Nu er voor protestants-christelijke scholen een apart boekenpakket komt, passend bij de identiteit van de school, dreigen kinderen alleen nog maar in aanraking te komen met verhalen die weerspiegelen wat hun ouders toch al vinden en geloven.
Onlangs kwam NBD Biblion met een opvallend bericht dat gek genoeg niet veel stof heeft doen opwaaien. Komkommertijd is het helaas nooit meer, en mensen zijn misschien te moe van alle letterlijke en figuurlijke branden in de wereld om zich nog druk te maken over niet direct levensbedreigende zaken dicht bij huis. Terwijl het juist zo’n teken is van deze periculeuze tijd.
Voor niet-ingewijden: NBD Biblion is een fantastische stichting die zorgt voor goedgevulde collecties van (school)bibliotheken en voor de analoge en digitale toegankelijkheid daarvan voor iedereen. Zij verzorgen voor basisscholen zogeheten ‘standing orders’: jaarlijkse boekenpakketten voor de bibliotheekcollectie van dBos, de Bibliotheek op school. Dit scheelt scholen een hoop uitzoekwerk, want Biblion zorgt ervoor dat de collectie up-to-date en voor elk wat wils blijft.
In het bericht staat dat protestants-christelijke scholen vanaf komend schooljaar kunnen kiezen voor een pakket dat speciaal voor hen is samengesteld. Zij kunnen voortaan hun schoolbibliotheek via een op hen afgestemde standing order aanvullen zonder angst voor boeken waarin onderwerpen voorkomen waarvoor zij vrezen en waarmee hun kinderen derhalve niet in aanraking mogen komen. Dit zijn onder meer boeken waarin volgens hen grof taalgebruik voorkomt, magie en/of mythische wezens voorkomen en onderwerpen als de evolutietheorie aan bod komen. ‘Niet-passende titels’ worden deze boeken eufemistisch genoemd.
Over de auteur
Janneke Schotveld is kinderboekenschrijver.
Dit is een ingezonden bijdrage, die niet noodzakelijkerwijs het standpunt van de Volkskrant reflecteert. Lees hier meer over ons beleid aangaande opiniestukken.
Eerdere bijdragen in deze discussie vindt u onder aan dit artikel.
Het bericht wordt in diverse media kort genoemd, maar verontwaardiging lijkt uit te blijven, hoewel de presentatoren van kinderboekenpodcast De Grote Vriendelijke Podcast wel kritische vragen hebben gesteld en mede daardoor de informatie op de site is gewijzigd. Er wordt nog steeds gerept van niet-passende titels, maar het rode kruis (ongeschikt) en het groene rondje (geschikt) bij de voorbeeldtitels zijn verdwenen; dat gaf wel erg de suggestie van censuur. En het is desgevraagd geen censuur, maar een kwestie van vraag en aanbod.
NBD Biblion heeft geen winstoogmerk, dus economisch gedreven is deze keuze ook niet. Er kwamen domweg de laatste tijd steeds meer verzoeken van protestants-christelijke basisscholen om een aangepast aanbod. Aangepast aan hun normen en waarden. Geen censuur? Dan toch op z’n minst heel zorgelijk.
Vreemd genoeg wordt in de niet-passende voorbeelden niet gerept over boeken waarin seksuele diversiteit voorkomt. De Pride-maand is net voorbij, en er staan nog een paar vrolijke Pride-festivals op de agenda, is het daarom dat ze het onderwerp niet noemen? Zodat deze koerswijziging stilletjes voorbij kan varen en er straks geen haan meer naar kraait?
Ik maak me namelijk geen illusies. In een grote bibliotheek in het zuiden van het land waar ik eens te gast was, trof ik toen ik aankwam de bibliotheekmedewerker een beetje verbouwereerd aan, met een stapeltje boeken van Bob Popcorn in haar handen. Ze waren net teruggebracht door een school met een postelastiek eromheen en een briefje erop. Op het briefje stond dat de school deze boeken vanwege de gezinssituatie van de hoofdpersoon niet in hun collectie vond passen.
Het meisje in het boek heeft twee vaders. Daar gaat het verhaal niet over, het gaat vooral over het meisje zelf en een heethoofdig popcornkereltje. Op deze school mocht magie kennelijk wel – voor zover ik weet zijn popcornkereltjes geen gemeengoed – maar twee vaders liever niet. Dit is geen losstaand incident; ik hoor van collega’s steeds vaker dezelfde ervaring. Ook zijn er diverse scholen waar ik als kinderboekenschrijver niet welkom ben omdat mijn boeken niet meer passen bij de identiteit van de school.
Vanwaar de angst voor niet-heteronormatieve boeken? Vorig jaar las ik het onlangs met een Zilveren Griffel bekroonde Mijn broer is een baas, over een trans jongen. Ik ben er niet trans van geworden, ook niet een beetje. Ik was er wel van onder de indruk en snapte na dit verhaal beter hoe moeilijk het kan zijn voor ouders van kinderen die transgender zijn en voor de kinderen zelf uiteraard.
Wacht, misschien hebben deze scholen toch een punt, want Adriaan van Dis vertelde in zijn heerlijke podcast Van Dis Ongefilterd dat hij zo genoten had van het herlezen van het bekende en verfilmde boek Carol, dat hij wel een paar weken lang lesbisch was geweest.
Dat is wat boeken doen: je krijgt een kijkje in het hoofd van mensen die anders zijn dan jij, of die juist op je lijken maar andere dingen meemaken. Lezen is verplaatsingskunde: weer Van Dis.
En wat is er toch met die magie? Waarom heeft God de mens uitgerust met een zo ongelooflijk fantasievol brein als ze het niet mogen gebruiken? Met dat brein zijn naast de Bijbel nog een heleboel andere fantastische oorsprongsverhalen opgetekend in alle werelddelen, telkens weer verschillend. En mythen, fabels, sagen, sprookjes, romans en toneelstukken… Het is een wonder op zich dat met de slechts 26 tekens van ons alfabet zulke uiteenlopende werelden kunnen worden geschapen en dat je door die tekens te leren lezen al die verhalen tot je kunt nemen, als het tenminste mag van je ouders en school.
Het ontbinden van artikel 23 van de Grondwet schijnt een onmogelijke opgave te zijn; het is me onduidelijk waarom precies. Om nog ondoorgrondelijker redenen is er wel gesleuteld aan de voorwaarden voor de bekostiging van bijzonder onderwijs, met als gevolg dat de ondemocratische, potsierlijke Renaissanceschool, ontsproten aan Forum voor Democratie van Thierry Baudet, overheidssubsidie krijgt. Reken maar dat op die school kinderen niet in aanraking zullen komen met diversiteit op welk gebied dan ook. Nee, de witte jongens gaan weer figuurzagen en de meisjes pannenlappen haken.
Nu zijn het de protestants-christelijke scholen, straks de islamistische scholen en – god verhoede – daarna de Renaissancescholen. Als er maar genoeg vraag is, krijgt iedere school diens eigen boekenpakket. Ja, diens, want het woord ‘school’ is woke: zowel mannelijk als vrouwelijk. Alle scholen het boekenpakket dat past bij het wereldbeeld van de ouders van de kinderen die op de school zitten. Afgelopen is het dan met verplaatsingskunde. Wij verplaatsen ons alleen nog maar in verhalen die weerspiegelen wat we toch al vinden en geloven.
Ik citeer de site van NBD Biblion: ‘Wij geloven in de kracht van openbare bibliotheken en Bibliotheek op school en in de verhalen die hier te vinden zijn.’
In elke stad of dorp twee bibliotheken: een christelijke en een openbare, dat zou iedereen gek vinden. Maar dit is precies wat er nu gebeurt.
De Bibliotheek op school is destijds opgezet als leesbevorderend project om de drempel voor kinderen om met boeken in aanraking te komen te verlagen. Nu dreigt het openbare karakter van de openbare bibliotheek te verdwijnen.
Niet meer zo nieuw kabinet: help NBD Biblion om zijn mooie, kleurrijke en diverse boekenpakketten naar alle basisscholen in het land te sturen. We hebben een minister-president die, als hij er ooit nog een gaatje voor kan vinden in zijn drukke agenda, gaat trouwen met zijn vriend. Schaf dat stoffige artikel 23 na ruim honderd jaar nu eindelijk eens af: alle scholen openbaar, met een uitgebreid burgerschapsprogramma waarin kinderen respectvol leren kennismaken met alle vormen van geloof en samenleven. Een mooi huwelijkscadeau voor de straks kersverse familie Jetten-Keenan.
Wilt u reageren? Stuur dan een opiniebijdrage (max 700 woorden) naar opinie@volkskrant.nl of een brief (maximaal 200 woorden) naar brieven@volkskrant.nl
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant