Andy Burnham is maandagmiddag aangetreden als Britse premier. ‘Het Verenigd Koninkrijk moet de wereld laten zien dat we onze stabiliteit kunnen herwinnen’, zei hij, alvorens de ambtswoning te betreden.
is correspondent Groot-Brittannië van de Volkskrant. Hij woont sinds 2003 in Londen.
In een toespraak voor de deur van 10 Downing Street erkende Burnham dat burgers genoeg hebben van de politiek. De 56-jarige sociaaldemocraat zei dat het politieke leiderschap in de voorbije jaren te wensen heeft overgelaten, dat bestuurders ‘niet goed genoeg’ zijn geweest. Daarna beloofde hij beterschap. ‘We zullen de macht hier weghalen’, verklaarde hij, wijzend op zijn nieuwe onderkomen, ‘en naar elke postcode in het land brengen, zodat we meer voor burgers kunnen betekenen’.
Burnham is de 59ste premier in de Britse geschiedenis, en alweer het zevende baasje van de Downing Street-kat Larry. Vrijdag was hij reeds benoemd als leider van de Labour. Daar ging geen leiderschapsrace aan vooraf, omdat de partij Burnham ziet als de ideale opvolger van de impopulaire Keir Starmer. Hij is de afgelopen negen jaar burgemeester van Manchester geweest. Vorige maand keerde Burnham terug naar het Lagerhuis, wat noodzakelijk was om premier te worden.
Anderhalf uur voor Burnhams komst had Starmer op dezelfde plek afscheid genomen. ‘Ik vertrek met een goed humeur’, luidden zijn afscheidswoorden, ‘ik vertrek met een glimlach en met trots op alles wat we bereikt hebben.’ Onder applaus van zijn ministers en medewerkers liep de 63-jarige Starmer met zijn vrouw Victoria naar de gereedstaande Audi die hen naar het paleis bracht. Daar bood Starmer zijn ontslag aan, twee jaar en zestien dagen nadat hij was aangetreden.
Een klein uur later kreeg koning Charles bezoek van Burnham, die via de bagage-ingang Buckingham Palace betrad. Voor Charles is het alweer de vierde premier in zijn koningschap. Een van Burnhams eerste handelingen in 10 Downing Street was een telefoongesprek met de Amerikaanse president Donald Trump. In het verleden heeft Burnham zich uiterst negatief uitgelaten over de president, terwijl Trump de nieuwe premier onlangs had omschreven als ‘extreem progressief’, wat bij hem geen compliment is.
Burnham beoogt een minder formele leiderschapsstijl. Dat bleek in Downing Street, waar hij sprak zonder de gebruikelijke lessenaar. Hij heeft gezegd alleen pakken te zullen dragen in het Lagerhuis en bij ontmoetingen met de koning. In The Times zei Burnham afgelopen weekeinde dat hij zijn vaste plek in het stadion van voetbalclub Everton niet zal opgeven. ‘Ik luister naar mensen’, zei hij, ‘daar haal ik altijd mijn informatie vandaan. En dat is mijn stijl. Ik moet een manier vinden om dat te behouden.’
Later dit jaar zal Burnham, de eerste katholieke premier van het VK, met een tienjarenplan komen. Hij heeft al gezegd het neoliberalisme te willen temmen dat de veertig jaar lang in zwang is geweest. Onder hem zal de Britse staat weer een belangrijke economische rol krijgen. Hij staat onder druk om verkiezingen uit te schrijven, zodat hij een eigen kiezersmandaat heeft. Onder anderen voormalig kabinetssecretaris Simon Case, die onder zes verschillende premiers heeft gediend, pleitte daarvoor.
Burnham heeft gezegd dat Neil Kinnock zijn grote voorbeeld is, de Labour-leider die in 1987 en 1992 de verkiezingen verloor van Margaret Thatcher en John Major. Met Thatcher is de grote boevrouw van Burnham genoemd. Volgens hem zijn veel problemen van het land te wijten aan verkeerde beslissingen die onder haar zijn genomen. Daarbij gaat het vooral om het privatiseren van nutsbedrijven en de uitverkoop van sociale huurwoningen. Hij belooft deze maatregelen te zullen terugdraaien.
Zijn koers zal progressiever zijn dan die van Starmer. Burnham heeft al laten weten volop sociale huurwoningen te gaan bouwen. Zijn eerste concrete belofte was maandag het beëindigen van dakloosheid, iets waar hij in Manchester niet in is geslaagd. Tevens zet Burnham een streep door het plan van Starmer om een digitale identificatieplicht in te voeren. Volgens hem kan dat geld beter worden besteed. Gordon Brown deed hetzelfde toen hij in 2007 het stokje van Tony Blair overnam.
Met spanning wordt uitgekeken naar zijn klimaat- en energiebeleid. Burnham zou van plan zijn om licenties af te geven voor nieuwe olie- en gasboringen in de Noordzee. Daarmee wijkt hij af van het verkiezingsprogramma op basis waarvan Labour in 2024 gekozen is. Labour wilde geen nieuwe vergunningen afgeven, omdat dat in strijd is met een klimaatneutraal beleid. Als premier zoekt hij naarstig naar manieren om de energierekening van zijn landgenoten te reduceren.
Andy Burnham is al een kwart eeuw getrouwd met Marie-France van Heel, een vrouw die in Nederland is geboren, in België opgroeide en Burnham tijdens haar studie in Cambridge leerde kennen. Daar stond ‘Frankie’, zoals ze wordt genoemd, bekend als ‘het coolste meisje op het college’. In een televisie-interview noemde Burnham het ontmoeten van zijn toekomstige, bijna even oude vrouw als zijn beste herinnering aan zijn studietijd. Van Heel maakte carrière in de marketing, onder meer werkend voor Sky en de BBC. Tevens heeft ze campagnelogo’s voor Burnham ontworpen, waaronder een iconische cartoonillustratie. Ze zou niet de ambitie koesteren om als First Lady op de voorgrond te treden. De twee hebben drie kinderen.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant