is redacteur van de Volkskrant.
‘Elke dag weer bleven een paar miljard mensen verspreid over vijf continenten seconden van irritatie.’ Dat is een zin uit deze rubriek met een tikfout waar zelfs de zorgvuldige lezer Pieter Markus uit Geldrop oorspronkelijk overheen las. Tussen de ‘b’ en de ‘l’ in ‘bleven’ ontbreekt een ‘e’. Markus – die zich behalve voor technische kwesties ook vaak bij de Volkskrant meldt voor taalkwesties – zag het pas toen hij de tekst kopieerde in een mail over de USB-uitgang.
Tikfouten zijn mensen van vlees en bloed eigen. Papieren kranten zonder tikfouten heb ik nooit in handen gehouden. Maar ook in veertig keer herdrukte boeken en vertalingen die al een halve eeuw meegaan kun je zomaar op tikfouten stuiten.
Het is een misverstand dat tikfouten vooral worden gemaakt door snel schrijvende auteurs. De hofleveranciers zijn veeleer auteurs zoals ik die graag aan zinnen beitelen, maar bewerkte zinnen niet netjes afbeitelen. Berucht bij eindredacties zijn auteurs die spontaan namen veranderen. Een fantastische eindredactrice ontdekte twintig jaar geleden dat de (later helaas vermoorde) Turks-Armeense journalist Hrant Dink halverwege mijn stuk ineens Hrant Drink ging heten. In de 19de eeuw had je romanpersonages die halverwege een boek per ongeluk een iets andere naam kregen. Van detailfouten in de honderd romans van Balzac circuleren inventarissen.
Dat er tegenwoordig enorme lappen tekst worden geproduceerd zónder fouten, heeft alles te maken met het feit dat die teksten géén mensenwerk zijn. ChatGPT zegt het zo: ‘ChatGPT is behoorlijk goed in taalcorrectie en foutdetectie.’ Omdat tikfouten staan voor mensenwerk, heb je tegenwoordig scholieren en studenten die ze expres toevoegen aan met AI vervaardigde werkstukken. Dat is niet slim: als iets zich lastig laat namaken, dan is het een echte tikfout. Zoals een geschiedenisdocent mij vertelde: over echte tikfouten kunnen bekwame eindredacteuren heenlezen, expres toegevoegde tikfouten springen meteen in het oog. ‘Dit is geen AI, zie deze tikfout!’
Zo wordt de pure, authentieke tikfout in het digitale prachttijdperk een keurmerk van ambachtelijkheid.
Over onze columns
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant