Een jaar duurt op planeet LHS 1140b slechts 25 aardse dagen. Dag en nacht bestaan er niet, omdat hij altijd met dezelfde kant naar de zon staat. Toch kan er leven zijn.
is wetenschapsredacteur bij de Volkskrant, gespecialiseerd in klimaat en microleven.
Om leven te herbergen, zoals op aarde, moet oppervlaktewater vloeibaar blijven op een planeet. Daarvoor moet hij precies ver genoeg van zijn zon liggen. Ook moet een planeet een vast oppervlak hebben (rotsachtig zijn) en een dampkring hebben, is de gedachte.
Precies zo’n planeet is LHS 1140b, hebben astronomen van onder meer Harvard bekendgemaakt. Dat is ‘een mijlpaal in de zoektocht naar buitenaards leven’, vinden de onderzoekers zelf. Het is voor het eerst dat astronomen een planeet zien waar alles precies goed staat afgesteld voor het op gang brengen van de complexe scheikunde waaruit op aarde ooit het leven is ontstaan.
Althans: in theorie klopt alles. ‘Ik zou niet meteen aan de mogelijkheid tot leven denken’, nuanceert planeetexpert Ignas Snellen (Universiteit Leiden), vanuit het buitenland. ‘De planeet heeft waarschijnlijk een rare ontstaansgeschiedenis, en we weten nog niks over de oppervlakteomstandigheden. Het is gissen.’
Toch is ook Snellen ‘heel enthousiast’ over de ontdekking. ‘Dit is niet iets wat je direct zou verwachten van zo’n planeet.’ Dat smaakt naar meer, reageren ook andere, internationale experts. ‘Hopelijk is dit het begin van iets nieuws. Bij exoplaneten is het: als je iets één keer ziet, is er meer van’, aldus MIT-astrofysicus Sara Seager tegen The New York Times.
De met een catalogusnummer aangeduide planeet draait zo’n 48 lichtjaar (450 biljoen kilometer) van ons eigen zonnestelsel vandaan rond een ‘rode dwerg’, een koele, kleine ster. Vanuit een observatorium in Chili volgde promovendus Collin Cherubim wat er gebeurde toen de planeet, plus nog een andere planeet, voor hun ster langstrok. Er dampt helium weg van de LHS 1140b, schrijven Cherubim en collega’s in vakblad Science.
Dat is precies wat Cherubim vooraf had voorspeld dat er op zo’n planeet zou kunnen gebeuren. ‘Misschien had deze wereld ooit een atmosfeer rijk aan waterstof, zoals onze zon en de gasreuzen in ons zonnestelsel, en is al het lichte waterstof verdwenen’, beaamt Snellen. ‘Het wat zwaardere helium verdwijnt nu langzaam van de planeet. En dat is nu waargenomen.’
Zoals vaak in de sterrenkunde zijn er ook bedenkingen. Zo is Snellen ‘nog niet 100 procent overtuigd’ dat de waarnemingen kloppen, of dat er technisch een addertje onder het gras zit. Verrassend is ook dat bij een tweede passage van de planeet voor zijn ster langs opeens helemaal geen helium te zien was. Geen punt, vinden de onderzoekers: het gebeurt wel vaker dat een atmosfeer de ene keer wat uitbundiger in beweging is dan de andere keer.
LHS 1140b is zo’n drie miljard jaar oud. Dat is ruim genoeg voor de natuur om op de proppen te komen met levensvormen, zoals is gebleken op de 4,5 miljard jaar oude aarde. Wat er in een dampkring van helium en waterstof eventueel voor buitenaards leven zou kunnen rondstappen, is echter volstrekt onduidelijk. Enkele jaren geleden toonden onderzoekers wel aan dat gist en sommige bacteriën in elk geval kunnen overleven in een dampkring van puur helium. ‘Ik ben wel heel enthousiast om dit verder te onderzoeken’, zegt Snellen.
Alles over wetenschap vindt u hier.
Source: Volkskrant