Nu de Houthi-rebellen in Jemen dreigen met een tweede blokkade van olie uit Saoedi-Arabië, in de zeestraat van Bab el-Mandeb, komt de totale export van het koninkrijk mogelijk stil te liggen. Dat zal grote gevolgen hebben voor Saoedi-Arabië en mogelijk ook voor Azië, dat nog altijd veel olie uit Saoedi-Arabië haalt.
Waarom dreigen de Houthi’s met een blokkade van Bab el-Mandeb?
De nieuwe blokkade is een antwoord op een bombardement op de luchthaven van Sanaa door Saoedi-Arabië vorige week. De Houthi-regering heeft sinds 2014 een groot deel van Jemen in handen, inclusief de oude hoofdstad Sanaa. Ze worden gesteund door Iran, dat ze voorziet van raketten en drones. Saoedi-Arabië steunt, net als een groot aantal westerse landen, de formele regering van Jemen.
Sinds 2022 heerst er in Jemen tussen beide kampen een gewapende vrede. In 2023 werd die door de oorlog in Gaza even onderbroken, met aanvallen op schepen van Israël en bondgenoten die de 26 kilometer smalle flessenhals toch probeerden te passeren. Een internationale zeemacht van de Verenigde Staten en Europese landen maakte uiteindelijk een einde aan de scheepsbeschietingen door de Houthi’s.
Tot maandag. De Houthi’s maakten bekend dat ze in reactie op het bombardement een zeeblokkade instellen tegen de ‘gebaseerd op het principe ‘oog om oog’’.
Wat is het risico van de blokkade voor de export van olie door Saoedi-Arabië?
Potentieel groot. Sinds de blokkade van de Straat van Hormuz is de export van het land gedaald van ruim 7 miljoen vaten per dag in februari tot rond de 4 miljoen per dag de afgelopen maanden. Van deze uitvoer stroomt verreweg het grootste deel via de Oost-west-pijpleiding door de woestijn naar de havenstad Yanbu, vanwaar het in schepen de Rode Zee overgaat.
Dankzij dit tamelijk forse geitenpad van 1.200 kilometer lengte is de Saoedische uitvoer de afgelopen maanden redelijk overeind gebleven – en daarmee de inkomsten van het koninkrijk. Een effectieve blokkade van Yanbu kan, in combinatie met de hernieuwde stremming bij Hormuz, de olie-uitvoer van het land dus zo goed als lamleggen.
Hoe groot is de kans dat een blokkade door de Houthi’s succesvol zal zijn?
De groepering verstoorde eind 2023 al de scheepvaart bij de Straat van Bab el-Mandeb aan de zuidzijde van de Rode Zee. Deze corridor is, net als de Straat van Hormuz, cruciaal voor het transport van goederen en energie.
Destijds was de opgelegde stremming zeer succesvol: het scheepvaartverkeer kwam zo goed als stil te liggen. Rederijen die vanuit Azië goederen naar Europa wilden verschepen, moesten via de punt van Afrika varen. Een kostbare omleiding. Of iets vergelijkbaars nu gebeurt, is onzeker; vooralsnog lijken de Houthi’s zich vooral op Saoedi-Arabische scheepvaart – en daarmee vooral op olietransporten – te richten.
Maar de situatie kan snel escaleren. Dat bleek deze maand al, toen de Houthi-rebellen twee vrachtschepen tot zinken brachten, waarbij bemanningsleden omkwamen en anderen werden gegijzeld. Ook Yanbu ligt binnen hun bereik, want ook daar werd een schip aangevallen.
Wat gaat de wereld hiervan merken?
Als opnieuw 4 miljoen vaten olie van de markt verdwijnen, zijn de gevolgen voor de toch al krappe wereldwijde energievoorziening potentieel groot. Toch lijkt de internationale oliemarkt afwachtend: toen de Houthi’s de blokkade deze week aankondigden, steeg de olieprijs enigszins, maar veel minder dan in de voorgaande dagen, toen het conflict tussen Iran en de Verenigde Staten flink oplaaide.
Vooral klanten in Azië – toch al zwaar getroffen door de sluiting van Hormuz – zullen naar verwachting de gevolgen voelen, stelt persbureau Bloomberg: olieladingen voor deze regio moeten via de smalle Bab el-Mandeb-waterweg en langs de ruige kustlijn van Jemen, die dekking biedt voor Houthi-aanvallen. Als tankers deze route vanwege veiligheidsrisico’s niet kunnen nemen, kunnen de olieprijzen nog verder stijgen.
Een door Saoedi-Arabië geleide coalitie in Jemen zegt stappen te zetten om schepen in de Rode Zee te beschermen. Hoe ze dat wil gaan doen, en of de Houthi’s daadwerkelijk zullen overgaan tot het uitvoeren van aanvallen, is vooralsnog niet duidelijk.
Source: Volkskrant