Kharkiv worstelt met 'het nieuwe normaal'. De Oekraïense stad ligt op luttele kilometers van Rusland en telde vóór de oorlog zo'n 1,5 miljoen inwoners. Oorlogsjournalist Hans Jaap Melissen zocht achterblijvers op, die in de schaduw van antidronenetten hun woede op rekruteerteams richten.
"Kijk, daar zaten de Nederlandse voetbalsupporters. Allemaal in het oranje, lekker te kamperen. Het was zo leuk toen." Olena wijst op een soort schiereiland in de rivier in Kharkiv, waar ooit een Oranjecamping was tijdens het EK voetbal van 2012. Dat vond toen plaats in Oekraïne en Polen.
Olena kan zich bijna niet meer voorstellen hoe die tijd was en hoe vrede voelt. Ze is de oorlog eigenlijk normaal gaan vinden. Een oorlog waarin ook steeds weer een nieuw normaal ontstaat. De vrijwel dagelijkse raketten en Shahed-drones op de stad hebben gezelschap gekregen van FPV-drones, waarbij iemand het ding bijstuurt tot het doel is geraakt, bijvoorbeeld een rijdende auto. Sinds kort hangen er antidronenetten over de noordelijke ringweg van Kharkiv, zoals je die ook ziet in frontlinieplaatsen in de Donbas.
Een nog nieuwer normaal is dat Rusland tankstations bombardeert, rondom én steeds dieper in de stad. Olena laat zien hoe ze tegenwoordig tankt. De pompbediende sluit de slang aan. Daarna gaan zij en de medewerker op veilige afstand wachten tot het klaar is. "De wraak van Poetin", noemen de inwoners dit. Wraak voor Oekraïense aanvallen op de olie-infrastructuur in Rusland, die daar grote benzinetekorten hebben veroorzaakt.
Olena en haar man vragen zich soms af of er een moment zal komen dat ze de stad weer moeten ontvluchten, zoals ze dat ook in het begin van de invasie deden. Verderop is het wankele front bij Kupiansk, waar de Oekraïners nog standhouden en soms zelfs terrein winnen, maar waar de Russen zwaar geschut inzetten.
In een opvangcentrum is Anna net gearriveerd met haar vrolijke dochter Viktoria (7). Ze komen uit een dorp vlak bij Kupiansk. Als Viktoria haar leeftijd noemt, zegt ze "six/seven" en maakt er het jonglerende handgebaar bij van de video's op sociale media. "De Russen gooien van alles en nog wat op ons dorp. Zware bommen", vertelt Anna.
In een restaurant zit Bohdan, militair en inwoner van Kharkiv. In het begin van de oorlog heeft hij zich vrijwillig aangemeld. "Ik dacht dat de oorlog binnen een jaar voorbij zou zijn, maar dat heb ik verkeerd gezien. Inmiddels ben ik helemaal uitgeput en zou ik graag stoppen, maar dat mag niet."
Oekraïne heeft op dit moment elke militair nodig. Toch is de dienstplicht een moeilijk onderwerp. Er is veel weerstand tegen de rekruteerteams die mensen van de straat plukken om ze mee het leger in te sleuren. Toevallig staat zo'n team ergens in het centrum: een rekruteerder in legeruniform, met naast zich acht politieagenten. Opmerkelijk genoeg doen ze niks.
De agenten praten met elkaar. De rekruteerder Sergei* staat er een beetje wezenloos bij. Hij vertelt dat hij er geen zin in heeft om mannen aan te spreken. "Heb je gezien wat er in Lviv is gebeurd?", vraagt hij. Daar werd een wervingsteam dat iemand wilde meenemen aangevallen door een grote groep mensen. "Ik ben bang voor volkswoede en die agenten denken er net zo over. Die willen hier ook na de oorlog gewoon over straat kunnen. Hier in Kharkiv is ook nog een rekruteerder neergestoken", vervolgt Sergei.
Maar dan ontstaan hier ook ineens problemen. Twee mannen komen woedend op ons af. Ze schreeuwen tegen Sergei, gebaren wild en proberen de verslaggever van iets te overtuigen. Als ze weer scheldend doorlopen, zegt Sergei, die rustig is gebleven: "Ze dachten dat ik jou aan het ronselen was. Ze zeiden smerige dingen tegen mij en tegen jou dat je moest wegrennen. Nou zie je zelf eens hoe de sfeer hier is."
Sergei denkt dat de hekel aan de rekruteerders komt doordat Oekraïne een relatief jong land is waar nieuwverworven vrijheden en rechten nadrukkelijker worden bewaakt. Hij hoopt dat er snel een einde aan de oorlog komt. "Dit kan toch niet nog jaren duren. Dat trek ik geestelijk echt niet meer."
Toch is er weinig dat erop wijst dat deze oorlog binnenkort stopt. Eerder komt er steeds weer een 'nieuw normaal' bij. Zo zijn er nieuwe veiligheidsmaatregelen rond de intercitytreinen genomen, omdat die ook steeds vaker doelwit zijn.
Dat is te merken tijdens het vertrek uit Kharkiv. Na 30 kilometer zet de machinist de trein plotseling stil en moet iedereen eruit: er zijn Shahed-drones onderweg. Iedereen stapt zonder paniek uit en blijft naast de trein schuilen. Een paar soldaten die aan boord waren, staren naar boven.
Dan klinkt hoog in de lucht ineens het geluid van een naderende straaljager, gevolgd door een keiharde knal: de drone is neergehaald, een witte rooksliert dwarrelt omlaag.
*Sergei is een gefingeerde naam. Zijn echte naam is bekend bij de redactie.
Source: Nu.nl algemeen