De oevers van de Maas zien er over een paar jaar een stukje anders uit: alsof er grote rotsblokken zijn aangespoeld. Het nieuwste architectonische 'icoon' van Rotterdam moet een plek worden om duurzame inspiratie op te doen, te slapen en te eten.
Met het ontwerp Rotterdam Rocks! heeft architectenbureau MVRDV de internationale prijsvraag van Shift Embassy gewonnen. Zijn ontwerp wordt een 'duurzaam icoon' dat moet verrijzen in de nieuwe Rotterdamse wijk Waterkant. Het Nederlandse architectenbureau versloeg daarmee vier andere kandidaten uit binnen- en buitenland.
Voor MVRDV is het niet de eerste keer dat het de stad een opvallend gebouw bezorgt: het bureau is ook verantwoordelijk voor de Markthal en het Depot van Museum Boijmans Van Beuningen. Het prijskaartje van het nieuwe project ligt naar schatting rond de 240 miljoen euro.
In het gebouw komen onder meer tentoonstellingsruimtes, een restaurant, een hotel en een conferentiecentrum. Bedrijven, overheden, lokale organisaties en buurtbewoners kunnen er ruimtes huren.
Deze rotsformatie aan de oever is op veel fronten een pretentieus en ambitieus project, zegt architect Winy Maas. "Pretentie hebben we ook nodig als we echt duurzaam willen bouwen. Het poreuze gesteente voor de buitenkant bestaat bijvoorbeeld nog niet op deze schaal. We moeten in het komende half jaar stukken steen analyseren, porositeit ontwerpen met andere wetenschappelijke disciplines, lokale bindingsmiddelen bedenken. Dat vergt van alles, van creativiteit tot moed."
De buitenkant van het gebouw zal bestaan uit een poreuze 'huid' vol gaten en oneffenheden, waarin wortels kunnen groeien van mos, varens en kleine boompjes en waar stroompjes water doorheen lopen dat weer gefilterd wordt voor gebruik.
Aan de zonkant en de schaduwkant ontstaan zo zeven tot acht verschillende biotopen, waar onder andere vogels, vleermuizen en insecten een plek moeten vinden. Maas: "Het is bouwbaar, dus we kunnen bewijzen dat het kan. Die bewijslast nemen we graag op ons."
Bezoekers kunnen dwars door het gebouw wandelen via grotachtige gangen, door een verticaal park met trappen naar een dakterras. Binnen zitten een hotel, een restaurant en een groot ervaringscentrum voor tentoonstellingen. Het oogt minder als gebouw en meer als een stuk verwilderde natuur dat toevallig ook deze functies heeft. Dat is een contrast met de strakke nieuwbouw die nu in de maak is.
Dat is typisch Rotterdam, zegt Maas: een stad die haar gebouwen wil tonen en architectuur gebruikt om een verhaal te vertellen. "Nu voegen ze een project toe dat de oevers van de Maas vergroent en richting de natuur beweegt. Steeds een episode erbij in de vertelling, geschiedenis maken in plaats van terugkijken. Dat vind ik stoer en echt Rotterdams."
De rotsblokken komen op de plek te staan waar ooit het nieuwe Feyenoord-stadion (Feyenoord City) moest komen, naast de wijk Waterkant waar in de komende jaren zo'n 3.740 nieuwe woningen gebouwd worden.
In het gebouw komen tentoonstellingen en musea die de bezoeker moeten aanzetten tot gedragsverandering op het gebied van duurzaamheid. Je kunt er overnachten in een hotel, er zijn een wellness, conferentiefaciliteiten en een restaurant. Maas: "We willen dan ook dat je kunt douchen op je balkon en het fruit kunt plukken van de muur."
De bouw wordt een open experiment, zegt MVRDV. Het architectenbureau zal openlijk laten zien welke duurzame bouwmethodes wel en niet werken, zodat anderen daarvan kunnen leren. Zo wil het project laten zien wat nu al mogelijk is in de bouw, ook al lopen duurzame plannen vaak nog vast op kosten, regels en tegenstrijdige belangen.
Vanuit de architectuurwereld klinkt de voorzichtige kritiek dat een nieuw, groot gebouw nooit geloofwaardig als duurzaamheidsicoon kan gelden. Het Architects Climate Action Network sprak van greenwashing in de bouwsector.
Ook het bezoekersdoel, aanvankelijk één miljoen per jaar en inmiddels bijgesteld naar 700.000, ligt gevoelig omdat het de vraag is of internationale bezoekers per vliegtuig zullen komen. Het architectenbureau zegt dat niets bouwen inderdaad altijd duurzamer is dan iets bouwen.
Bij nieuwbouw is de CO2-uitstoot van de gebruikte materialen een van de grootste boosdoeners voor het klimaat. CO2-berekeningen moeten gaan bepalen welke materialen, constructies en bouwmethoden worden gekozen.
Doordat de bodem langs de Maas een zware fundering vereist, kan niet overal worden bespaard. Het doel is om tot 70 procent van het staal in de hoofdconstructie te vervangen door hergebruikt staal, zeggen de architecten. Daarmee wordt het project een publiek experiment voor bouwen met een lage CO2-uitstoot.
De organisatie mikt op een opening in 2031. Of het uiteindelijke gebouw er dan ook echt zo uitziet als de beelden, moet nog blijken.
Source: Nu.nl economisch