Nederland heeft door aanhoudende droogte officieel een watertekort. Rijkswaterstaat en de waterschappen melden dat het land nu in fase 2 zit, het niveau van een 'feitelijk watertekort'. Het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat besloot woensdag op te schalen op advies van de Landelijke Coördinatiecommissie Waterverdeling (LCW). Waterbeheerders gaan de komende weken keuzes maken over de verdeling van het schaarse water.
Watertekort: wat betekent fase 2?
Rijkswaterstaat, de waterschappen en andere waterbeheerders spreken van een 'feitelijk watertekort'. Dat is niveau 2 in het landelijke maatregelenpakket tegen droogte. Bij niveau 3 is sprake van een crisis , waarbij het ministerie van Justitie en Veiligheid de regie overneemt van de LCW.
Zo ver is het nu niet. De laatste keer dat Nederland opschaalde naar fase 2 was in augustus 2022. Niveau 3 werd voor het laatst ingezet in 2003, tijdens een landelijke crisis.
Waterstand rivieren historisch laag
De oorzaak van het watertekort ligt bij de rivieren. De afvoer van de Rijn is inmiddels gezakt tot net boven de 800 kubieke meter per seconde, en komt daarmee dicht in de buurt van het laagste niveau ooit gemeten in juli, uit 1976. Ook de Maas voert weinig water aan. Het landelijke neerslagtekort is opgelopen tot ongeveer 200 millimeter, vergelijkbaar met het droge jaar 2018, en de grondwaterstanden zijn op veel plekken laag tot zeer laag.
Door de droogte en de verwachting dat deze aanhoudt, gaan waterbeheerders nu keuzes maken over de verdeling van het beschikbare water. Veiligheid krijgt daarbij voorrang: dijken en waterkeringen die gevoelig zijn voor droogte worden als eerste van water voorzien, omdat uitdroging scheuren kan veroorzaken. Ook drinkwater en de energievoorziening krijgen voorrang.
Extra maatregelen tegen verzilting
Waterbeheerders bekijken daarnaast of extra zoet water nodig is om verzilting op droge plekken tegen te gaan. Zo kan de stuw bij Hagestein worden ingezet: door deze iets open te zetten stroomt extra zoet water via de Lek naar het westen van Nederland, wat zout water terugdringt. Dat gaat wel ten koste van de scheepvaart, die bij lage waterstanden langer moet wachten bij sluizen en moeilijker kan manoeuvreren.
Rijkswaterstaat, waterschappen, drinkwaterbedrijven, provincies en de betrokken ministeries bepalen per regio welke maatregelen nodig zijn. In Limburg gelden al beperkingen: oppervlaktewater uit beken, sloten en riviertjes mag daar niet zomaar meer worden gebruikt voor bijvoorbeeld het besproeien van land. Uitzonderingen gelden voor onder meer de fruitteelt en brandbestrijding.
Voldoende drinkwater, wel oproep tot zuinig gebruik
Ondanks het watertekort hoeven Nederlanders zich geen zorgen te maken over hun drinkwater. Rijkswaterstaat verzekert dat er voldoende beschikbaar blijft. Wel raden drinkwaterbedrijven aan het hele jaar door bewust met water om te gaan. Als iedereen tegelijk de kraan opendraait, kan de druk namelijk tijdelijk lager worden.
De LCW schaalde op 1 juli al op naar niveau 1, 'dreigend watertekort'. De commissie noemt de situatie uitzonderlijk voor deze tijd van het jaar en wijst erop dat de kans op droogte door klimaatverandering de afgelopen decennia is toegenomen. Eerder werd al extra zoet water opgeslagen in het IJsselmeer en Markermeer, en zijn op verschillende plekken pompen, sluizen en stuwen ingezet om het water beter te verdelen.
Extreem lage waterstand (@Gemini-AI-impressie)
Source: Fok frontpage