is journalist en documentairemaker.
In mijn vroegste herinnering was zomer de hemel. De jaarlijkse tocht naar het zuiden van Europa op de achterbank van de auto van mijn ouders kon niet lang genoeg duren. De geur van benzinestations blakend langs de Route du Soleil en zonnebrandolie op jeugdige huid. Eindeloos turen op de wegenkaart en de kilometers aftellen totdat de Middellandse Zee, een blauwe streep tegen de einders, eindelijk in zicht kwam.
Die hitte van toen is bewaard gebleven als een herinnering aan onschuld, een kort vertoeven in het paradijs. Maar de hitte van deze zomer is anders. Onheilspellend, dreigend, hels.
Zo verwoordde de Spaanse boer het, toen hij me deze week met zijn terreinauto over zijn erf in de Spaanse Pyreneeën reed. Het land was van zijn schoonouders die het begin jaren negentig kochten na de grote leegloop op het platteland. Vruchtbaar land, vol appelbomen, everzwijnen en herten.
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Het kerkje met de begraafplaats stond nog overeind. De rest van de vallei was besprenkeld met ingestorte huizen. Dat waren de ruïnes van de levens die hier niet wilden blijven en vanaf de jaren zestig naar de grote steden trokken. Dezelfde exodus ontvolkte ook de dorpen in het noorden van Frankrijk, het oosten van Griekenland, het zuiden van Italië. Europa is vol, hoor je wel eens, maar niet op dit achterland.
Het verlaten grensgebied tussen Spanje en Frankrijk leek een ideaal vakantieoord: drie uur rijden ten noorden van Barcelona, een half uurtje ten zuiden van Andorra en Frankrijk. De familie verbouwde de oude boerderij tot een luxe gasthuis, legde een zwembad aan, een restaurant en een bar.
Toen de boer en zijn vrouw in 2020 de vakantieboerderij wilden uitbreiden, had de projectontwikkelaar hem bezworen dat airconditioning zo hoog in de bergen echt niet nodig was. In de lange geschiedenis van dit gebied tikte het kwik zelden de 25 graden aan in juli. Het dorp kon altijd rekenen op korte zomerbuien die het land verkoelden. Met de dikke muren van de boerderijen in dit gebied had je zelfs geen ventilator aan het plafond nodig, had de aannemer beloofd.
‘Vanaf de eerste dag dat we opengingen na de verbouwing, bleek dat we een gigantische fout hadden gemaakt’, vertelde boer Miguel. Bij aankomst aan het einde van die middag was het 42 graden volgens de temperatuurmeter in de huurauto. Er stond geen zuchtje wind.
Google Maps waarschuwde voor diverse bosbranden aan de Costa Brava en kwam met alternatieve routes om de boerderij te bereiken. Zuidelijker in Spanje kwamen dertien mensen om het leven, twaalf van hen waren buitenlandse toeristen. Aan de andere kant brandden de bergen ook. Vlakbij Perpignan woedde begin juli de grootste brand in vijftig jaar.
Enkele tientallen kilometers ten oosten van de Spaanse vakantieboerderij liep de weg waar de renners van de Tour de France begin juli van Barcelona naar de Franse grens reden. De hitte waarin de renners de ronde van 2026 rijden is zo extreem dat een thermofysioloog in de Volkskrant voorspelde ‘dat dit een keer misgaat’ en er gewonden of doden vallen. Viervoudig Tourwinnaar Tadej Pogacar pleitte er in een persconferentie voor de Tour niet langer in de maand juli te rijden.
Op zoek naar koelere zomervakanties kwam ik een paar jaar geleden uit in de bossen van Canada, ten noorden van Calgary. De stad waar de Winterspelen van 1988 nog werden gehouden. Dat leek mij fris genoeg.
Maar in augustus 2023 ging daar bij 6.000 branden meer dan 5 procent van Canada’s bebossing verloren. Deze zomer branden grote delen van Canada alweer en bedwelmt de afdrijvende rook ook de steden in de Verenigde Staten. Dat noopte president Trump dit weekend tot het dreigen met hoge handelstarieven, als Canada niet vlug een einde aan ‘die vieze lucht’ maakte. Ik vond het een heerlijke metafoor. De klimaatcrisisontkenner, die zijn koele zomers stampvoetend terugeist.
Boer Miguel heeft toch maar airconditioning aangeschaft. De elektriciteit daarvoor wekt hij op met water in de rivier, dat historisch laag staat. De Pyreneeën verloren in de afgelopen eeuw 90 procent van hun gletsjerijs. De ontvolking van Noord-Spanje maakt de omgeving nog vatbaarder voor bosbranden. De weilanden waar de boeren vroeger de koeien lieten grazen, dienden ooit als brandgangen tussen de bomenrijen. Maar die buffers zijn nu overgroeid met verdorde vegetatie. De mensen vertrekken, de natuur verdort, de aarde verschroeit. Ik mis de zomer van mijn jeugd.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant