De Europese Commissie wil de kapitaaleisen en bonusregels voor banken verzachten, omdat de Europese financiële sector anders niet zou kunnen concurreren met banken in de VS en het Verenigd Koninkrijk. Critici vinden dit onnodig en onverantwoord.
is politiek verslaggever van de Volkskrant en schrijft over financiën en landbouw.
De Amerikaanse nieuwszender CNBC kwalificeert de voorstellen van de Europese Commissie (EC) als ‘een aardverschuiving in de wijze waarop Europese banken worden gereguleerd’. Voor het eerst sinds de bankencrisis van 2008-2009 stuurt de EC aan op versoepeling van regels die het risico op nieuwe bankenreddingen op kosten van de belastingbetaler verminderen.
De plannen die de EC vrijdag presenteerde, omvatten onder meer een voorstel om de kapitaaleisen voor banken fors te versoepelen. Europese banken hoeven dan minder financiële buffers aan te houden. Dat verlaagt hun weerbaarheid in financiële crises. Banken die over minder reserves beschikken, zullen eerder een beroep doen op staatssteun als er weer een zeepbel barst op de financiële markten, zoals gebeurde met complexe hypotheekproducten.
De EC overweegt ook het bonusplafond voor bankiers die transacties met een hoog risico uitvoeren, zoals handel in complexe derivaten, te verhogen of te schrappen. Dat plafond werd na de kredietcrisis ingesteld, omdat prestatiebonussen zakenbankiers aanzetten tot het nemen van grote financiële risico’s. Risico’s die in 2008 de extreme verliezen veroorzaakten die overheden wereldwijd dwongen tot peperdure reddingsacties.
Een derde maatregel waar de EC naar kijkt, is het verruimen van het mandaat van de Europese bankentoezichthouder EBA. Die bekommert zich nu uitsluitend om de veiligheid en stabiliteit van de Europese banken, maar de EC wil daar misschien het bewaken van de concurrentiekracht aan toevoegen. Het probleem is dat die twee doelstellingen, veiligheid en concurrentievermogen, met elkaar kunnen botsen.
Het argument voor al deze versoepelingen is dat de Europese financiële sector achteropraakt in de concurrentiestrijd met Amerikaanse en Britse zakenbanken. Volgens de EC hebben Amerikaanse banken een concurrentievoordeel, omdat ze aan minder strenge regels zijn gebonden. Strenge bonusregels zouden Europese banken bijvoorbeeld kansloos maken op de internationale arbeidsmarkt voor financiële whizzkids.
Onder president Donald Trump wordt de Amerikaanse bankenregulering op dit moment verder ontmanteld. Ook het Verenigd Koninkrijk is na de Brexit aan het dereguleren geslagen. Volgens de EC moet Europa wel meegaan in deze dereguleringsrace, omdat de EU zit te springen om investeringskapitaal.
De Europese banken, die stevig hebben gelobbyd voor versoepeling van de regels, beweren dat ze door de strenge EU-regels niet aan de Europese kredietvraag kunnen voldoen. De hoge kapitaaleisen zouden hun vermogen om leningen te verstrekken te veel beperken.
De EC vindt dat problematisch, omdat Europa de komende decennia biljoeneninvesteringen moet doen in defensie, verduurzaming en digitale onafhankelijkheid. De EC vindt het ongewenst als Europa voor die kredietbehoefte op de VS en het VK is aangewezen. Naast de financiële sector zelf dringen ook Frankrijk, Italië en Spanje aan op bankenderegulering.
Oud-president van de Europese Centrale Bank (ECB) Mario Draghi gaf in 2024 de aanzet voor het huidige Commissievoorstel met zijn invloedrijke rapport over het Europese concurrentievermogen. Draghi merkte op dat Amerikaanse banken een stuk winstgevender zijn dan de Europese. Volgens hem is dat te wijten aan het ongelijke reguleringsspeelveld. Om met de Amerikanen te kunnen wedijveren moeten Europese banken schaalvergroting nastreven, aldus de Italiaan.
Maar schaalvergroting zou ook het ‘too big too fail’-probleem vergroten, zeker als tegelijkertijd de buffereisen omlaaggaan. Vanuit de ECB klinken er daarom kritische geluiden. De voorzitter van de raad van toezicht, Claudia Buch, heeft geen goed woord over voor de dereguleringsagenda van de EC. De Nederlandse ECB-bestuurder Frank Elderson waarschuwde vorige maand in het FD dat ‘we de lessen van de kredietcrisis niet mogen vergeten’.
De oplossing voor de concurrentieachterstand is volgens de critici niet deregulering, maar vereenvoudiging: het gelijktrekken van de Europese regelgeving tussen EU-landen en het voltooien van de Europese Bankenunie, inclusief Europees depositogarantiestelsel. Ook dat is onderdeel van de EC-plannen, maar daar komt de voorgestelde deregulering dus bovenop.
Luister ook naar onze politieke podcast ‘De kamer van Klok’:
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant