is politiek verslaggever van de Volkskrant. Hij schrijft over veiligheid, diplomatie en buitenlands beleid.
Winnen de restanten van het sovjetsysteem het in Oekraïne alsnog van de innovatiedrift en transparantie? Het ontslag van defensieminister Fedorov is een veeg teken. Europa kan niet lijdzaam toezien.
Geen ergere wond in een oorlog dan een die voortkomt uit onnodige zelfverminking. Zo’n wond heeft president Volodymyr Zelensky zijn land toegebracht met het ontslag van Mychajlo Fedorov, zijn jonge, capabele minister van Defensie, die vooropliep in de modernisering en innovatie van de krijgsmacht, een plan had voor Oekraïne om te overleven tegen een sterkere tegenstander, optrad tegen corruptie op zijn departement en de Oekraïense omgang met rekruten en militairen verbeterde.
Naast al zijn andere verdiensten in onder meer de droneoorlog, maakte Fedorov vanaf dag één verschil door – in samenwerking met Elon Musk – ervoor te zorgen dat de Russen niet diens Starlinksysteem meer konden gebruiken. Dat had direct effect aan het front.
In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.
Fedorov legde het in een interne machtsstrijd af tegen de hoogste militaire commandant, generaal Oleksandr Syrsky: een man van de oude stempel, die ervan beschuldigd wordt onervaren rekruten in de aanvalseenheden in de voorste linies in te zetten, en een commandant die vooral hecht aan hiërarchie en loyaliteit ten koste van innovatie, eigen initiatief en competentie. Hij is te zeer een product van het oude sovjetmodel waarop ook delen van de Oekraïense krijgsmacht nog zijn geënt – inefficiënt, corrupt, met onvoldoende oog voor de menselijke factor – om het ooit te kunnen hervormen.
Syrsky’s hoogtepunt was de verdediging en redding van Kyiv aan het begin van Ruslands grote invasie. Syrsky refereerde eraan toen duizenden de afgelopen dagen in Kyiv en andere steden de straat opgingen om zijn ontslag en Fedorovs herbenoeming te eisen. Ook militairen en veteranen uitten luidkeels hun ongenoegen. Fedorov was de eerste die hun hoop gaf op verbetering.
President Zelensky zei dat hij wel moest ingrijpen vanwege de vijandschap tussen Fedorov en Syrsky, die beiden om elkaars ontslag hadden gevraagd. Dat hij ervoor koos Fedorov te laten vallen, zegt iets over de blijvende kracht van voor de buitenwereld vaak moeilijk te doorgronden machtsstructuren achter de façade: een web van vastgeroeste politieke en economische loyaliteiten waarin een jonge, opkomende ‘buitenstaander’ die verandering en transparantie eist als bedreiging geldt.
Werd Zelensky ook gemotiveerd door de wens een politieke concurrent uit te schakelen? Dat gebeurde eerder, bij de controversiële vervanging van de adequate en populaire generaal Zaloezjny door Syrsky. De Poolse buitenlandminister Radek Sikorski zei donderdag hardop wat velen dachten: hij hoopt dat Zelensky’s besluit voortkwam uit de ‘noden van de oorlog’ en niet uit electorale overwegingen.
Of Zelensky nog onder publieke druk op zijn schreden terug kan keren, zoals gebeurde nadat hij vorig jaar de macht van belangrijke anticorruptieorganisaties beteugelde, valt te bezien. Toen was er ook grote internationale druk, nu niet. Russische commentatoren juichen over de diepe interne verdeeldheid die duidelijk wordt uit het ontslag van Fedorov. Die pijnlijke verdeeldheid en de zege van de ‘oude krachten’ zullen de effectiviteit op het slagveld aantasten, net zoals het moreel van de frontsoldaten.
Voor de westerse bondgenoten van Oekraïne herinnert deze episode eraan dat Oekraïeners al een kwart eeuw een dubbele strijd voeren – tegen Russische overheersing en beïnvloeding én tegen interne corruptie en onrechtvaardigheid. Europa moet de Oekraïners actief helpen beiden te winnen – anders wint Vladimir Poetin alsnog.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant