Natuurorganisaties weigeren hun handtekening te zetten onder het convenant van staatssecretaris Silvio Erkens van Landbouw over het gebruik van pesticiden. Ze vinden de dinsdag gesloten afspraken met de sector ‘te vaag en te vrijblijvend’.
is politiek verslaggever van de Volkskrant en schrijft over financiën en landbouw.
Een doelstelling van het hoofdlijnenconvenant gewasbeschermingsmiddelen is ‘polarisatie te verminderen en draagvlak te vergroten’, schrijft Erkens dinsdag in een Kamerbrief. De VVD’er is daarbij gestruikeld over de eerste horde, want de twee natuurorganisaties die deelnamen aan het overleg staan niet achter het voorlopige onderhandelingsresultaat. De aloude tegenstelling tussen milieubelang en landbouwbelang is springlevend.
De natuurorganisaties Natuur & Milieu en LandschappenNL onderhandelden sinds begin mei met vier landbouworganisaties, Erkens’ ministerie en lagere overheden over verlaging van het pesticidengebruik in tuin- en akkerbouw. Het sluiten van een convenant hierover is afgesproken in het coalitieakkoord van D66, VVD en CDA. Oud-ChristenUnie-politicus Gert-Jan Segers zat de gesprekken voor.
Erkens wil juridisch bindende afspraken maken die moeten leiden tot een ‘forse’ daling van het gebruik van bestrijdingsmiddelen voor 2040. Voor de jaren 2030 en 2035 moeten er tussendoelen komen. Het uiteindelijke akkoord moet niet alleen de hoeveelheid bestrijdingsmiddelen in Natura 2000-gebieden verminderen, maar ook de gezondheidsrisico’s voor omwonenden.
Het nu gesloten hoofdlijnenconvenant is slechts een eerste stap. Na de zomer moeten de partijen per landbouwsector deelakkoorden sluiten met concrete afspraken over reductiedoelen en de juridische borging daarvan. Erkens wil die vervolgakkoorden al voor eind dit jaar sluiten.
Dat lijkt een optimistisch tijdschema. De ervaring met landbouwoverleggen over milieukwesties (zie ook stikstof) leert dat de weerstand meestal groeit zodra doelen en maatregelen concreet worden. Directeur André Hoogendijk van BO Akkerbouw, een van de vier deelnemende landbouwpartijen, hield dinsdag al een slag om de arm. ‘Onze handtekening staat voor een intentie om te komen tot een akkoord’, zei hij. ‘Cruciale onderdelen moeten nog verder worden uitgewerkt.’
Als voorwaarde voor concrete vervolgstappen willen de landbouworganisaties meer geld dan de 250 miljoen euro die het kabinet hiervoor heeft gereserveerd. De vereniging van jonge boeren eist volledige compensatie voor telers ‘bij zware ingrepen’. LTO Nederland-voorzitter Ger Koopmans legde de lat al laag voordat de onderhandelingen begonnen. ‘Als je hier de eisen voor gewasbescherming te streng maakt, gaat de productie naar het buitenland’, zei hij in weekblad Nieuwe Oogst.
Erkens’ convenant is niet meer dan een ‘afspraak om afspraken te maken’, constateert nieuwssite Foodlog. De betrokken natuurorganisaties zijn daarom ontevreden. ‘Op belangrijke punten is de tekst te vaag en laat die veel ruimte voor verschillende interpretaties. Dat geeft ons te weinig vertrouwen in de uitwerking om onze handtekening eronder te zetten’, verklaart Natuur & Milieu-directeur Rob van Tilburg. LandschappenNL noemt de afspraken ‘weinig concreet en deels ver in de tijd’.
In 2020 presenteerde het toenmalige kabinet een Toekomstvisie Gewasbescherming. Doelstelling daarin was dat er in 2030 ‘nagenoeg geen’ bestrijdingsmiddelen meer in het milieu zouden belanden. Dat doel is inmiddels niet meer haalbaar. Het nieuwe convenant verlegt de eindstreep naar 2040 en het is afwachten hoe ambitieus het nog te bepalen reductiedoel zal zijn.
De maatschappelijke organisaties die voorop lopen in de strijd tegen bestrijdingsmiddelen in de landbouw, zoals de Vereniging Meten=Weten (die opkomt voor de belangen van omwonenden) en Pesticide Action Network Netherlands (PAN-NL), mochten niet meepraten over het akkoord.
PAN-NL spreekt in een reactie van een ‘slap convenant’, mede omdat de tekst van het hoofdlijnenconvenant duidelijk schippert tussen het economische belang van de landbouw, het milieubelang en de gezondheidsbelangen van omwonenden. De meermaals gebruikte termen proportionaliteit, uitvoerbaarheid en haalbaarheid impliceren een belangenafweging die niet per se altijd in het voordeel van volksgezondheid en milieu uitvalt.
Het middelengebruik in de Nederlandse landbouw is tussen 2020 en 2024 met 22 procent gedaald (volgens het CBS), maar PAN-NL plaatst daar kanttekeningen bij. Ten eerste gaat het om een daling in kilogrammen van overwegend minder giftige middelen. Het gebruik van de schadelijkste pesticiden is juist toegenomen. Ten tweede is een groot deel van de daling terug te voeren op het wettelijk verbod van het antischimmelmiddel mancozeb, dus niet op basis van een vrijwillige inspanning van telers.
Luister ook naar onze politieke podcast ‘De Kamer van Klok’:
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant