Opnieuw proberen politieke en religieuze bewegingen lhbti-rechten ter discussie te stellen en worden lhbti’ers verbaal of fysiek aangevallen. In deze nieuwe tijd van repressie heeft de lhbti-beweging weer mensen nodig die kennis en empathie combineren.
Er zijn tijden waarin een emancipatiebeweging de straat op moet. Er zijn tijden waarin protest nodig is, waarin de vuist gebald mag worden en waarin verontwaardiging zichtbaar moet zijn. Maar er zijn ook tijden waarin een beweging vooral denkers nodig heeft. Mensen die blijven zitten als het moeilijk wordt. Mensen die zich niet laten verleiden tot geschreeuw, maar die met kennis, rust en overtuiging het gesprek aangaan.
Ik maak me ernstig zorgen dat we juist aan die mensen een groeiend tekort hebben nu ook in Nederland het respectvolle klimaat voor lhbti’ers verslechtert, getuige diverse onderzoeken en persoonlijke ervaringen. Het is absurd te lezen dat afgelopen weekeinde in Amersfoort een bezoeker van Pride in elkaar is geslagen, juist in die stad waar in 1982 nog een ware veldslag plaatsvond tijdens Roze Zaterdag. Veiligheidsorganisatie RITA biedt tijdens World Pride in Amsterdam notabene safer spaces aan in wat ooit de gay/queer capital van de wereld was. Zijn we terug bij af? Hoe keren we het tij?
Over de auteur
Bamber Delver is hoofdredacteur van de Gaykrant.
Dit is een ingezonden bijdrage, die niet noodzakelijkerwijs het standpunt van de Volkskrant reflecteert. Lees hier meer over ons beleid aangaande opiniestukken.
Eerdere bijdragen in deze discussie vindt u onder aan dit artikel.
Na tientallen jaren in en rond de Nederlandse lhbti-beweging heb ik één belangrijke les geleerd: de strijd voor emancipatie wordt zelden gewonnen door het hardste geluid. Hij wordt gewonnen door uithoudingsvermogen. Door argumenten. Door feiten. Door mensen die bereid zijn om steeds opnieuw uit te leggen waarom gelijkwaardigheid geen gunst is, maar een grondrecht. Dat is geen spectaculaire strategie, maar wel een effectieve.
Wie in dit jubileumjaar terugkijkt op de in 2001 bereikte openstelling van het burgerlijk huwelijk, ziet vaak alleen de overwinning. Alsof Nederland op een dag wakker werd en besloot dat twee mannen of twee vrouwen konden trouwen. Maar zo ging het niet. Aan die historische stap gingen ongeveer 25 jaar van lobbyen, gesprekken, onderzoeken, politieke debatten, televisieoptredens, interviews en eindeloos veel geduld vooraf. Mensen als Boris Dittrich en Henk Krol stonden jarenlang op podia, in kranten, aan talkshowtafels, in het parlement en in vergaderzalen.
Niet één keer, maar honderden keren. Zij legden uit. Weerlegden misverstanden. Corrigeerden onwaarheden. Luisterden ook. Soms kregen ze applaus, vaak weerstand. Zelfs het COC was radicaal tegen en maakte bij monde van bestuurslid Jos van Rooy de eerste moedigen vanwege ‘hun burgerlijkheid’ belachelijk.
Het is vaak al vergeten, maar het huwelijk tussen mensen van hetzelfde geslacht is jarenlang belachelijk gemaakt, onmogelijk bevonden en het uiteindelijke resultaat van doorzetters geweest. Mensen die bleven staan en tegen de stroming in zwommen tót de stroming met hen meeging. Dat is misschien wel de grootste les uit onze eigen geschiedenis. Verandering ontstaat aan tafels waar mensen het fundamenteel met elkaar oneens zijn. Dat vraagt moed. Niet de moed om te roepen, maar de moed om te blijven zitten.
Onze gemeenschappen hebben opnieuw mensen nodig die met open vizier het gesprek aangaan. Mensen die zich verdiepen in wetgeving, geschiedenis, religie, opvoeding, onderwijs en mensenrechten. Mensen die zich niet laten meeslepen door de waan van de dag, maar die vanuit kennis en overtuiging spreken. Mensen die ook een tegenstander met respect behandelen, juist omdat zij vertrouwen hebben in hun eigen argumenten.
Juist in een tijd waarin polarisatie het publieke debat domineert, zouden wij opnieuw zulke mensen moeten koesteren: intelligente talking heads. Niet omdat ze graag op televisie komen, maar omdat ze inhoud hebben. Omdat ze de geschiedenis kennen. Omdat ze feiten kunnen scheiden van emoties. Omdat ze weten hoe je een ingewikkeld onderwerp begrijpelijk maakt zonder de ander te vernederen.
Want laten we eerlijk zijn: we overtuigen onze felste tegenstanders zelden. Dat is ook niet het belangrijkste doel. De échte doelgroep is altijd de stille meerderheid geweest. De miljoenen Nederlanders die kijken, luisteren en zich afvragen wie zij het meest vertrouwen. Niet degene die het hardst schreeuwt, maar degene die rustig blijft. Die respect toont. Die kritiek niet uit de weg gaat. Die moeilijke vragen durft te beantwoorden zonder boos te worden.
Op deze manier win je vertrouwen. En vertrouwen is uiteindelijk de brandstof van emancipatie. We moeten weer bereiken dat de stille meerderheid pesterijen, beledigingen en schuimbekkerij stopt: tijdens familie-uitjes, op personeelsfeestjes, binnenshuis en bij de hobbyclub. Discriminatie moet terug waar het hoort: in schaamte.
Juist daarom baart het mij zorgen dat we steeds vaker mensen zien afhaken zodra het debat ongemakkelijk wordt, of dat zij uit woede contact uit de weg gaan. Of dat zij het overlaten aan kwetsbaren; ik denk nog altijd met een nare smaak terug aan hoe Thierry Baudet een trans persoon belachelijk maakte. Dat had anders gemoeten. Iemand anders had voor deze persoon moeten gaan staan om de beledigingen van Baudet te stoppen.
Discussies worden uitsluitend nog gevoerd binnen de veilige muren van de eigen achterban. Dat voelt misschien comfortabel, maar de geschiedenis leert ons dat je daar geen maatschappelijke verandering mee bereikt.
De Nederlandse lhbti-beweging is groot geworden doordat zij bruggen bouwde zonder haar principes te verloochenen. Door zichtbaar te zijn, aanspreekbaar te blijven en steeds opnieuw uit te leggen waarom vrijheid voor de één nooit een bedreiging is voor de ander. Die traditie mogen we niet verliezen. Misschien is dat wel de belangrijkste opdracht van deze tijd. Niet nóg harder schreeuwen. Niet nóg sneller verontwaardigd zijn.
Maar opnieuw mensen voortbrengen die gezag hebben. Die kennis combineren met empathie. Die rustig blijven wanneer anderen de stem verheffen. Die niet alleen onze eigen gemeenschap vertegenwoordigen, maar ook het vertrouwen weten te winnen van de samenleving als geheel.
Wilt u reageren? Stuur dan een opiniebijdrage (max 700 woorden) naar opinie@volkskrant.nl of een brief (maximaal 200 woorden) naar brieven@volkskrant.nl
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant