De hittegolf van eind juni heeft ervoor gezorgd dat onze lichamen zich makkelijker aanpassen aan de hoge temperaturen van deze week. Dat hangt wel af van hoelang iemand de koelte van de airco heeft opgezocht.
Na een periode van relatief minder warmte is de temperatuur de afgelopen dagen weer langzaam naar tropische waarden geklommen. In de zuidelijke helft van het land werd het dinsdag minstens 30 graden, met uitschieters tot 32 graden. De hitte houdt tot donderdag aan.
Waar het tijdens de officiële hittegolf in juni meteen aan het lichaam te voelen was dat de temperatuur omhoogging, is dat nu voor veel mensen minder het geval. Dat komt doordat mensen in Nederland nu gedurende een langere periode te maken hebben gehad met hogere temperaturen, legt thermofysioloog Coen Bongers uit aan NU.nl.
"We hebben in Nederland twee weken geleden een langdurige hittegolf meegemaakt", zegt Bongers, die werkt bij het Radboudumc en HAN Sport en Bewegen. "We zijn dus aan hogere temperaturen blootgesteld. Dat gebeurde niet alleen buiten: de binnentemperatuur is bij veel mensen ook flink gestegen. Je lichaam is meer in de adaptatiemodus gekomen, waardoor je nu waarschijnlijk wat beter met deze temperaturen kan omgaan."
Tijdens hogere temperaturen past het lichaam zich aan, zodat de temperatuur van de vitale organen niet te hoog wordt, legt thermofysioloog Lisa Klous van onderzoeksinstituut TNO uit. "Dat gebeurt door de doorbloeding te verbeteren en meer te zweten." Zo maakt het lichaam meer bloedplasma aan, zodat er meer bloed naar de huid kan om daar warmte af te voeren.
Het lichaam heeft zo'n tien tot veertien dagen nodig om aan hogere temperaturen te wennen. Als de temperatuur dan weer daalt, nemen ook de aanpassingen in het lichaam weer af.
Over de vraag hoe snel dat tussen de twee warmere periodes is gebeurd, verschillen Bongers en Klous van mening. Klous vermoedt dat de overgebleven effecten minimaal zijn.
"We zien dat de aanpassingen best snel verdwijnen als je even geen blootstelling hebt aan de hitte", zegt Klous. "Je verliest ongeveer 2 procent per dag." Ze wijst erop dat onze lichamen waarschijnlijk niet volledig zijn aangepast aan de hitte, omdat de vorige hittegolf geen twee weken duurde.
Bongers verwacht dat er op dit moment meer overgebleven hitte-effecten in het lichaam zijn na de hittegolf in juni. Hij wijst erop dat de temperatuur ook weer niet zo laag was in de tussenliggende periode. Bovendien is de binnentemperatuur van de woningen niet heel erg afgenomen. "Nederlandse huizen houden namelijk best veel warmte vast", zegt Bongers.
Naast de overgebleven hitte-effecten heeft de vorige hittegolf ook op een andere manier effect gehad op het lichaam. Het lichaam past zich namelijk sneller aan hitte aan bij een tweede warme periode in korte tijd, blijkt uit onderzoek onder sporters. Oftewel: waar het bij de eerste hittegolf bijna twee weken duurt om je aan te passen, duurt dat bij een latere hittegolf enkele dagen minder lang. Ook op die manier helpt de vorige hittegolf dus bij het omgaan met de hitte van deze week.
Of je lichaam beter met de hitte kan omgaan, is wel afhankelijk van hoe iemand de vorige warme periode heeft doorgebracht. Door langdurig in de airco te zitten, went het lichaam niet aan de hitte. "Natuurlijke variatie in de temperatuur is belangrijk voor de aanpassing", zegt Bongers. "Als je dagenlang in de airco hebt gezeten, thuis, in de auto en op het werk, dan is je lichaam niet echt aangepast."
De betere aanpassing van een lichaam betekent ook niet dat alle warmterisico's zijn verdwenen. "Het is nog steeds belangrijk dat mensen naar hun lichaam luisteren om te voorkomen dat risico's ontstaan", legt thermofysioloog Hannah Pallubinsky van de Universiteit Maastricht uit. "Het is dus belangrijk om veel te drinken, ook dranken met elektrolyten, en jezelf tegen de zon te beschermen."
Zeker ouderen en mensen met chronische aandoeningen blijven kwetsbaar voor hitte. "Ook al ben je aangepast: als je kwetsbaar bent, ben je nog steeds kwetsbaar voor die hitte", zegt Bongers. "Als je bijvoorbeeld al onderliggende hart- en vaatziekten hebt, dan is elke hittegolf een extra belasting voor je hart en bloedvaten. Dus ook al ben je aangepast, het blijft nog steeds een uitdaging voor het lichaam."
Een airco kan dus heel comfortabel zijn, maar de koelste stand van de airco helpt niet mee voor het aanpassingsvermogen van het lichaam. Er zijn ook andere manieren om het lichaam wat geleidelijker te laten afkoelen.
"Het is op zo'n warme dag net zo effectief om een ventilator te gebruiken", zegt Bongers. "Daarmee creëer je luchtcirculatie in huis. En door die luchtstroom kan je makkelijker warmte kwijtraken. Het is bovendien kostenefficiënter, omdat een ventilator minder stroom verbruikt dan een airco."
Daarnaast helpt goed slapen bij het omgaan met de hitte, vult Pallubinsky aan. "Het is goed om rustmomenten te hebben, zodat het lichaam kan herstellen van hittestress." Een extra rustmoment kan bijvoorbeeld een dutje overdag zijn. Tijdens de slaap daalt namelijk het energieverbruik en produceert het lichaam minder warmte. Dat helpt om warmte kwijt te raken.
Source: Nu.nl algemeen