De Palestijnse kinderarts Hussam Abu Safiya, wereldwijd het gezicht van het Kamal Adwan-ziekenhuis in Gaza, zit zonder aanklacht opgesloten in Israël. Zijn advocaat Nasser Odeh maakt zich zorgen. ‘Hij wordt door zijn bewakers bijna dagelijks geslagen en geschopt, soms totdat hij bewusteloos is.’
is buitenlandredacteur van de Volkskrant. Ze schrijft over Israël en de Palestijnse gebieden, het Midden-Oosten en België.
De Palestijnse kinderarts Hussam Abu Safiya, wereldwijd het gezicht van het Kamal Adwan-ziekenhuis in Gaza, zit zonder aanklacht opgesloten in Israël. Zijn advocaat Nasser Odeh maakt zich zorgen. ‘Hij wordt door zijn bewakers bijna dagelijks geslagen en geschopt, soms totdat hij bewusteloos is.’
is buitenlandredacteur van de Volkskrant. Ze schrijft over Israël en de Palestijnse gebieden, het Midden-Oosten en België.
Vorige maand kon de wereld voor het eerst weer een glimp van hem opvangen: de kinderarts die bijna anderhalf jaar geleden in zijn witte doktersjas door de puinhopen van Gaza op de Israëlische tanks afstapte die zijn ziekenhuis belegerden.
Hussam Abu Safiya (52) wilde met de soldaten spreken, maar werd enkele uren later door hen opgepakt en meegenomen naar Israël. Sindsdien krijgt niemand hem meer te zien, behalve dan heel soms zijn advocaat.
Dat duurde tot 10 juni, toen verscheen Abu Safiya plots in beeld tijdens een rechtszitting. Hij woonde die bij vanuit de gevangenis en was via een videoverbinding enkele seconden op een tv-scherm in de rechtszaal te zien. De arts leek zwaar vermoeid en was sterk vermagerd. Op zijn blote armen zaten donkere plekken, de rest van zijn lichaam bleef verborgen onder nieuwe, smetteloos witte gevangeniskleren. Al na enkele seconden ging een Israëlische agent voor het scherm staan en werd het beeld van Abu Safiya uitgeschakeld.
‘De zaak die toen diende was aangespannen door de organisatie Artsen voor de Mensenrechten-Israël (PHRI, red.)’, vertelt Nasser Odeh, de advocaat van Abu Safiya, op zijn kantoor in Jeruzalem. ‘Zij eiste zijn onmiddellijke vrijlating omdat hij zonder aanklacht in de cel zit. Maar het hof oordeelde dat hij gewoon kan blijven zitten. Abu Safiya en nog dertien artsen uit Gaza zijn opgepakt onder de ‘wet op onwettige strijders’ en daarmee kan Israël Palestijnen bijna eindeloos vasthouden.’
U heeft Abu Safiya enige tijd geleden bezocht. Hoe is hij eraan toe?
‘In het echt ziet hij er nog veel slechter uit. Hij krijgt bijna niet te eten en wordt door zijn bewakers bijna dagelijks geslagen en geschopt, soms totdat hij bewusteloos is. Toen ik hem in de gevangenis opzocht, herkende ik hem bijna niet. Abu Safiya werd geboeid binnengebracht en had verwondingen aan zijn handen, armen, gezicht en nek. Hij kwam moeilijk uit zijn woorden en kon bijna niet overeind blijven zitten. We konden bovendien geen moment privé met elkaar praten, want we werden permanent omringd door gemaskerde bewakers.
‘Daarnaast krijgt Abu Safiya geen medicijnen voor zijn hoge bloeddruk en toen hij na een half jaar voor het eerst met een advocaat mocht spreken, wilden ze blijkbaar dat hij er netjes uitzag en kreeg hij schone kleding, maar tot die tijd droeg Abu Safiya de kleren waarin hij was opgepakt. Sinds begin juni zit hij bovendien in eenzame opsluiting, de Verenigde Naties beschouwen dat als foltering als dat langer dan vijftien dagen duurt.’
Volgens een rapport van de Israëlische mensenrechtenorganisatie B’Tselem worden Palestijnse gevangenen systematisch mishandeld, maar Israël ontkent dat. Wat is uw ervaring?
‘Alle Palestijnse gedetineerden hebben het zwaar, maar voor inwoners uit Gaza zijn er speciale afdelingen ingericht waar mensen nog slechter af zijn. De cellen zijn zo vol dat niet iedereen tegelijkertijd kan zitten of liggen, dus mensen slapen om de beurt, en moeten daarna weer urenlang overeind staan. Er is structureel te weinig te eten, iedereen valt tientallen kilo’s af, en het personeel gebruikt continu geweld. De verwondingen die gevangenen daarbij oplopen, en dat kunnen botbreuken zijn of interne bloedingen, worden niet behandeld.
‘Op momenten dat de gedetineerden worden vervoerd naar een andere gevangenis of wanneer zij hun advocaat mogen zien, zijn de mishandelingen het ergst. Dan worden mensen soms urenlang in elkaar getrapt en bespoten met pepperspray. Dat gaat er zo hard aan toe, dat sommige gevangenen hun advocaat smeken om maar niet meer te komen. Een effectieve methode om iemand ervan te weerhouden zijn zaak voor de rechter te bepleiten.’
Hoe vaak kunt u Abu Safiya bezoeken?
‘Dat wisselt, maar soms krijg ik hem maandenlang niet te zien.’
En zijn familie?
‘Die kan hem zeker niet bezoeken. Hij mag ook niemand bellen en geen post sturen of ontvangen. Voor ieder snippertje informatie is de familie dus afhankelijk van zijn advocaten. En wij brengen telkens weer slecht nieuws, dus ja, dat zijn zware gesprekken, maar ik zou zelf ook de waarheid over mijn vader willen weten.’
Hoe houdt hij dit vol?
‘Ik weet eerlijk gezegd niet hoe ik daarop antwoord moet geven. Abu Safiya is zwak, hij is gebroken en vreest dat hij in de gevangenis zal sterven. Tegelijkertijd hoopt hij nog steeds dat hij op een dag weer vrij zal zijn en kan terugkeren naar zijn familie en zijn werk kan oppakken. Dat houdt hem op de been.’
Van de veertien Gazaanse artsen die Israël gevangenhoudt, is neonatoloog en kinderarts Abu Safiya de bekendste. Als directeur van het Kamal Adwan-ziekenhuis, het belangrijkste hospitaal in het noorden van Gaza, had hij veel contact met internationale media en maakte hij bijna dagelijks videoboodschappen over de gevolgen van het Israëlische geweld, waardoor hij uitgroeide tot het symbool van alle Palestijnse artsen die tijdens de oorlog bleven doorwerken.
In oktober 2024, tijdens een nieuw offensief, voerde het Israëlische leger grootschalige luchtaanvallen op Gaza uit en kwamen er geen hulpgoederen het gebied meer binnen – ook geen voedsel, water en medicijnen. Abu Safiya negeerde meerdere evacuatiebevelen omdat hij zolang mogelijk bij zijn patiënten wilde blijven. In deze periode moest hij ook zijn 15-jarige zoon op het ziekenhuisterrein begraven nadat die was gedood bij een droneaanval.
Op 27 december 2024 besloot het Israëlische leger het ziekenhuis met geweld te ontruimen – de dag waarop Abu Safiya op de tanks afstapte en samen met honderden anderen werd opgepakt. Israël stelt dat de kinderarts een Hamascommandant is die zijn ziekenhuis gebruikte als dekmantel voor een Hamas-hoofdkwartier.
Van een formele aanklacht is het echter nooit gekomen, maar online verspreidde Israël een foto van Abu Safiya in een groen uniform als bewijs. Het Kamal Adwan-ziekenhuis verleende echter hulp aan de politie- en veiligheidsdiensten van de Palestijnse Autoriteit (dus niet van Hamas) en daaraan heeft de arts zijn uniform te danken. Afgelopen week nog hebben vijftig Duitse parlementariërs opgeroepen hem óf formeel aan te klagen óf hem te laten gaan, en achthonderd Britse artsen en verplegers hebben hun minister van Buitenlandse Zaken gevraagd druk uit te oefenen op Israël om Abu Safiya te laten gaan.
Wat kunt u als advocaat voor Abu Safiya betekenen?
‘Dat we druk op de ketel blijven houden. Volgens de wet kunnen we de rechter elke zes maanden vragen om zijn vrijlating. En ook al weet ik dat ze hem niet zullen vrijlaten, zo zorgen we er wel voor dat Abu Safiya niet wordt vergeten. Daarnaast gaan we ook in beroep tegen zijn eenzame opsluiting en het gebrek aan medische behandeling.
Is uw werk sinds de aanval van Hamas op 7 oktober 2023 ingrijpend veranderd?
‘Absoluut. Ik doe dit al twaalf jaar en het was altijd al moeilijk, maar de afgelopen twee jaar is het echt onmogelijk geworden om iets gedaan te krijgen voor Palestijnse gevangenen. Als ik bijvoorbeeld hoor dat iemand seksueel is mishandeld, dan schrijf ik de politie aan met het verzoek een onderzoek in te stellen, terwijl ik van tevoren al weet dat dit niet gaat gebeuren. Vervolgens kaart ik dat aan via de rechter, maar die maakt deel uit van hetzelfde systeem en zal mijn verzoek ook afwijzen.
‘Iedereen binnen het systeem dekt elkaar en werkt ons tegen. De afgelopen twee jaar zijn er door de regering met nieuwe wet- en regelgeving bovendien nog eens heel veel mogelijkheden uit onze gereedschapskist weggehaald.’
Wat zijn de risico’s voor uzelf om als advocaat voor Palestijnse gevangenen op te treden?
‘Ik ben zeker niet veilig. Palestijnse advocaten worden online aangevallen door kolonisten, Israëlische media en Yair Netanyahu, de zoon van de premier; we worden terroristen genoemd en er wordt opgeroepen tot geweld tegen ons. In het Hooggerechtshof ben ik geregeld fysiek aangevallen door Israëliërs. Er zijn dagen geweest waarop ik het pand niet zonder beveiliging kon verlaten.
‘Maar het is in dit land sowieso niet veilig om Palestijn te zijn. Dus ik ga door. Er is niet veel te verliezen.’
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant