Europese regeringen haalden afgelopen week opgelucht adem: de NAVO-top in Ankara liep beter dan verwacht. De Amerikanen zijn gebleven en verklaarden dat ze net als de anderen helemaal achter artikel 5 staan. Ze beginnen zelfs Oekraïne weer te helpen. What’s not to like?
Maar het zou een grote fout zijn om nu te denken: het valt wel mee met de Amerikanen. Europa moet zich niet in de luren laten leggen. Het scheelde namelijk weinig of alles was misgegaan in Ankara. En de Amerikanen gaan gewoon door, ook deze week, met proberen Europa op diverse fronten klem te rijden.
Eerst die NAVO-top van regeringsleiders. Vlak voor de top begon, kreeg de Amerikaanse president weer een driftbui. Hij had het helemaal gehad met Europese NAVO-landen: ze waren te beroerd om hem te helpen bij de aanvallen op Iran, die „number one state sponsor of terror”, en daarbij hadden ze hem de pas afgesneden toen hij Groenland van Denemarken wilde afpakken. Donald Trump dreigde ook wederom met een handelsboycot tegen Spanje, het enige NAVO-land dat hardop durft te zeggen dat het door Amerika opgelegde pandoer van 5 procent militaire uitgaven arbitrair en absurd is (sommige andere landen denken hetzelfde maar houden hun mond).
Volgens insiders was het interessant wat er vervolgens gebeurde: NAVO-secretaris-generaal Mark Rutte begon Trump bijna fysiek af te schermen van de anderen, intussen zalvend op hem inpratend. Langzaamaan dreef hij de tierende president een aparte ruimte in en sloot de deur achter hen. Een kwartier, een halfuur – de anderen wachtten en wachtten. De bespreking waarvoor ze waren gekomen en waar de veiligheid van Europa van af kon hangen, kon niet beginnen zonder die twee. Denk wat je wilt over de Byzantijnse trucs die Rutte soms op de president loslaat, maar het eind van het liedje was wel dat Trump gekalmeerd naar buiten kwam – om niet te zeggen in opperbest humeur. De top kon beginnen. Na afloop koerde Trump tevreden dat hij zelfs „love” in de zaal had gevoeld.
Maar kijk uit, dit betekent niet dat de Amerikanen Europa ineens beter gezind zijn. Integendeel. Ze blijven niet in de NAVO omdat ze zoveel geven om Europese veiligheid, maar omdat ze Europese militaire bases nodig hebben voor Amerikaanse militaire operaties wereldwijd – voor troepenrotaties, om bij te tanken, voor onderhoud, vanwege de militaire hospitalen dicht bij het Midden-Oosten en Afrika. Door de Iran-oorlog beseffen de Amerikanen dat ze niet zonder kunnen. Daarbij is de NAVO, op papier, de machtigste militaire alliantie ter wereld. Voor Trump, geobsedeerd met China, is dit een prachtvehikel om wereldwijd Amerikaanse macht te projecteren. Hij zou wel gek zijn om uit de NAVO te stappen.
Dat Oekraïne nu Amerikaanse Patriots mag produceren die Russische raketten uit de lucht kunnen halen, komt evenmin doordat Trump zo begaan is met Europese veiligheid. Nee, hij ziet dat Rusland de oorlog niet wint. Hij ziet dat Oekraïners dapper doorvechten en het tij van de oorlog keren. Hij ziet hoe ze met hun start-ups miljarden ophalen in Silicon Valley. Trump haat losers en wil mee-eten uit die ruif. Hij wil geld verdienen. Daarom steunt hij Oekraïne weer.
Europa moet geen illusies hebben over een ‘milder’ Amerika. Deze week opende minister Rubio frontaal de aanval op het Internationale Strafhof (ICC) in Den Haag. Eerder hebben de Amerikanen enkele ICC-rechters sancties opgelegd – die daardoor niet meer kunnen e-mailen, betalingen kunnen doen of Netflix kunnen kijken – vanwege een arrestatiebevel tegen de Israëlische premier. Nu willen ze het hele hof, dat oorlogsmisdadigers moet vervolgen, „systematisch lamleggen”. Ook belooft Washington 3 miljoen dollar aan Europese ngo’s, denktanks of individuen die zich inzetten voor de MAGA-agenda inzake „soevereiniteit, migratie en censuur”. Tot je dienst, maar dit is pure buitenlandse inmenging in Europese democratieën. Brussel moet hier keihard voor gaan liggen.
Weldenkend Europa is geheel in ontkenning als het meent dat Trump op zijn retour is of dat het de komende jaren wel kan uitzingen met hem. De strijd is pas begonnen.