Het Trimbos-instituut gaat onderzoeken waarom mensen illegale medicijnen kopen. De aanpak van de toenemende illegale verkoop blijkt lastig. Het kabinet wil daarom meer weten over de motieven van gebruikers, om betere voorlichting te kunnen geven.
is wetenschapsredacteur van de Volkskrant en schrijft over gezondheid.
Uit eerder onderzoek weet het Trimbos-instituut dat ‘een forse groep’ mensen op eigen houtje receptgeneesmiddelen bestelt, zegt Margriet van Laar, hoofd drug monitoring en beleid.
Van de 950 duizend gebruikers van zware pijnstillers heeft één op de negen die medicatie zonder recept bemachtigd. Van de 1,4 miljoen mensen die slaap- of kalmeringsmiddelen slikken, hebben er 480 duizend die niet van een arts voorgeschreven gekregen.
Die groep is divers, weet Van Laar: ‘Het zijn lang niet allemaal feestgangers die na een weekend dansen tot rust willen komen.’ Het kan bijvoorbeeld gaan om patiënten die na een operatie chronische pijnklachten houden, maar van hun arts geen herhaalrecept meer krijgen tegen de pijn. Of om mensen met angstklachten of slaapproblemen, die niet bij de huisarts terecht kunnen.
De afgelopen jaren zijn de artsenrichtlijnen voor het voorschrijven van zware pijnstillers en slaapmedicatie aangescherpt, omdat die middelen een verslavende werking hebben. Terecht, zegt Van Laar. ‘Maar als je het gebruik verbiedt, is bij patiënten het probleem nog niet weg.’
Nadat Nieuwsuur dinsdagochtend had bericht over het gebruikersonderzoek, kwamen bij het Trimbos al tientallen mails binnen van mensen die hun verhaal willen doen, vertelt ze.
Het Trimbos gaat de komende maanden online op zoek naar meer gebruikers. De onderzoekers willen van hen weten waarom zij medicatie zonder recept kopen en of ze zich bewust zijn van de gezondheidsrisico’s. ‘Wij zien webshops met geneesmiddelen die niet van echte te onderscheiden zijn’, zegt Van Laar, ‘maar in die doosjes zit lang niet altijd wat erop staat.’
Zo zijn er kalmeringsmiddelen en pijnstillers op de markt waar schadelijke stoffen in zitten, zoals nitazenen. Inname van een kleine hoeveelheid van die synthetische opioïden kan al dodelijk zijn.
Vorig jaar waarschuwden de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) en het Trimbos-instituut al voor vervalsingen van de zware pijnstiller oxycodon, die sommige gebruikers het leven heeft gekost.
In een brief aan de Tweede Kamer noemde minister Hermans van Volksgezondheid het groeiende online aanbod van geneesmiddelen begin deze maand ‘verontrustend’. Het gaat om verkopers, schreef ze, die snel en flexibel opereren: ze registreren voortdurend nieuwe domeinnamen die bijvoorbeeld in het buitenland worden gehost, of bieden geneesmiddelen aan in Telegramgroepen.
De Inspectie voor de Gezondheidszorg liet vorig jaar tientallen nep-apotheken sluiten. Toch nam het aantal meldingen van illegale geneesmiddelenwebshops toe.
Omdat de capaciteit voor toezicht en handhaving op het online aanbod volgens de minister beperkt is, wil zij nu ook ‘de vraagkant van het probleem’ serieus nemen. De informatie van gebruikers moet uiteindelijk leiden tot betere publieksvoorlichting.
Het Trimbos wil ook om de tafel met zorgverleners, zegt Van Laar. ‘Wij krijgen berichten van patiënten die zich onvoldoende gehoord voelen. Het is goed dat artsen letten op de verslavende kant van medicijnen, maar hoe kunnen we voorkomen dat kwetsbare mensen naar huis worden gestuurd en dan uit wanhoop zelf op zoek gaan naar medicijnen?’
Wilt u belangrijke informatie delen?
Mail naar tips@volkskrant.nl of kijk op onze tippagina.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant