Elektriciteit moet de belangrijkste energiebron worden in de EU. De Europese Commissie stelt voor dat 46 procent van het energieverbruik in 2040 door elektriciteit wordt gedekt. Momenteel bedraagt de elektrificatiegraad circa 23 procent.
is EU-correspondent van de Volkskrant. Hij woont en werkt in Brussel.
Het niet-bindende streefdoel voor 2040 staat in het Elektrificatie Actieplan dat de Commissie vrijdag presenteert. Commissievoorzitter Ursula von der Leyen had eerder een ‘ambitieuze doelstelling’ aangekondigd. De Commissie bespreekt de doelstelling van 46 procent vrijdagochtend; betrokken ambtenaren verwachten niet dat het percentage wezenlijk zal veranderen.
De geplande verdubbeling van de elektrificatie is volgens de Commissie noodzakelijk om de EU minder afhankelijk te maken van de onzekere import van dure fossiele brandstoffen (olie, gas, kolen) uit landen met dubieuze regimes. Elektriciteit kan in Europa worden opgewekt met windmolens, zonnepanelen en kerncentrales. Dat is niet alleen goedkoper en efficiënter, maar levert ook een belangrijke bijdrage aan de vermindering van de CO2-uitstoot. Nu wordt bijna 50 procent van de elektra in de EU al duurzaam opgewekt.
‘In tijden van terugkerende geopolitieke turbulentie en grillige wereldmarkten is een energieonafhankelijke Unie, aangedreven door schone, overvloedige, lokaal geproduceerde, cyberveilige en betaalbare energie, een kwestie van soevereiniteit’, staat in een nog vertrouwelijke ontwerpversie van het actieplan. De geplande elektrificatie zou een flink deel van de olie- en gasimport overbodig maken en scheelt burgers en bedrijven miljarden euro’s per jaar. Uitgewerkte wetsvoorstellen van de Commissie volgen in de komende maanden; de EU-landen en het Europees Parlement beslissen uiteindelijk.
Het actieplan van de Commissie richt zich op de sectoren die het meest afhankelijk zijn van olie, gas en kolen: industrie, transport en de verwarming en koeling van gebouwen. Dat deze sectoren de elektrificatie niet direct omarmen, komt onder meer door de lagere prijs van gas: burgers en bedrijven betalen onder meer door belastingen voor elektriciteit twee tot drie keer zoveel.
Daarnaast zijn de investeringen voor de omschakeling hoog; de baten in de vorm van goedkopere schone energie komen pas later. Verder zijn de bestaande elektriciteitsnetwerken vaak niet zwaar genoeg om de extra vraag naar en het aanbod van elektriciteit te verwerken. Bovendien kampt de EU met een gebrek aan geschoold personeel om de elektrificatie van de samenleving tot stand te brengen.
Om de elektriciteitsprijs omlaag te brengen, zouden de lidstaten hun belastingen en andere heffingen – nu gemiddeld goed voor de helft van de eindprijs – moeten verlagen. De subsidies voor fossiele brandstoffen dienen te verdwijnen.
Van groot belang is een verdere opschaling van duurzame energieopwekking, inclusief een langere levensduur voor verouderde kerncentrales. De Commissie wil dat er tot 2030 per jaar 100 gigawatt meer schoon opgewekte elektra bijkomt, goed voor de stroomvoorziening van miljoenen huishoudens
Ook moet er meer energie opgeslagen kunnen worden – via mega-accu's, waterstof, boilers en stuwmeren – voor tijden waarin er minder wind of zon is. Hier stelt de Commissie een verviervoudiging van de bestaande capaciteit voor.
Hoe de hoge investeringen gedekt moeten worden, maakt de Commissie niet duidelijk. Ze wijst op de nieuwe ‘decarbonisatiebank’, een EU-fonds om groene investeringen aan te jagen, maar daar zit niet meer dan 100 miljard euro in. De bulk van het geld moet van nationale overheden en private investeerders komen. Zo kunnen regeringen de aanschaf van elektrische auto’s (nu goed voor 2,9 procent van het Europese wagenpark) fiscaal aanmoedigen.
De Commissie zet in op een verdubbeling van het aantal warmtepompen in 2030, onder meer via lagere btw-tarieven en verplichte installatie bij openbare aanbestedingen voor nieuwbouw en renovatie. Tot slot bepleit de Commissie een forse uitbreiding van de energienetwerken en het aantal laadpalen, ook voor vrachtwagens.
Europa moet het eerste ‘elektracontinent’ van de wereld worden, vindt de Commissie. Met een elektrificatiegraad van 30 procent ligt China echter voor op de EU.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant