Kunst kan ook te veel schuren, menen de burgemeester van Breda en de lokale VVD-fractie. Kunstenaars die een pop van Navo-chef Mark Rutte vernietigen als protest tegen imperialisme en militarisering overschrijden ‘een morele grens’.
is regioverslaggever Zuid-Nederland van de Volkskrant.
Rutte moet het niet persoonlijk opvatten als de kunstenaars inslaan op een levensgrote pop van hem en de ledematen eraf rukken. We vernietigen slechts een symbool van militarisering, zeggen ze. Om dat over te brengen is Rutte niet als oud-premier en Navo-chef afgebeeld, maar als ‘onaantastbare superheld’ GI Joe, nog in de verpakking.
Het gewelddadige einde van Rutte als GI Joe vormde half juni in Breda de afsluiting van (un(h)armed, een tentoonstelling over de ‘toenemende militarisering van de samenleving’. Een mars met de pop voorop leidde naar het Kasteelplein. Voor de deur van de Koninklijke Militaire Academie klonk volgens het lokale BredaNU het startsein: ‘Destroy him now!’ Een paar minuten later was de ‘performance’ afgelopen. Er was niets meer over van de pop.
Kunsttijdschrift Metropolis M pikte deze week op dat de actie in Breda, dat een lange militaire geschiedenis kent, tot ‘onbegrip’ heeft geleid. Het betreft een bijna klassiek meningsverschil rondom de vraag waar kunst eindigt en het uitnodigen tot geweld tegen politici begint.
‘Kunst moet in Nederland vrij zijn en mag schuren’, meent de VVD-fractie in de gemeenteraad van Breda. ‘Tegelijkertijd kent ook kunst een maatschappelijke context.’ Er is een klimaat van intimidatie en bedreigingen tegen politici en bestuurders, stelt de VVD. ‘Symboliek doet ertoe.’
Dan past het niet om een beeltenis van iemand als Rutte collectief te vernietigen. Dat zouden we ook zeggen, is de disclaimer van de VVD, als het geen partijprominent zou betreffen, eentje die in zijn tijd als premier regelmatig privé de stad bezocht en in Breda-promotiekleding naar kabinetsvergaderingen fietste.
Burgemeester Paul Depla (Pro) schreef in vergelijkbare kunst-mag-schuren-bewoordingen een brief aan de organisatie achter (un(h)armed. Een morele grens is overschreden, meent Depla. En wel in die mate dat het functioneren van de democratie in het geding is.
‘Wij vertrouwen erop dat u dit perspectief meeneemt bij toekomstige initiatieven’, is de oproep van de burgemeester. De VVD weet daartoe wel een pressiemiddel: korten op subsidie. Want een pop van Rutte kapotslaan met publiek geld ‘vinden wij ongepast’.
Daarmee doet de VVD een brutale poging tot het inperken van de vrijheid van meningsuiting in de kunst, vinden de in Nederland wonende Filipijnse kunstenaars die de pop hebben gemaakt. Het is een Filipijnse traditie om een zogeheten effigy, een monsterlijke en groteske beeltenis van een leider die symbool staat voor onderdrukking, te vernietigen. Dit staat voor de collectieve macht van burgers om systemen te beëindigen. ‘Het is leuk om als diaspora deze cultuur te delen’, zei kunstenaar Fig tegen BredaNU.
Helemaal onbekend met het symbolisch vernietigen van poppen zijn Bredanaars niet. Gedurende carnaval hangt het metershoge boerenpaar Kiske en Mieske aan het stadhuis. Op dinsdagavond, zo is de traditie, worden de poppen onder geweeklaag meegenomen naar de Haven, waar Prins Carnaval ze ceremonieel in brand steekt.
Wie Kiske en Mieske waren? Waarom ze in een paar minuten in vlammen opgaan? Niemand die het precies weet, maar als cultuuruiting is dit ritueel in Breda wel volledig geaccepteerd.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant