Tot de Amerikaanse tussentijdse verkiezingen op 3 november praat NU.nl je wekelijks bij over de laatste ontwikkelingen. Met vandaag: president Donald Trump probeert het verkiezingsproces op meerdere manieren te beïnvloeden.
In deze update krijg je een overzicht van het grote nieuws. Ook behandelen we minder in het oog springende ontwikkelingen en zijpaden. We delen interessante bronnen en beknopte analyses om je meer context te bieden.
Trump geeft donderdagavond (Amerikaanse tijd) een toespraak aan de natie. Hij liet dinsdag weten dat die over allerlei onderwerpen zal gaan, maar in het bijzonder "heel groot nieuws" bevat over verkiezingen. "Groter wordt het niet, want zonder vrije en eerlijke verkiezingen heb je geen land meer", zei hij.
Deze NU.nl-verkiezingsupdate komt net te vroeg voor die speech. Hoewel de beloofde aankondiging zich lastig laat voorspellen, zal de teneur waarschijnlijk weinig verrassend zijn. Trump is niet subtiel over zijn voornemen om Amerikaanse verkiezingen te reorganiseren in het voordeel van zijn partij.
De president zei begin februari in een podcast dat de Republikeinen het toezicht op verkiezingen "op zeker vijftien plekken" zouden moeten overnemen. Hij beweert dat Democraten alleen kunnen winnen als ze vals spelen en belooft dat de Republikeinen nooit meer een verkiezing zullen verliezen als hij zijn plannen kan uitvoeren.
Sommige partijgenoten van Trump zouden graag zien dat hij wat meer aandacht besteedt aan de grote ontevredenheid over de economie onder Amerikaanse kiezers. Daar heeft de president geen boodschap aan: zijn plannen om zijn partij te helpen in november draaien voornamelijk om zijn lang ontkrachte claims dat de tegenpartij grootschalig fraudeert.
Het belangrijkste van Trumps plannen is het voorstel voor de zogeheten SAVE-wet. Die zou de landelijke overheid onder meer de bevoegdheid geven om identificatie-eisen voor kiezers aan te scherpen en stemmen via de post aan banden te leggen. Het zou een ingrijpende verandering van het bijzonder gedecentraliseerde Amerikaanse kiesstelsel en een aanzienlijke machtsverschuiving van de staten naar de landelijke overheid zijn.
"Die zou een overwinning in de midterms garanderen", zei Trump in maart over de SAVE-wet. Daar voegde hij aan toe dat dit "helemaal niet de reden" is waarom hij die wet wil. Toch noemt hij die reden keer op keer hardop. In februari: "We zullen de komende vijftig jaar nooit een race verliezen." In november zei hij tegen de toenmalige Hongaarse premier dat het onmogelijk zou worden om een verkiezing te verliezen.
Trumps probleem is dat het SAVE-wetsvoorstel vastzit in het Amerikaanse Congres. Het heeft zestig van de honderd stemmen in de Senaat nodig. Dat is onhaalbaar als je kijkt naar de politieke verhoudingen. Een simpele meerderheid van 51 zou ook genoeg kunnen zijn, maar dan moet eerst de befaamde filibusterregel worden afgeschaft. Die regel legt de drempel op zestig stemmen.
De president oefent aanzienlijke druk uit op zijn partijgenoten om dat te regelen. Veel Republikeinse senatoren voelen daar weinig voor. Ze snijden zichzelf in de vingers als de Democraten de meerderheid ooit weer in handen krijgen. Dat probleem zou voortbestaan als Trump zelf al lang en breed uit beeld is verdwenen.
Als de SAVE-wet plan A is voor Trump, dan bestaat plan B uit een waaier van andere pogingen om een vinger op de electorale weegschaal te leggen. In een eerdere editie van deze update stonden we stil bij gerrymandering, het herindelen van kiesdistricten om een bepaalde partij een voordeel te bezorgen. De president spoort zijn mede-Republikeinen vurig aan de districten in hun staten op de schop te nemen, ook als daar al voorverkiezingen lopen.
Trump ontsloeg vorige week twee Democratische leden van de commissie voor verkiezingsassistentie: een landelijk orgaan dat staten helpt bij het runnen van verkiezingen, kiesmethodes test en het landelijke formulier voor de registratie van kiezers beheert. Een van de twee Republikeinen in de commissie stapte vorig jaar al op, de andere nam vorige week ontslag.
Kenners zeggen dat deze stap waarschijnlijk niet veel effect zal hebben in november, maar wel duidelijk maakt dat het Witte Huis bereid is ver te gaan om een grotere rol te claimen in het verkiezingsproces. De ontslagen van de twee Democraten werden mogelijk dankzij het hooggerechtshof, waar de conservatieve meerderheid eind juni besloot dat de president de hoofden van onafhankelijke federale instituten en agentschappen naar believen de laan uit mag sturen.
Trump tekende eind maart een presidentieel decreet dat opdracht gaf tot het opstellen van een landelijke lijst van kiesgerechtigden en beperkingen oplegde aan stemmen per post. Dat werd op 25 juni geblokkeerd door een federale rechter in een zaak die was aangespannen door tientallen staten. Een dag eerder had een rechter al een decreet geblokkeerd dat de president vorig jaar uitvaardigde over de eis dat mensen hun staatsburgerschap moeten bewijzen om zich te registreren als kiezer.
De federale regering eist al maanden dat meerdere staten hun kiesregisters overhandigen. Dat zijn enorme databases met privacygevoelige gegevens over miljoenen kiezers. Die eis wordt keer op keer afgewezen door rechtbanken in die staten. Het ministerie van Justitie stuurde eerder deze maand een memo aan verkiezingsambtenaren in alle vijftig staten, waarin ze werden gewaarschuwd dat het een misdrijf is om "niet-burgers willens en wetens aan te moedigen om te gaan stemmen".
Dat feit is zo breed bekend bij de ontvangers (en studie na studie heeft aangetoond dat stemmen door niet-burgers extreem zeldzaam is), dat de memo mogelijk vooral dient als voorwerk voor latere claims van verkiezingsfraude.
Bedankt voor je aandacht en tot volgende week! Heb jij een vraag over de Amerikaanse midterms, een voorstel voor een onderwerp of andere opmerkingen? Stuur een mail naar matthijs@nu.nl, ik hoor graag van je.
Source: Nu.nl algemeen