De Russische autoriteiten hebben de campagne van oppositiepoliticus Boris Nadezjdin in de kiem gesmoord. De populaire Kremlincriticus maakte tijdens de presidentsverkiezingen twee jaar geleden furore met zijn voorzichtige kritiek op Poetins oorlog tegen Oekraïne.
is nieuwsverslaggever van de Volkskrant.
Het waren beelden die in het Rusland van president Vladimir Poetin zelden te zien zijn. Duizenden Russen stonden in januari 2024 urenlang in de rij om hun handtekening te zetten voor Boris Nadezjdins kandidatuur voor de presidentsverkiezingen. De Russische autoriteiten verkeken zich op de populariteit van de liberale oppositiepoliticus, die voorzichtig kritiek uitte op de Russische invasie van Oekraïne.
De 63-jarige Nadezjdin verzamelde moeiteloos de benodigde honderdduizend handtekeningen. Toch ging er een streep door zijn campagne, toen de Russische kiescommissie na een steekproef constateerde dat er ‘problemen’ waren met de verzamelde steunbetuigingen.
Zo ver wilden de Russische autoriteiten het niet nog eens laten komen. De afgelopen weken zette het Kremlin alle beproefde methoden in om Nadezjdins decennialange politieke carrière ruim voor de verkiezingen de kop in te drukken.
Die carrière begon rond het uiteenvallen van de Sovjet-Unie in de stad Dolgoproedny, ten noorden van Moskou. Daar was de familie Nadezjdin eind jaren zestig neergestreken, toen de latere politicus 6 jaar oud was. Zijn jongste jaren bracht Nadezjdin door in de Oezbeekse hoofdstad Tasjkent, waar zijn grootvader (eveneens Boris geheten) door de Sovjetautoriteiten naartoe was gestuurd om als componist te werken. Na de verhuizing naar de provincie Moskou rondde Nadezjdin in de hoofdstad studies natuurkunde en rechten af.
Nadezjdins eerste politieke functie was die van gemeenteraadslid in Dolgoproedny, begin jaren negentig. Hij hopte in die periode van de ene naar de andere oppositiepartij, meestal in rechts-liberale en nationalistische hoek. Van 1999 tot 2003 was Nadezjdin lid van het Russische parlement namens de partij van de in 2015 vermoorde oppositieleider Boris Nemtsov. Een jaar na diens dood deed Nadezjdin een vergeefse poging zich aan te sluiten bij president Poetins partij Verenigd Rusland, tot onbegrip van zijn politieke bondgenoten.
In de jaren daarna nam Nadezjdin deel aan parlements- en gouverneursverkiezingen, maar zonder succes. Na de invasie van Oekraïne verscheen hij regelmatig op de Russische televisie, waar hij zich ontpopte tot een voorzichtige criticus van de oorlog. Nadezjdin bleef daarbij weg van fundamentele kritiek op de agressieoorlog en hekelde vooral de economische gevolgen en de vele gesneuvelde Russische militairen.
Het was zijn oorlogskritiek die Nadezjdin na decennia in de marge van de Russische politiek plotseling op de voorgrond bracht. Begin 2024 was het zetten van een handtekening voor Nadezjdin voor veel Russen de enige manier om zich uit te spreken tegen de oorlog. Andere oppositiekandidaten waren al uitgesloten van deelname, oppositieleider Aleksej Navalny zou kort voor de verkiezingen sterven in een strafkamp.
Na zijn gefnuikte presidentscampagne verdween Nadezjdin weer even uit beeld, om deze zomer op te duiken toen hij zich als kandidaat meldde voor de parlementsverkiezingen van september. Niet lang daarna verklaarde het ministerie van Justitie hem tot ‘buitenlands agent’.
Met die status zou Nadezjdin niet mogen deelnemen aan de verkiezingen, hoewel hij zei dat hij niet van plan was zich terug te trekken. Vorige week werd Nadezjdin kortstondig opgepakt en aangeklaagd wegens het tonen van een ‘extremistisch symbool’. Dit vaag omschreven vergrijp zette het Kremlin eerder in om oppositiekandidaten uit te sluiten.
In Nadezjdins geval bleek het ‘extremistische symbool’ een foto van Navalny te zijn, die te zien was in een video die hij in 2023 had gedeeld op sociale media. Vrijdag werd hij schuldig bevonden en kreeg hij een boete van 1.000 roebel (omgerekend zo’n 11 euro).
Een verwaarloosbaar bedrag, maar de veroordeling is genoeg om Nadezjdin te elimineren als politieke tegenstander van het Kremlin. ‘Ze snoeren mij de mond, verbannen mij uit de politieke arena en maken mij het leven zuur’, schreef de oppositiepoliticus in een verklaring. ‘Ik ben niet bereid om degenen die mij steunen in gevaar te brengen – mijn gezin, mijn stafleden, mijn aanhangers.’
Sinds hij is bestempeld tot ‘buitenlands agent’ mag Nadezjdin Rusland niet verlaten. Een rol in de politiek lijkt eveneens uitgesloten. ‘Ik zal erover nadenken hoe het verder moet’, schrijft hij in zijn verklaring. ‘Ik hoop dat ik mijn leven en vrijheid zal kunnen behouden.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant