Met haar documentairedebuut Our Land maakt de vermaarde cineast Lucrecia Martel een felle aanklacht tegen de verkaveling van het Argentijnse oerwoud.
schrijft voor de Volkskrant over film, met speciale aandacht voor filmmuziek en horror.
Van wie is dit land, deze wereld? Het is een vraag die voortdurend opkomt tijdens het kijken naar Lucrecia Martels Our Land.
Neem bijvoorbeeld de openingsscène. Beginnend bij satellietbeelden van de aarde zoomt de film steeds verder in. Een visuele afrastering, als het ware, die van bovenaf toont hoe ongerept Argentijns oerwoud uiteenvalt in strakke bouwkavels. De camera eindigt bij een voetbalveld aan een bergwand: de eerste van de spectaculaire drone-opnamen die de film markeren. Van wie is dit landschap? Door wie wordt het opgeëist, gecultiveerd of juist verwoest?
Met Our Land (‘Nuestra tierra‘) maakte de vermaarde Argentijnse cineast Martel haar eerste documentaire. Een project van de lange adem, ooit begonnen als een meer hybride project, totdat Martel (Zama, La ciénaga) besefte dat het als pure documentaire beter tot zijn recht zou komen.
Vertrekpunt is de dood van Javier Chocobar, leider van de inheemse Chuschagasta-gemeenschap. In oktober 2009 betraden ondernemer Dario Amín en twee compagnons onaangekondigd het land van de Chuschagasta’s. Amín beschouwde zichzelf als de eigenaar van het gebied en wilde beginnen met de exploitatie van een mijn. Hij en zijn metgezellen lieten zich niet zonder geweld door de Chuschagasta’s verdrijven: een confrontatie die voor Chocobar noodlottig uitpakte.
Negen jaar later vindt eindelijk het proces tegen Amín en zijn handlangers plaats. Het was geen moord maar pure noodweer, werpt Amíns advocaat tegen. En bovendien: de strafpleiters baseren zich op een mythe, het Chuschagasta-volk is al lang geleden uitgestorven. Deze mensen hebben geen recht op het land. Ze bezitten niet eens een eigendomsakte.
Soms lijkt Martel met Our Land het truecrimegenre te verkennen. Toch schuift de rechtszaak zelf geregeld naar de achtergrond, om plaats te maken voor een geëngageerd portret van een ontwortelde, naar vaste grond en erkenning zoekende gemeenschap. Mannen en vrouwen zoals Chocobars weduwe, of zijn 22-jarige neef en ooggetuige Alberto, die ervan droomt met zijn vriendin ter plekke een huis te bouwen.
En dat in een gebied dat gestaag leegloopt vanwege de armoede, het politieke tumult, het geweld en de constante dreiging van onteigening. Martel laat er geen misverstand over bestaan dat haar sympathie dáár ligt, bij die mensen. Een bij vlagen woedend en wanhopig protest tegen elke vorm van hedendaags kolonialisme, dat is Our Land nog het meest.
De film spaart ook zichzelf niet. Op een buitengewoon moment knalt een gier op Martels drone, het beeld tuimelt in het rond. Een daad van verzet, lijkt het: door niemand en niets laat dit land zich inkaderen.
Documentaire
★★★★☆
Regie Lucrecia Martel
123 min., in 29 zalen en op Picl
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant