Moldavië toont het soort ambitie dat Europa zelf jarenlang miste. Hoog tijd dat Brussel en Nederland zich dat aantrekken en de toetredingspogingen van het land tot de EU de aandacht geven die ze verdienen.
Vorige week dinsdag opende de Europese Unie een volgend onderhandelingscluster voor toetreding met Moldavië, dit keer over buitenlands beleid. Een cluster bundelt een aantal beleidsterreinen waarover de EU en een kandidaat-lidstaat gelijktijdig onderhandelen, in dit geval na unanieme instemming van alle 27 lidstaten.
Na maanden van verkiezingssoaps in Hongarije en Bulgarije is deze zomer in de Moldavische hoofdstad Chisinau het bewijs te vinden dat de Europese belofte nog werkt. Na jaren waarin uitbreiding vooral een woord was waarmee Brussel schermde zonder concrete stappen te zetten, laat Moldavië zien dat de machinerie nog werkt als de politieke wil er is. Met directe gevolgen voor de geloofwaardigheid van het hele proces voor Oekraïne en de Westelijke Balkan.
Over de auteur
Roel Yska is lobbyist en adviseur voor vraagstukken rond de Europese Unie.
Dit is een ingezonden bijdrage, die niet noodzakelijkerwijs het standpunt van de Volkskrant reflecteert. Lees hier meer over ons beleid aangaande opiniestukken.
Eerdere bijdragen in deze discussie vindt u onder aan dit artikel.
Het tempo is opvallend voor een organisatie die vooral bekendstaat om haar traagheid. Sinds 1 januari zit Moldavië in de Europese dataroamingzone, waardoor bellen en internetten tussen Rotterdam en Chisinau niets extra’s meer kost. Op 15 juni ging in Luxemburg het eerste van de zes onderhandelingsclusters open, over de rechtsstaat en democratische instituties: de zogeheten ruggengraat, omdat de rest van de onderhandelingen daarop voortbouwt. Op 14 juli volgde cluster zes, en Eurocommissaris voor Uitbreiding Marta Kos wil de rest nog voor de zomerstop openen.
De Moldaviërs mikken op afronding van de onderhandelingen in 2028. Het soort ambitie dat Europa zelf jarenlang heeft gemist.
De Moldavische parlementsverkiezingen van september vorig jaar waren hiervoor belangrijk: de EU en Rusland stonden er feitelijk samen op het stembiljet. Het land kreeg het volledige Russische arsenaal over zich heen, van cyberaanvallen en desinformatiecampagnes tot grootschalige stemmenkoop via door Rusland gefinancierde netwerken. Terwijl het Nederlandse EU-debat ging over dopjes vast aan plastic flessen en vegetarische kipstukjes, hield Moldavië zijn stembus staande tegen Rusland.
Vervolgens zat het land twee jaar in het vagevuur vanwege een ruzie over een ander land. De toenmalige Hongaarse premier Viktor Orbán hield de onderhandelingen met Oekraïne twee jaar lang tegen. De ruzie was vooral instrumenteel: Orbán gebruikte het als een van meerdere drukmiddelen in een bredere pro-Russische, anti-Oekraïense koers, naast zijn verzet tegen EU-steun aan Kyiv en zijn eigen conflict met Brussel over bevroren rechtsstaatgelden.
Omdat Brussel Oekraïne en Moldavië als een tandem behandelt, stonden beide landen daardoor ook stil. Binnen drie maanden na Orbáns verkiezingsnederlaag in Hongarije gingen twee clusters open, en de rest volgt deze zomer als het aan Eurocommissaris voor Uitbreiding Marta Kos ligt.
Nederland is een handelsland en verdient zijn geld grotendeels via de interne markt. Een uitbreidingsproces dat geloofwaardig levert, houdt ook de grotere kandidaten voor toetreding aan boord. Daarnaast is dit de goedkoopste veiligheidsinvestering die Europa kan doen: een stabiel Moldavië aan de flank van Oekraïne kost een fractie van wat een gedestabiliseerd Moldavië in de Russische invloedssfeer kost, en Nederland betaalt hoe dan ook mee aan een van beide uitkomsten.
Clusters openen is makkelijker dan ze sluiten. In het laatste Commissierapport scoorde Moldavië op slechts twee hoofdstukken een goed voorbereidingsniveau; Transnistrië, een pro-Russisch gebied dat zich in de jaren negentig heeft afgescheiden van Moldavië, blijft een bevroren conflict op eigen grondgebied en een fasttrackprocedure komt er waarschijnlijk niet.
Begin deze maand stapte de Moldavische premier Alexandru Munteanu op. Sandu heeft voor de overgangsperiode een waarnemend premier aangesteld, in afwachting van een definitieve opvolger. De pro-Europese partij PAS houdt wel haar meerderheid, dus blijft de koers op hoofdlijnen stabiel.
Vraag iemand op straat drie Europarlementariërs te noemen, en de kans is groot dat diegene Commissievoorzitter Ursula von der Leyen noemt. Diezelfde afstand tussen Brussel en de burger zien we bij de EU-uitbreiding. Maar de uitkomst ervan raakt aan veiligheid, handel en migratie op een manier die de meeste Nederlanders dagelijks direct voelen. Moldavië toont het soort ambitie dat Europa zelf jarenlang miste. Hoog tijd dat Brussel zich dat aantrekt en het hele dossier de aandacht geeft die het verdient.
Wilt u reageren? Stuur dan een opiniebijdrage (max 700 woorden) naar opinie@volkskrant.nl of een brief (maximaal 200 woorden) naar brieven@volkskrant.nl
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant