaire genres juist in je comfortzone zitten, probeer dan ook eens een dichtbundel.
Zoals oude huizen met dikke muren de warmte lang vasthouden, zo kan de hitte van een zomerse verliefdheid nog lang blijven nazinderen tussen de kaften van een boek. In een wekelijkse serie zoeken we als NRC-boekenredactie daarom deze zomer naar de ideale zomerliefdes. Denk de vrijheid, blijheid en verliefdheid van Bonjour tristesse van Françoise Sagan, of de onstuimige, verboden en onuitgesproken verliefdheid uit De dood in Venetië van Thomas Mann. Dan verkeer je ook tijdens een bewolkte ochtend zo weer in zomerse sferen.
Door te vergelijken ga je beter kijken. Dus word binnen een zomervakantie mini-expert op een heel specifiek gebied. Lees bijvoorbeeld twee boeken over hekserij: Kind van was van Olga Ravn én De heks van Limbricht van Susan Smit. Of twee boeken over tijdreizigers: kinderboekenavontuur De eerste Alix van Anna Woltz en (tijd)reisverslag De tijdreiziger van Philip Dröge. Of lees twee romans waarin een terugblik op het voorgaande leven van gepensioneerde, goeiige mensen aan de oostkust van de VS centraal staat: Elizabeth Strouts Wat ongezegd blijft én Virginia Evans’ De correspondente.
Een paar keer de afgelopen maanden waren de boekrecensenten van NRC zó enthousiast dat de maximale beoordeling – vijf ballen – toegekend werd. Bijvoorbeeld voor Eva Meijers experimentele roman over de verdwijnende Nederlandse taal Een woord voor, en voor Dominique De Groens overweldigende Britney-Spears-en-kapitalismeroman Corpus Britney. Maar ook voor de prijswinnende filosofiegeschiedenis Vrouwen in duistere tijden van Alicja Gescinska, of het onderzoek naar een thuis in de hedendaagse geopolitieke context, in Ece Temelkurans Nation of Strangers, een boek waar je van wakker kunt liggen, volgens onze recensent. Vijf ballen waren er ook voor het laatste deel in de documentaire romanserie over de Italiaanse fascistenleider Mussolini, M. Het einde en het begin. En Woeste kust van de Australische Charlotte McConaghy kreeg de topscore én is deze maand het gratis e-book voor NRC-abonnees.
Zoals rage bait ook een onweerstaanbare aantrekkingskracht uitoefent, zo is het misschien ook wel verleidelijk om je deze zomer eens flink op te winden over een boek – of over een recensent die er niks van begrepen heeft. Was De overbodigen van Herman Koch nou echt zo woest makend slecht (zoals ondergetekende betoogde)? En was Nelio Biedermann, van het succesdebuut Lázár, nou een wonderkind of een charlatan (zoals men in de podcast Boeken FM fulmineerde)? Andere recente boeken die de meningen sterk verdeelden: De jaknikker van Peter Buwalda, Een verwittigd man is niets waard van Dimitri Verhulst en Het gezoem van bijna alles van Coco Schrijber.
Eerlijk is eerlijk: als je al die boeken in je kast laat staan zonder ze er ooit nog uit te trekken, had je ze net zo goed allang weg kunnen doen. Herlezen is geen herhaling van zetten, maar een nieuwe ontmoeting met je vroegere zelf. Is het nog steeds even schokkend om American Psycho van Bret Easton Ellis te lezen? Is De verborgen geschiedenis van Donna Tartt een beetje goed oud geworden? En hoe lees je de buzzboeken van tien à vijftien jaar geleden, zoals Het zijn net mensen van Joris Luyendijk of Joe Speedboot van Tommy Wieringa? Of voor de nog grotere beloning: lees nou eindelijk eens dat schaamboek dat je destijds ongelezen in de kast hebt geschoven. (Ja, ik weet het, De herinnerde soldaat is eerst doorbijten, maar doe het toch maar.)
Heb je ooit een boek gelezen dat werd vertaald uit het Chinees, Hongaars of Albanees? We mogen ons in onze handen knijpen met voortreffelijke Nederlandse vertalers, die vele talen beheersen en vele werelden voor ons ontsluiten. Zoals de wereld van de fietskoerier Hu Anyan, die over zijn leven vertelt in Ik bezorg pakketjes in Beijing. Of van het Hongaarse platteland, waar de laatste Nobelprijswinnaar László Krasznahorkai zijn nieuwste roman Afscheid van Zsömle (dat is z’n hond) situeert. Lees het Oekraïense epos Museum van verlaten geheimen van Oksana Zaboezjko. Uit Israël zou je kunnen kiezen voor Autocorrectie van Etgar Keret of de 77 jaar oude novelle Het verhaal van Chirbet Chiz’a van S. Yizhar.
Voor de eindsprint: een dun boek. Dun betekent niet minder, het is eerder omgekeerd: een dun boek biedt meer waar voor je geld. Geconcentreerder, sneller, spijkerharder. Denk aan het laatste boek De dichter en de duivel van Lieke Marsman, waarin ze de hele huidige maatschappij kielhaalt, in slechts 119 bladzijden. Of denk aan Rubberboot van Vincent Delecroix, die de hele tragedie van een gezonken migrantenboot in het Kanaal én de zielenroerselen van de stilzittende kustwacht vangt in 136 bladzijden. Mira Feticu neemt je in de 107 bladzijden van Gewone Hollandse jongens mee in het hoofd van een rouwende en tegelijkertijd volkomen hitsige vrouw. Of lees een vlijmscherpe en heel grappige politieke satire over een olifantenplaag in Berlijn, in Het geschenk van Gaea Schoeters (122 bladzijden).