Steeds vaker zijn half gemaaide bermen te zien langs de Nederlandse wegen. Onderzoek wijst uit dat die aanpak van bermbeheer gunstig is voor insecten en kan bijdragen aan een grotere biodiversiteit.
Bermen worden al langere tijd in fases gemaaid. Bloemrijke bermen zijn namelijk belangrijk voor insecten. Ze bieden voedsel zoals nectar en stuifmeel, maar ook schuilplekken en verbindingen tussen natuurgebieden. Door niet de hele berm in één keer te maaien blijft een deel van die leefomgeving ook na een maaibeurt behouden.
De Vlinderstichting spreekt van een positieve ontwikkeling. "Vaak blijft tussen de 15 en 30 procent van de planten staan. De insecten kunnen die planten goed gebruiken", zegt woordvoerder Kars Veling.
De hoeveelheid begroeiing die blijft staan en de manier van maaien spelen een grote rol in de overlevingskansen van insecten. Volgens Veling is klepelen de dodelijkste techniek. Daarbij slaan zware messen (de klepels) de vegetatie af en wordt die meteen versnipperd. Ruim 90 procent van de insecten in de berm kan doodgaan als de volledige berm op deze manier wordt gemaaid.
Hoewel andere manieren minder insecten doden, kunnen ze alsnog veel schade toebrengen. "Maaien is doden. Meer dan de helft van de insecten overleeft het volledig maaien van een berm niet, ongeacht de manier waarop", legt Veling uit. De achtergebleven insecten hebben volgens hem ook weinig kans op overleven doordat hun leefomgeving is verwoest. "Het is daarom belangrijk dat een deel blijft staan."
Toch betekent dit volgens Veling niet dat bermen helemaal niet meer gemaaid moeten worden. Hij benadrukt dat het maaien ook een belangrijke functie heeft. "Als er niet gemaaid wordt, kunnen er bomen of struiken gaan groeien." Bomen en struiken kunnen bloemrijke vegetatie verdringen, waardoor insecten minder voedsel hebben.
Koen Verhoogt deed vorig jaar namens de Vlinderstichting onderzoek op dertig verschillende plekken in Nederland. Hij vergeleek bermen die volledig waren gemaaid met bermen die voor een deel waren gemaaid. Hij kwam binnen een jaar tijd drie keer naar dezelfde berm om te tellen hoeveel bestuivers er waren.
Verhoogt zag dat het gedeeltelijk maaien van een berm een positief effect had op de biodiversiteit. "We telden twee keer zoveel wilde bijen in half gemaaide bermen in vergelijking met de bermen die wél volledig waren gemaaid", vertelt de onderzoeker aan NU.nl. Ook telde hij in de bloemrijke bermen meer zweefvliegen en vlinders.
Volgens de onderzoeker is het ook belangrijk om het maaisel direct af te voeren. "Daardoor wordt de bodem voedselarm. Dat geeft bloemen meer kans om te groeien dan snelgroeiend gras", legt hij uit.
De provincie Noord-Holland laat al ruim veertig jaar een deel van de begroeiing staan. Na onderzoek in 2022 en 2025 blijkt dat het natuurvriendelijke bermbeheer zijn vruchten afwerpt. "Het heeft ons laten zien dat ecologisch maaien zin heeft. Het wordt dus de nieuwe standaard in Noord-Holland", vertelt projectleider van het onderzoek Ruud van Schaik aan NU.nl.
Voor het onderzoek is gekeken naar negentig bermen in Noord-Holland. Er zijn veel verschillende planten, bijen, vlinders en zweefvliegen gevonden, wat volgens de projectleider op een hoge biodiversiteit duidt. "Niet alleen de manier van maaien heeft invloed, maar de omgeving van de berm maakt ook verschil", benadrukt Van Schaik. In bermen die in een natuurrijke omgeving liggen zijn meer verschillende soorten insecten gevonden dan in bermen in een stedelijk gebied.
De provincie Noord-Holland zet steeds meer in op ecologisch bermbeheer. "Bij nog maar een paar procent van de bermen wordt geklepeld, maar over twee jaar zal dit verdwenen zijn", zegt Van Schaik. De provincie blijft de ontwikkeling van de biodiversiteit in de bermen de komende jaren volgen.
Hoewel het gedeeltelijk maaien van de bermen de biodiversiteit vergroot, gaat het nog steeds slecht met de insecten. "Sinds 1990 is het aantal vlinders met de helft afgenomen", vertelt onderzoeker Verhoogt.
Hij benadrukt dat er meer moet gebeuren om de insecten te helpen. "Enkel de bermen kunnen er niet voor zorgen dat het beter gaat met de insecten. Het blijft dus een grote uitdaging."
Source: Nu.nl algemeen