De markante Wereldboom lijkt met enorme levensdrift uit de Tilburgse bodem te zijn ontkiemd. Met die vaart laat Makouvia de grenzen tussen natuur, cultuur en techniek vervagen.
schrijft voor de Volkskrant over hedendaagse beeldende kunst.
Op mijn hete balkon staan de tomatenplanten inmiddels bijna menshoog. Elk jaar verwonder ik me erover hoe de zaadjes in korte tijd uitgroeien tot zulke joekels. Aan die indrukwekkende groeikracht moet ik denken wanneer ik op de jaarlijkse buitenluchttentoonstelling Lustwarande het kunstwerk van Kokou Ferdinand Makouvia (37) zie. Wereldboom, vuurboom, gekweekt in de vaas, die de hemel vasthoudt (2026) lijkt met enorme levensdrift uit de Tilburgse bodem te zijn ontkiemd.
Het thema van deze 25ste editie van Lustwarande is ‘de herwaardering van de huid’, waarmee wordt verwezen naar de al langer groeiende belangstelling onder kunstenaars voor materialen als textiel, glas en hout. Makouvia’s sculptuur heeft een huid van keramiek. Met haar kronkelige vorm, geplooide wand en bobbels doet ze denken aan een gigantische darm. Of is Wereldboom eerder een ruggengraat? De opgestapelde keramische vormen hebben iets weg van wervels; de zwarte elektriciteitskabels die er bovenin uitsteken lijken wel zenuwen die het werk met de omringende bomen verbinden.
In de rubriek ‘Kunstwerk van de week’ bespreekt de Volkskrant elke week een kunstwerk dat juist nu om aandacht vraagt.
Maar nee, Makouvia heeft met zijn kunstwerk een organisme gemaakt dat volgens een geheel eigen logica functioneert. Neem de talloze knobbels, verspreid over de sculptuur: als een soort zeeanemonen met roodgestifte lippen lijken ze de wereld om hen heen naar binnen te zuigen. De lucht die ik uitadem, de insecten die tussen de bladeren scharrelen: alles wordt opgeslurpt. En kijk daar, verderop: kleinere exemplaren schieten verspreid rondom de ‘moedersculptuur’ als paddenstoelen uit de grond. Makouvia’s kunstwerken lijken ondergronds wel via een schimmelnetwerk met elkaar verbonden.
Bovengronds wordt de bezoeker van Lustwarande door een geometrisch padenstelsel door de Oude Warande geleid, het 18de-eeuwse openbare park waar de tentoonstelling plaatsvindt. Het stelsel werd tussen 1712 en 1715 aangelegd om mensen te laten verdwalen en hen zo dichter bij God te brengen.
Ook de sculpturenfamilie van Makouvia is geworteld in spiritualiteit. De Togolese kunstenaar plaatste zijn werk op een bed van heilige Kpatima-bladeren. Met het West-Afrikaanse kruid, lees ik in het boekje, wil de kunstenaar de energie van de bosgrond zuiveren voordat die via de sculpturen omhoog stroomt. Het verhaal doet me anders kijken naar de met rood omcirkelde uitstulpingen op de sculptuur. Misschien maakt de Wereldboom op die plekken wel knoesten, zoals bomen dat doen wanneer ze beschadigingen, zoals afgebroken takken, inkapselen: een helende reactie waarbij de Kpatima-bladeren een handje helpen.
Voordat Makouvia aan zijn studie aan de kunstacademie begon, studeerde hij informatica en telecommunicatie. Die achtergrond schemert door in zijn beeldtaal, met zwarte kabels waarvan sommige uiteinden eindigen in honingachtige, glimmende brokken, en in de koperen draden die de verschillende keramische onderdelen met elkaar verbinden. Kruipen beestjes de sculptuur in, dan stuiten ze daar op nog meer kabelkluwen. Is dat onnatuurlijk? Mwah: dat onderscheid blijkt hier weinig betekenisvol. De grenzen tussen natuur, cultuur en techniek vervagen, en Makouvia laat zien wat voor geweldig kunstwerk daaruit kan ontspruiten.
Kokou Ferdinand Makouvia (37)
Wat Wereldboom, vuurboom, gekweekt in de vaas, die de hemel vasthoudt (2026)
Afmetingen 250 x 65 x 65 cm voor de centrale sculptuur
Gewicht ongeveer 1500 kg
Waar Het Tilburgse park De Oude Warande
Tentoonstelling Material Worlds van Lustwarande, dat dit jaar zijn 25-jarig jubileum viert
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant