Houthi-rebellen in Jemen hebben een blokkade van de Straat van Bab el-Mandab uitgevaardigd, speciaal voor Saoedische olietankers. Saoedi-Arabië raakt daardoor ingeklemd tussen twee geblokkeerde zeestraten: Bab el-Mandab in het westen en de Straat van Hormuz in het oosten.
is buitenlandredacteur van de Volkskrant. Eerder was hij correspondent in Oost-Europa en Zuidoost-Azië.
De nieuwe blokkade is een antwoord op een bombardement op de luchthaven van Sanaa door Saoedi-Arabië. De Houthi-rebellen hebben sinds 2014 een groot deel van Jemen in handen, inclusief de oude hoofdstad Sanaa. Ze worden gesteund door Iran, dat ze voorziet van raketten en drones. Saoedi-Arabië steunt, net als een groot aantal westerse landen, de formele regering van Jemen.
Sinds 2022 heerst er in Jemen tussen beide kampen een gewapende vrede. In 2023 werd die door de oorlog in Gaza even onderbroken. Om de Palestijnen in Gaza te helpen schoten Hezbollah en de Houthi’s met raketten en drones op Israëlische doelen. Ook sloten de Houthi’s toen de zeestraat Bab el-Mandab af. Ze begonnen te schieten op schepen die de 26 kilometer smalle flessenhals toch probeerden te passeren.
Deze ‘kleine’ blokkade had toen al grote economische gevolgen: de Rode Zee en het Suez-kanaal vormen de belangrijkste verbinding tussen de Indische Oceaan en de Middellandse Zee. In vredestijd gaat zo’n 12 procent van de wereldhandel erdoorheen (en zelfs 30 procent van al het containervervoer), plus ruim 6 procent van alle olie ter wereld. Vooral dat laatste treft Saoedi-Arabië, dat de rest van zijn olie ook al niet door de Straat van Hormuz kan vervoeren.
Al die scheepvaart werd nagenoeg stilgelegd in afwachting van rustiger tijden, of gedwongen tot een lange omweg om de punt van Afrika: twee peperdure oplossingen. Een internationale zeemacht van de Verenigde Staten en Europese landen maakte uiteindelijk een einde aan de scheepsbeschietingen door de Houthi’s.
Tot maandag. De Houthi’s maakten bekend dat ze met de maatregel deze keer ‘een blokkade met een blokkade’ beantwoordden. Directe aanleiding voor de actie was een Saoedisch bombardement op de luchthaven van Sanaa. Op het moment van de aanval wilde daar een vliegtuig landen met hooggeplaatste Houthi’s, die de begrafenis van de Iraanse leider Ali Khamenei hadden bijgewoond.
Het vliegtuig moest uitwijken naar een ander vliegveld, waar het veilig landde. De Houthi’s vinden dit in strijd met een staakt-het-vuren dat sinds 2022 geldt. Ook vinden ze dat de Saoedi’s niet mogen bepalen wie er in Houthi-Jemen kan landen en opstijgen.
De blokkade van de Bab el-Mandab kan grote gevolgen hebben voor de regio. De Houthi-rebellen maken deel uit van de Iraanse ‘As van Verzet’, waarin behalve het machtige Iran ook Hezbollah in Libanon en Hamas in Gaza zitten. Iran is sinds jaar en dag de grote wapenleverancier van deze bondgenoten, en steunt ze ook verder.
De Houthi’s houden in ruil voor deze Iraanse steun de dreiging van een oostelijk front in het Midden-Oosten levend. Toen Hamas werd aangevallen en Gaza werd verwoest, vuurden ook de Houthi’s raketten en drones richting Israël. Het is nog niet duidelijk of zij nu ook weer schepen zullen gaan beschieten, en hoe zij verder de ‘blokkade’ willen handhaven.
Source: Volkskrant