In de laatste week voor het verkiezingsreces heeft het Israëlische parlement er talloze omstreden wetten doorheen gejaagd. ‘Israël wordt zo getransformeerd tot een dictatoriale staat die is gebaseerd op religieuze wetgeving.’
is buitenlandredacteur van de Volkskrant. Ze schrijft over Israël en de Palestijnse gebieden, het Midden-Oosten en België.
De rechtse regering van Benjamin Netanyahu heeft vorige week een hele lijst controversiële wetten aangenomen die volgens critici het toezicht op de regering ondermijnen, bevriende media bevoordelen en de premier verzekeren van de toekomstige steun van zijn ultraorthodoxe bondgenoten.
De timing was niet toevallig: vrijdag is het verkiezingsreces van start gegaan, dus dit was het laatste moment waarop er over nieuwe wetten kon worden gestemd. Het is bovendien nog maar de vraag hoe de huidige coalitie uit de verkiezingsstrijd komt. Op dit moment heeft zij nog een riante meerderheid in het parlement, maar als je naar de peilingen kijkt, is dat na de verkiezingen van 27 oktober waarschijnlijk niet meer het geval.
Tegelijkertijd heeft Netanyahu zichzelf wel vaker uit een onmogelijke positie teruggevochten. Het was voor hem dus belangrijk om zijn politieke partners te paaien: hij wilde laten zien dat hij degene is die kan leveren. Wellicht heeft Netanyahu hen na de verkiezingen gewoon weer nodig.
En dus werd er deze week een wetgevende marathon gelopen met aan de finish ‘een Israël dat wordt getransformeerd tot een dictatoriale staat die is gebaseerd op Joodse wetgeving’, zoals de centrum-linkse krant Haaretz dat fijntjes in haar commentaar omschreef.
Een van de meest omstreden wetten die is aangenomen, gaat over de invloed van de hoofdaanklager van het land. Diens juridische adviezen waren altijd bindend en omdat het Israëlische politieke systeem verder weinig checks-and-balances heeft, fungeerde dat als een cruciale controle op de uitvoerende macht. Daar maakt deze wet echter een einde aan: voortaan kan de regering adviezen van de hoofdaanklager gewoon naast zich neerleggen. Volgens de Israëlische Vereniging voor Burgerrechten geeft de regering zichzelf hiermee de mogelijkheid ‘om zelf te bepalen wanneer en hoe de wet wordt toegepast’.
Daarnaast is er een nieuwe mediawet die de overheidscontrole op de Israëlische omroep- en nieuwssector vergroot. Zo worden onder andere lang bestaande toezichtsmechanismen en verplichte minimale journalistieke normen afgeschaft, en krijgt de overheid meer invloed op de toewijzing van staatsreclamebudgetten. De Israëlische journalistenbond verklaarde na de stemming direct dat zij deze ‘schandelijke, gevaarlijke en antidemocratische wet’ ten stelligste veroordeelt.
Verder had Netanyahu een aantal grote cadeaus voor zijn ultraorthodoxe coalitiegenoten. Zo mogen Israëlische universiteiten nu ook opleidingen aanbieden die alleen voor mannen of voor vrouwen zijn, zodat de twee seksen niet meer naast elkaar hoeven te studeren. Daarnaast is er een nieuwe basiswet aangenomen die de studie van de heilige boeken vastlegt als ‘een fundamentele waarde in het erfgoed van het Joodse volk en de staat Israël’.
De ultra-orthodoxe gemeenschap hoopt hiermee juridisch sterker te staan in haar gevecht met het Hooggerechtshof om haar eigen mensen vrij te stellen van de dienstplicht. Voorheen werd er voor deze groep een uitzondering gemaakt, maar twee jaar geleden oordeelde het Hooggerechtshof dat dit niet langer het geval kan zijn. Sindsdien worden ultra-orthodoxe dienstweigeraars gearresteerd, maar dankzij weer een andere nieuwe wet wordt deze arrestatiegolf en de strafrechtelijke vervolging van Torah-studenten voor minstens zeven maanden bevroren.
‘Deze wetten vormen een mozaïek van nationaal verraad’, schrijft Yossi Verter in een woedende analyse in de krant Haaretz. Hier wordt de meerderheid van de bevolking volgens hem niet gediend, en blijft er steeds minder over van de Israëlische democratie. Jeremy Sharon van de Times of Israel ziet een rode lijn: al deze wetten, of ze nu ideologisch, opportunistisch of illeberaal van aard zijn, draaien om het behoud van macht. ‘De wetten voor de ultraorthodoxen versterken de electorale alliantie, de mediawet versterkt de publieke steun voor het rechtse blok, en de wet op de hoofdaanklager bevrijdt de coalitie van wettelijke controle.’
Het liberaal-seculiere deel van de bevolking, dat een paar jaar geleden nog wekelijks demonstreerde tegen de juridische hervormingen die de regering wilde doorvoeren, bleef nu echter thuis. Moegestreden, stellen analisten vast. Deze groep heeft vooralsnog haar hoop gevestigd op de verkiezingen.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant