De Nationale Klimaatadaptatiestrategie voor Bonaire is een achterstallig en incompleet document en laat zien dat de voormalige koloniale delen van Nederland nog steeds niet als volwaardig worden bejegend door het Rijk.
Op dit moment ligt de Nationale Klimaatadaptatiestrategie, kortweg NAS, ter inzage voor inspraak. Een volgende stap is de uitwerking in concrete uitvoeringsprogramma’s. En hoewel natuur- en milieuorganisatie Stinapa Bonaire positief is over het feit dat in deze NAS nu voor het eerst ook een hoofdstuk is opgenomen over Caribisch Nederland, blijft de aanpak van klimaatadaptatie voor deze regio achterstallig en incompleet.
Want na de uitspraak van de rechter in de klimaatzaak van Greenpeace mag worden verwacht dat de rijksoverheid haar wettelijke zorgplicht voor de voormalige koloniën met voorrang behandelt. Nu worden deze gebieden nog steeds als tweederangsgebieden behandeld. Bonaire heeft geen behoefte aan erkenning op papier alleen, maar heeft een uitvoerbaar adaptatieplan nodig met duidelijk eigenaarschap, structurele financiering en lokale uitvoeringscapaciteit.
Over de auteur
Melissa van Hoorn is algemeen directeur van natuur- en milieuorganisatie Stinapa Bonaire (vergelijkbaar met Staatsbosbeheer in Europees Nederland) en voormalig gedeputeerde voor Klimaatadaptatie en Water van de provincie Groningen.
Dit is een ingezonden bijdrage, die niet noodzakelijkerwijs het standpunt van de Volkskrant reflecteert. Lees hier meer over ons beleid aangaande opiniestukken.
Eerdere bijdragen in deze discussie vindt u onder aan dit artikel.
Als het gaat om klimaatadaptatie – lees: het weerbaarder maken van kwetsbare landsdelen tegen klimaatverandering – dan hoort Bonaire bovenaan de lijst te staan met uitgewerkte plannen en budgetten. Want Bonaire is enorm kwetsbaar voor de gevolgen van klimaatverandering en tegelijkertijd sterk afhankelijk van gezonde natuur. Het wordt geconfronteerd met toenemende hitte en droogte, extreme neerslag, zeespiegelstijging en koraalriffen die steeds verder onder druk staan.
Waar in Europees Nederland de begrippen veilig, voldoende en schoon al jarenlang richting geven aan het beheer daarvan, ontbreken op Bonaire vergelijkbare structurele voorzieningen, verantwoordelijkheden en middelen. Hiervoor is samenwerking nodig tussen de rijksoverheid en de regio, waarbij eigenaarschap wordt geregeld en een lokale uitvoeringsorganisatie de opdracht krijgt tot uitvoering.
In Europees Nederland bestaat bijvoorbeeld het Hoogwaterbeschermingsprogramma, waarmee bijvoorbeeld dijken worden aangepakt. Dit programma wordt voor 50 procent gefinancierd vanuit het Rijk. Op Bonaire ontbreekt ook die veiligheid. Beschermde koraalriffen sterven af. Met de stijgende zeespiegel en de intensere weersomstandigheden (clusterbuien en langdurige droogte) is de vraag hoe Bonaire beschermd wordt, urgenter dan ooit. Toch begint het Rijk slechts met een summier hoofdstuk in de NAS voor Caribisch Nederland.
Klimaatadaptatie gaat niet alleen over bescherming tegen water, maar ook over de beschikbaarheid ervan. Bonaire kent langdurige droge perioden, terwijl tijdens hevige regenbuien in korte tijd grote hoeveelheden water vallen. Door in regenperioden water vast te houden, heeft de natuur profijt van een betere beschikbaarheid van water in droge perioden. Het vastgehouden water kan bovendien voor veel toepassingen worden gebruikt, zoals besproeiing. Zodat het dure gezuiverde zeewater daarvoor niet hoeft te worden gebruikt.
Schoon water is vitaal en een bron van leven. Maar recent onderzoek van Wageningen Marine Research, waaraan Stinapa heeft bijgedragen, laat zien dat de vervuiling alarmerend is. Het gaat daarbij onder meer om kankerverwekkende en hormoonverstorende stoffen. Die vormen niet alleen direct een bedreiging voor vissen en ander leven in het Bonaire National Marine Park.
Alles en iedereen in het park en op het eiland wordt blootgesteld aan deze stoffen. Bronaanpak, bijvoorbeeld van de vuilstort of het olieoverslagterrein, is goed te duiden en aan te pakken. Al kost het wederom geld, uitvoeringskracht en een goede organisatie. Maar het kan gewoon en het Rijk heeft hierin een zeer grote medeverantwoordelijkheid.
In dit kader is het niet uitlegbaar dat het Rijk het Land-Based Sources Protocol van de Cartagena-conventie van de Verenigde Naties nog steeds niet heeft geratificeerd. Daarmee geeft het aan geen prioriteit te geven aan de bescherming van de koraalriffen en de gezondheid van inwoners. En dat terwijl de koraalriffen de belangrijkste habitat vormen voor een groot deel van de biodiversiteit binnen het Koninkrijk.
Kort gezegd zijn de drie centrale opgaven voor klimaatadaptatie en waterbeheer op Bonaire helder: veilig, voldoende en schoon. Maar de uitvoering blijft achter. Er is slechts een onvolledige en summiere landelijke strategie, maar geen eigenaarschap of uitvoeringsplan.
Bonaire kan zich geen jaren nieuw uitstel veroorloven. De kennis is beschikbaar, de urgentie is duidelijk en veel noodzakelijke maatregelen zijn bekend. Laten we hopen dat het niet wederom wordt doodgezwegen: financieringsloos, capaciteitsloos, urgentieloos en ambitieloos door politiek Den Haag. Wat nu nodig is, is uitvoering.
Wilt u reageren? Stuur dan een opiniebijdrage (max 700 woorden) naar opinie@volkskrant.nl of een brief (maximaal 200 woorden) naar brieven@volkskrant.nl
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant