Andy Burnham is officieel aangetreden als premier van het Verenigd Koninkrijk. ‘Het Verenigd Koninkrijk moet de wereld laten zien dat we onze stabiliteit kunnen herwinnen’, zei hij in een korte toespraak voor de deur van 10 Downing Street.
is correspondent Groot-Brittannië van de Volkskrant. Hij woont sinds 2003 in Londen.
Na een bezoek aan de koning arriveerde de 56-jarige sociaaldemocraat maandagmiddag samen met zijn Nederlandse vrouw Marie-France van Heel bij de ambtswoning in Londen. Burnham is de 59ste premier in de Britse geschiedenis, en alweer de zesde in de afgelopen tien jaar. Hij volgt Keir Starmer op, die zo impopulair was geworden dat de partij hem opzijschoof voor Burnham. De burgemeester van Manchester is vrijdag al benoemd tot Labour-leider. Er was geen enkele tegenkandidaat.
Burnham belooft een linksere koers te gaan varen dan Starmer, maar een grote visie voor het land volgt later in de vorm van een tienjarenplan. Vast staat wel dat hij een eind wil maken aan het neoliberalisme dat de afgelopen veertig jaar in zwang was. De premier wil dat de staat een grotere sociaaleconomische rol gaat spelen. Zo is hij voornemens de staatsloterij en het kwakkelende waterbedrijf Thames Water weer in publieke handen te brengen.
Tevens wil de nieuwe premier dat de overheid meer sociale huurwoningen onder haar hoede krijgt, waarmee hij een einde maakt aan een uitverkoop die in de jaren tachtig begon onder toenmalig premier Margaret Thatcher. Burnham had al eerder gezegd dat het land onder Thatcher de verkeerde richting was ingeslagen.
Voor de beroemde deur van 10 Downing Street zei Burnham te begrijpen dat burgers genoeg hebben van de politiek, eraan toevoegend dat hij ervoor zal zorgen dat de politieke besluitvorming gaat verbeteren. ‘We zullen de macht hier weghalen’, zei hij, wijzend op de ambtswoning, ‘en naar elke postcode in het land brengen, zodat we meer voor burgers kunnen betekenen.’
Anderhalf uur voor Burnhams komst had zijn voorganger Keir Starmer op dezelfde plek zijn laatste toespraak gehouden als premier. ‘Ik vertrek met een goed humeur’, waren zijn afscheidswoorden, ‘ik vertrek met een glimlach en met trots op alles wat we bereikt hebben. Hartelijk dank.’
Onder applaus van zijn medewerkers, kabinetsleden en zijn gezin liep de 63-jarige Starmer met zijn vrouw Victoria naar de gereedstaande Audi die hem naar het paleis bracht om zijn ontslag in te dienen, twee jaar en zestien dagen nadat hij was aangetreden.
In Downing Street sprak Burnham maandag zonder lessenaar, wat ongebruikelijk is. Het past bij de minder formele leiderschapsstijl die deze ervaren politicus voor ogen staat. In een interview met The Times dit weekend zei Burnham dicht bij de mensen te willen staan; zo wil hij alleen pakken dragen als het ‘echt niet anders kan’. Ook wil hij zijn vaste zitplek in het stadion van voetbalclub Everton niet opgeven. ‘Ik luister naar mensen’, zei hij, ‘daar haal ik altijd mijn informatie vandaan. En dat is mijn stijl. Ik moet een manier vinden om dat te behouden.’
Voorganger Starmer had bij zijn aantreden te horen gekregen dat hij voortaan in een VIP-box moest zitten bij thuiswedstrijden van zijn geliefde Arsenal. Volgens Starmer scheelde dit in beveiligingskosten.
Uit een opinieonderzoek dat namens weekblad The Economist is uitgevoerd, bleek dat de steun voor Labour met het aantreden van Burnham met 2 procentpunt is toegenomen. De regeringspartij heeft daarmee de achterstand op Nigel Farages rechts-populistische partij Reform UK goedgemaakt. De steun voor Burnham bevindt zich vooral in het noorden van Engeland. In het rijkere zuiden, dat waarschijnlijk te maken zal krijgen met een hogere belastingdruk, leeft er meer argwaan over de nieuwe, uit Liverpool afkomstige premier.
Onder een deel van de Schotten, met name aan de Noordzeekust, zal blijdschap zijn over Burnhams positieve houding voor nieuwe olie- en gasboringen in de Noordzee. Daarmee wijkt hij af van het verkiezingsprogramma van twee jaar geleden. De Labourpartij wilde geen nieuwe vergunningen afgeven omdat dat in strijd is met een klimaatneutraal beleid. De Conservatieve regering was voor het exploiteren van de olie- en gasvelden Rosebank en Jackdaw. Burnham is naarstig op zoek naar geld om zijn ambitieuze plannen te realiseren.
Voor koning Charles is het alweer de vierde premier in zijn koningschap, dat een kleine vier jaar geleden van start ging. Zijn eerste premier was Liz Truss, die net premier was toen zijn moeder in september 2022 overleed. Na een kort en turbulent premierschap moest Truss indertijd plaatsmaken voor Rishi Sunak. Burnham staat onder druk om parlementsverkiezingen uit te schrijven, zodat hij een eigen kiezersmandaat heeft. Onder meer voormalig kabinetssecretaris Simon Case, die onder zes verschillende premiers heeft gediend, pleitte daarvoor.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant