Twee belangrijke besluiten van de Europese Commissie tegen Google moeten consumenten meer keuzevrijheid geven. Concurrenten krijgen inzage in de zoekgegevens van Google en AI-bedrijven krijgen toegang tot het Android-besturingssysteem.
is techredacteur van de Volkskrant. Hij schrijft onder meer over digitale autonomie, sociale media en games.
Het zijn twee losstaande richtlijnen, maar beide zijn het gevolg van de Digital Markets Act, een wet die de marktmacht van de Amerikaanse techgiganten moet inperken. De richtlijnen gaan begin volgend jaar in.
Googles machtspositie is het duidelijkst voor zijn zoekmachine: die is al jaren met afstand de populairste ter wereld. Dat alleen al komt in de praktijk neer op een monopolie, maar daarbovenop geven de talloze dagelijkse gebruikers Google een schatkist aan data over zoekgedrag. Alleen Google heeft deze informatie, wat het bedrijf een uniek voordeel geeft in het verbeteren van zijn zoekmachine.
Dat zelfversterkende effect wil de Commissie aanpakken: in een van de twee besluiten verplicht Brussel Google om concurrenten zoals Ecosia, DuckDuckGo of Bing toegang te geven tot die schatkist aan zoekgegevens. Denk aan informatie over waar gebruikers naar zoeken, welke zoekresultaten ze vervolgens aanklikken en hoeveel tijd ze daarvoor nodig hebben. Het delen van deze data moet zorgen voor een gelijk speelveld in de verdere ontwikkeling van zoekmachines.
Het gaat dan wel om mogelijk gevoelige gegevens: met genoeg informatie over iemands zoekopdrachten op zak, is het potentieel mogelijk iemand te identificeren. Daarom heeft Brussel een methode opgesteld die volgens de Commissie zelf de privacy van de data verzekert.
Dat heeft Google in twijfel getrokken. Topman Kent Walker noemt het openstellen van de dataset aan derde partijen ‘bijzonder zorgwekkend’. Voor Google lijkt het laatste woord over deze richtlijnen dus nog niet te zijn gesproken.
Maar dit is niet het enige: ook besloot de Europese Commissie dat Google het smartphonebesturingssysteem Android moet gaan openstellen voor bedrijven die AI-assistenten ontwikkelen. Op dit moment is Googles eigen AI-assistent Gemini standaard ingebouwd op Android-smartphones. Gebruikers kunnen daardoor met een druk op de knop of door hardop ‘Hallo Gemini’ te zeggen Gemini een commando geven, bijvoorbeeld om een mail op te stellen.
Dat werkt zo naadloos omdat Gemini toegang heeft tot het besturingssysteem van de telefoon, en daardoor gemachtigd is om apps te openen en via de microfoon te luisteren naar de gebruiker. Precies die machtigingen moet Google nu ook aan concurrenten geven, zoals OpenAI, Anthropic of Mistral.
Ook op dit vlak zijn Google en Brussel het oneens over de veiligheid van het openstellen van Android. Het is op dit moment nog onduidelijk wat deze technische discussie betekent voor de inwerkingtreding van de maatregelen.
Wat buiten kijf staat: ‘Dit zijn belangrijke nieuwe richtlijnen’, aldus Natali Helberger, hoogleraar recht en digitale technologie aan de Universiteit van Amsterdam. Dat zegt ze met name over het besluit om Android open te breken voor de concurrentie van Google. ‘Steeds meer mensen nemen AI-assistenten in gebruik’, zegt Helberger. ‘Het faciliteren van mededinging, op het moment dat de grootste innovaties nog moeten plaatsvinden, kan voorkomen dat Google ook deze ontwikkeling kan monopoliseren.’
Het zoekmachinebesluit kan verregaande gevolgen hebben, denkt Helberger. ‘Met Googles zoekmachinedata kunnen andere bedrijven niet alleen betere zoekmachines maken. Ze kunnen de gegevens ook inzetten om AI-systemen te trainen. De twee besluiten zijn samen een duidelijk statement van de Commissie om iets te doen aan de bijzonder sterke positie van Google.’
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant